Yazarlarİranda kimin gölgesi GEZİyor?

İran’da kimin gölgesi ‘GEZİ’yor?

Nedret Ersanel
NedretErsanelGazete Yazarı

Sahneler farklı olsa da akış şöyleydi...

Suriye’de krizin sona yaklaşması, Barzani referandumu, Küre Koalisyonu, Katar darbesi/krizi, MBS rumuzlu veliaht prensin yükselişi ve rehine prensler operasyonu, NEOM projesi, Kudüs krizi, Afganistan ve Pakistan’da dikkat çekici hatta korkutucu gelişmeler.. Nihayet İran’da başlayan huzursuzluklar… 15 Temmuz’u söylemiyoruz bile.

MAKALEYİ SESLİ DİNLEMEK
İÇİN TIKLAYIN
Nedret Ersanel : İran’da kimin gölgesi ