HayatÜniversite ve medeniyet ilişkisi

Üniversite ve medeniyet ilişkisi

Her medeniyetin hayata, insana dair bir bakışı vardır. Bu bakış, o medeniyetin değerler dünyası ile ilişkilidir. Söz konusu medeniyetin hayat alanı bulduğu mekânlar, bu bakışı yansıtan formlarla doludur.

Haber MerkeziYeni Şafak
Prof.Dr.Mahmut Özer
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi REKTÖRÜ


Formlar genel ifadesi ile medeniyetin kültürünü oluştururlar. İnsanlar, o medeniyetin kültür havzasında yaşarlar ve üretirler. Hayatlar, o formların etkisiyle şekillenir, dönüşür. Düşünme ve hayat arasında çok kuvvetli bir etkileşim söz konusudur. İnsanların her alandaki üretimi de yaşanan kültürden beslenir, etkilenir ve izini taşır. Bu bakımdan üretilenleri, üretildiği kültür havzasından soyutlamak veya üretilenleri, üretildiği kültür havzasını ve dinamiklerini anlamadan kavrayabilmek oldukça zordur.

Değerler dünyasından, o medeniyetin mensupları tarafından eğitimden ekonomiye, hukuka, mimariye, sağlığa, edebiyata, sanata, çevreye ve insan ilişkilerine kadar hayatın tüm alanlarına dair bilgiler üretilir ve bu bilgilerden hayat formları oluşturulur. Formlar hayatın sürekliliğini sağlarlar. Formlar aynı zamanda değerler dünyasının birer taşıyıcılarıdır. Formların da bir dili vardır ve medeniyetine dair konuşur. Formlar üzerinden bir iletişim ve etkileşim söz konusudur. Formlar sürekli üretiliyor ve hayata geçirilebiliyorsa yaşayan bir medeniyetten bahsedilebilir. Bir başka ifadeyle hayatın formlara ihtiyacı vardır ve medeniyetin değerleri, bu formlarla veya formlar (kültür) üzerinden dünyada karşılık bulup yaşatılabilir ve sürdürülebilir. Formlar ait olduğu medeniyetin değerlerini yansıttığı gibi bu değerlerin yaşamasını da kolaylaştırır. İnsan, kendisini çevreleyen formların taşıdığı değerlerden etkilenmekte ve zamanla bunları içselleştirmektedir. Formlar hayatın tüm alanlarını kapsadıkça, medeniyet kendi insanını yetiştirmeye, beslemeye ve yalnız bırakmamaya başlar. Belki bu nedenle —İbn Haldun'dan ilham alarak söyleyecek olursak - coğrafya ve tarih kaderimizdir.

MEDENİYET KRİZİNİN İŞARETİ

Her medeniyet tasavvurunun hayata geçtiği vasat şehirdir. Dolayısıyla, bir medeniyet tasavvurunun, şehirleşmedikçe, kendi şehrini oluşturmadıkça, yani ürettiği formların bir tutarlı bütün içerisinde hayatiyet bulacağı mekânlar oluşmadıkça yaşaması da zordur. Şehirleri hangi medeniyetin formları dolduruyorsa şehirler o medeniyetin şehirleri olmaya başlamaktadır. Çünkü formlar neş'et ettikleri medeniyetin değerlerini yansıtmakta ve yaşanabilirliğini kolaylaştırmaktadır. Sadece başka bir medeniyetin formlarını kullanarak kendi medeniyetimizi inşa etmemiz veyahut medeniyetimizin var olan formlarını sürdürmemiz mümkün değildir. Dolayısıyla medeniyetimizin formlarının koruma altında olması bir açıdan olumsuzluğa, yani artık form üretiminin yavaşladığı veya durduğuna, dolayısıyla bir medeniyet krizine de işaret etmektedir.

Bilgi üretimi ve bu üretimle hayatın zenginleşmesi ve devinim kazanması, medeniyetin dinamikliği ve sürekliliğini belirleyen en önemli karakteristiklerden birisidir. Değerler dünyası, bilgi ve formlar arasındaki bu verimli ve üretken geçişkenlik sağlanmadığında veya problemler yaşandığında, o medeniyetin değerlerinin hayata aktarılmasıyla ilgili kritik gerginlik ve çelişkiler de görünür olmaya başlar. Hayat formlar talep eder. Eksikliğinde başka formlar doldurur hayatı ve o formların ait olduğu kültür iklimini beraberinde taşır. Farklı kültür iklimlerini taşıyan formların insana yansıması, insanın hayata bakışında ve davranışlarında karşılığını bulur.

BATI'NIN TESİRİNİ DOĞRU ANLAMALIYIZ

Medeniyet kültür üzerinden nefes alıp verir. Kültürünüzü sürekli üretemiyorsanız, onu tarihi bir dilime hapsetmek ve turistik bir ilişki kurmak zorunda kalırsınız. Bu davranış biçimini tipik olarak tarihi binalara yaklaşımda sıklıkla görürüz. Tarihi binalar hayattan/nefesten arındırılıp koruma altına alınır. Binayı/formu yaşatan, nefes veren doku olduğu için dokuyu yok edip, içindeki formları ortadan kaldırıp başka medeniyetin formları ile doldurup sadece geçmişte size ait bir binayı/formu korumaya çalışmak çaresizliğe işarettir. Tam tersine dokuyu tekrar canlandırmak için kendi medeniyetinizden beslenen formları (kültürü) sürekli üretmek zorundayız. Çünkü hayat sürekli değişmekte ve dönüşmektedir. Bu, diğer kültürlerden veya medeniyetlerden öğreneceğimiz bir şey olmadığı veya kültürler arası etkileşimden kaçınmak gerektiği anlamına elbette ki gelmez. Aksine, sırf kendi kültürümüzü bihakkın anlayabilmemiz için bile diğer kültürlerle temasa geçmemiz zorunludur. Dahası, kendi kültürümüzden nefret etmeksizin veya reddetmeksizin, kültürümüzü zenginleştirebilmek için her daim diğer kültürlerle temasa geçmemiz gereklidir.

Bu bağlamda dönüştürülen bilginin aktarıldığı mekân/toprak ile ilişkisi son derece önemlidir. Bilgi üretiminde de bir yandan evrensel ölçütler gözetilirken, öte yandan medeniyet değerlerinin göz önüne alınması gereklidir. Ülkemizde özellikle bilginin üretimi problemli olduğu kadar üretilen bilginin ve formların medeniyetimizle kurduğu ilişki bu minvalde tekrar değerlendirilmeye ihtiyaç duymaktadır. Küreselleşen dünyada Batı medeniyetinin bir şekilde girmediği bir mekân kalmazken girdiği yerlerde aydınların ve bilim insanlarının bilgiyle kurdukları ilişki medeniyet inşası açısından tekrar kafa yorulması gereken bir mesele olarak ortada durmaktadır.

Hemen hemen tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de aydınların ve bilim insanlarımızın uzun yıllardır temas kurdukları bilgi ve kültür de Batı medeniyetini temsil etmektedir. Entelektüel geleneğimiz bir şekilde bu minvalde kurulmuştur. Ve bu minvalde bilgi ve form üretiminin meşruiyeti ve saygınlığını da gözönüne alırsak durumun yıllardır güçlü bir çevrime sahip olduğu daha da aşikâr olur. Hal bu iken kendi medeniyeti ile ilişkileri zaten kısıtlı veya sorunlu olan entelijansiyanın yaşadıkları toprakların medeniyeti ile kültürüne yönelik bilgi üretimi daha da meydan okuyucu bir hal arz etmektedir. Aydınlarımızın, entelijansiyamızın, bilim insanlarımızın bir şekilde medeniyetimizin değerleri, kültürel mirası, bilgi üretiş biçimi ve hayatla kurduğu ilişkiye dikkatlerinin çekilmesi zaruridir. Bu meydan okuma göze alınmadığında yerelde üretilen bilgi ve dönüştürülen formlar da o topraklardaki kültüre karşılık gelmediği gibi tam tersine neş'et ettiği Batı medeniyetinin sürekliliğine hem evrensel hem de yerel düzeyde katkı sunar duruma düşmektedir. Bu durum nasıl devasa bir sorunla karşı karşıya olduğumuzu tüm çıplaklığıyla bir kez daha ortaya koymaktadır. Sorun ne kadar devasa olursa olsun başlayacağımız nokta yine burasıdır.

ÜNİVERSİTELERİMİZE DÜŞEN SORUMLULUK


Bu noktada üniversitelerimize büyük sorumluluk düşmektedir. Öncelikle üniversitelerimizin bulundukları mekân/zemin ile ilişkilerini güçlendirmemiz ve gerçekçi/sahih bir temelde yeniden kurgulamamız gerekmektedir. Üniversitelerimizde bilgi üretiminin, özellikle ülke sorunlarına çözüm üretimi çerçevesinde nitelik ve nicelik açısından sorunlu olduğu bir vakıadır. Ancak, sorunlarımız çözülemez de değildir. Üniversitelerimiz özelde bulundukları il, bölge ve ülke sorunları ile ve genelde insanlık ile ilgili her alanı kapsayacak şekilde bilgi üretimini sürekli yapmak ve yaymak durumundadır. Bu bağlamda her ilde bir üniversite olması da ülkemiz için önemli bir fırsattır. Son zamanlarda üniversite-sanayi işbirliğine yönelik önemli atılımlar yapılmış olmasına rağmen bu, işbirliğinin sadece bir boyutunu oluşturmaktadır. Mimari, kültür ve sanat alanlarındaki işbirliği üniversite-sanayi işbirliğinden daha az önemli değildir. Hayata dair hiçbir alanın ıskalanmaması gerekmektedir. Yukarda değinilen çerçevede edebiyattan tarih ve mimariye, kültürden sanata, sosyolojiden sağlığa insanı ilgilendiren tüm alanlarda üniversitelerin bulundukları çevreyle organik ilişkilerini artırmaları son derece hayatidir. Böylece üniversitelerimiz de çevresinden kopuk, ülke problemlerinden azade olmanın ağır yükünden kurtulacak, çevresiyle iletişim kanalları güçlenecek, birbirine biçim verme değil karşılıklı öğrenme süreçleri daha sağlıklı işlemeye başlayacaktır. Bağlantılar arttıkça hem üniversitelerimizin toplumsal meşruiyeti ve itibarı artacak hem de daha gerçekçi/otantik bilgi üretimi yapılarak evrensele katkı yapılacaktır. Üniversitelerin bulundukları şehir ve ülkeye katkılarının yüksek olması durumunda, evrensel bilgiye katkılarının da yüksek olacağı konusunda hiçbir şüphe yoktur. Aksi takdirde sadece başka ülkelerdeki bilgi üretim gündemiyle meşgul olan bir akademinin, kendi bulunduğu şehir/ülkeye katkısı tartışılır olacaktır.



ÖNERİLEN VİDEOLAR
Almanya'da PKK yandaşları Türk yolculardan dayak yedi!
Almanya'da Hannover Havaalanı'nda terör yandaşı yaklaşık 200 kişilik grup ellerindeki örgüt sembolleriyle kargaşa çıkardı.
Check-in yapmak isteyen Türk vatandaşları ile terör yandaşları arasında büyük bir kavga çıktı. Olay yerine 20 ambulans gönderildi.
Dünyadan Mehmetçiğimize ‘sefer ve zafer’ duası
Türkiye'nin güney sınırını korumak için başlattığı 'Zeytin Dalı Harekâtı'nda başarılı olması için dünyanın dört bir yanında dua ediliyor. Afrika'dan Balkanlara eller, Türk askerinin zaferi için semaya yükseliyor...

ÖSO'dan Kürt halkına emanname: Güvende olacaksınız!
Afrin'i terör örgütü PYD/PKK'dan arındırmak için başlatılan 'Zeytin Dalı Harekatı' kapsamında TSK'ya destek veren ÖSO, aldığı köylerde Kürt halkına 'güvendesiniz' mesajı verdi. ÖSO komutanı, halka seslendi, "Bir şeye ihtiyacınız olursa bana gelin, kimse size zarar vermeyecek" dedi.
Filistinli küçük Ziyad'dan liderlere 'Erdoğan' çağrısı
3 yaşındaki Filistinli YouTuber Ziyad, dünya liderlerine seslendi: “Kudüs'ü satmayan, Filistin'in yanında duran tek lider, Recep Tayyip Erdoğan. Devlet yöneticiliğini ondan öğrenin"
Afrikalı miniklerin 'Zeytin Dalı' duası
Afrikalı çocuklar ellerindeki Türk bayrağıyla Zeytin Dalı Operasyonu için Türkiye'ye dua etti.
Tanklarımız sloganlar eşliğinde Afrin'e ilerliyor
Zeytin Dalı Harekatı'nın ikinci gününde Türk tankları, sınırın sıfır noktasına sevk edildi. Hatay sınırında vatandaşların sevgi gösterileri ile karşılanan Mehmetçikler tezahüratlar eşliğinde sınıra hareket etti. Mehmetçik de kendilerine sevgi gösterisinde bulunan halkı selamladı.
Mete Yarar ile Afrin Operasyonunun şifreleri
Güvenlik politikaları uzmanı Mete Yarar'ın anlatımıyla bütün cepheleriyle Afrin operasyonunun şifreleri...
Bu kez Erdoğan salonu alkışladı
Kütahya'da partisinin il kongresinde konuşan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan salondaki vatandaşları alkışladı.
Metalleri oyun hamuru gibi büküyor
Mobibieger isimli bu hidrolik makine metallere adeta oyun hamuru gibi şekil veriyor.
Emekliler dikkat! Son 10 gün
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından, kamuda 30 yılın üstünde hizmeti olan 233 bin emekliye toplam 1 milyar liradan fazla ödeme yapıldı. Yaklaşık 450 bin emekliyi ilgilendiren imkandan yararlanmak isteyenlerin 29 Ocak'a kadar başvurmaları gerekiyor.
Sıfır rakamını ilk o kullandı: El Harizmi
Cebirin temelini atan ve geliştiren, 'X' bilinmeyenini ilk kullanan Müslüman Alim El Harizmi'nin hayatını bu haftaki Bilime Yön Veren Müslüman Alimler serimizde ele aldık.
İsrail zindanından acı bir çığlık: İsra Ceabis
İşgal altındaki Doğu Kudüs'te yaklaşık iki yıl önce otomobilindeki tüpün patlaması sonucu vücudunun yüzde 60'ı yanan, ancak olayda yakındaki bir İsrail askerinin de yaralanması nedeniyle 11 yıl hapis cezasına çarptırılan Filistinli tutuklu İsra Ceabis yazdığı mektubunda, özel bakım ve tıbbi yardıma muhtaç olmasına rağmen İsrail makamlarınca ihmal edildiğini bildirdi.



Nas ve Kevser Surelerini Filistinli Yusuf’tan dinleyelim
Filistinli minik Yusuf'un, Mescid-i Aksa'nın avlusunda Nas ve Kevser Surelerini okuduğu anlar izleyenleri gülümsetti.
PKK'nın korkulu rüyası mavi bereliler sınırda
Türk Silahlı Kuvvetlerinde, karargahlara verilen emir kapsamında sınır birlikleri, olası Afrin operasyonuna yönelik en üst hazırlık seviyesine getirildi. Afrin ve Münbiç'i terörden süpürme harekatına katılacak komandolar uçaklarla Hatay'a sevk ediliyor. Bölgeye sevk edilen birlikler arasında TSK'nın gözde birliklerinden Kayseri Hava İndirme Tugayı ile Kırklareli 55. Mekanize Piyade Tugayı var.




Afrin’e süpürme harekâtı
ABD'nin PYD-YPG ile Suriye'de oluşturmaya çalıştığı terör koridorunun en önemli merkezlerinden Afrin, Türkiye'nin operasyon menzilinde. Türkiye, Fırat Kalkanı ardından kritik bir müdahaleye daha hazırlanıyor. Türkiye'nin operasyona hazırlandığı Afrin'in önemi nedir ve operasyonun nasıl gerçekleşecek?


Öğrenme güçlüğü çekti milyar dolarlar kazandı
67 yıllık hayatına birçok başarıyı sığdıran Richard Branson'a disleksi 5.1 milyar dolar kazandırdı. Branson'ın hayatını Dönüm Noktası'nda ele aldık...


Bu makine şeritleri kendi kendine boyuyor
Şerit boyama makinesi üreten Stim firmasının Kontur 700 isimli modeli herhangi bir sürücüye ihtiyaç duymadan şeritleri boyuyor.
Bunu Gördünüz Mü? Böyle duran top organizasyonu görülmedi
Dünyanın en saçma duran top organizasyonu, Dortmund'lu yıldızın oğlunu ağlatması ve daha fazlası... Tuğçe'nin sunumuyla 'Bunu Gördünüz Mü?'


Katar Şeyhi esir alındı!
Haziran ayından bu yana Katar'a karşı büyük bir ambargo başlayan Arap ülkelerinin arasında bulunan Birleşik Arap Emirlikleri, Katar'daki kraliyet ailesinden Şeyh Abdullah El-Sani'yi esir aldı. El-Sani yayınladığı videoda, başına bir iş gelirse sorumlusunun Abudabi Veliahtı olduğunu söyledi.
ABD’li uzman: Dünyanın yeni katilleri biziz
ABD'li medya uzmanı ve aktivist Jerry Day, Amerika'nın özellikle Ortadoğu ülkelerine yaptığı müdahalesine ve bu müdahalelerin hiçbir yasal gerekçeye dayanmadığına dikkat çekerek, ''ABD, uluslararası tüm anlaşmaları ihlal etti, Müslüman ülkeleri bombaladı, insanları öldürdü. Bu yüzden gittikçe yalnızlaştı. Bir gün sonumuz, İkinci Dünya savaşı sonrası Almanlar gibi olacak. Dünyanın yeni katilleri biziz'' şeklinde konuştu.
ABD'li komutan PYD'li teröristleri ziyaret etti
Dünya

ABD'li komutan PYD'li teröristleri ziyaret etti

ABD Merkez Kuvvetler Komutanı Joseph Votel, terör örgütü PKK/PYD'nin kontrolü altındaki Rakka'ya gitti. Ziyaretin Afrin operasyonun hemen sonra gerçekleşmesi dikkatlerden kaçmadı.
ABD Afrin için Ankara'da
Gündem

ABD Afrin için Ankara'da

ABD Dışişleri Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı Cohen başkanlığındaki heyet, Suriye ve adli iş birliği gibi konularda görüşmelerde bulunmak üzere Ankara'ya geldi. Cohen başkanlığındaki heyet Dışişleri Bakanlığı ve Genelkurmay Başkanlığında görüşmelerde bulunacak.
Sumudica'dan 'ofsayt' isyanı
Spor

Sumudica'dan 'ofsayt' isyanı

Kayserispor Teknik Direktörü Marius Sumudica, Galatasaray'a 3-1 yenildikleri maçtan sonra sert açıklamalarda bulundu. Rumen teknik adam, mücadeleyi kaybettikleri için üzgün olduğunu ifade ederken sarı kırmızılıların ilk golünün 1 metre ofsayt olduğunu söyledi.
Aubameyang'ın alternatifi hazır
Spor

Aubameyang'ın alternatifi hazır

Borussia Dortmund, Pierre Emerick Aubameyang'ın Arsenal'e transfer olması halinde Olivier Giroud'yu kadrosuna katacak.
11 rekor ile dünyanın en büyüğü olacak
Ekonomi

11 rekor ile dünyanın en büyüğü olacak

Cumhuriyetin 100. yılına 5 kala açılacak olan İstanbul’un üçüncü havalimanı rekor üstüne rekor kırıyor. Havalimanı, Yıllık 200 milyon yolcu kapasitesi, günlük 3 bin 500 iniş-kalkış, 42 ayda tamamlanması, 100 bin metrekarelik yaşam alanı, 25 bin araçlık otopark, 42 kilometrelik bagaj sistemi, 143 yolcu köprüsü, 73 milyar liralık ekonomik katkısı, 225 bin kişiye istihdam, 5,5 milyon tonluk kargo kapasitesi ve 62 kilometrelik güvenlik çemberiyle 11 alanda ilke imza atıyor.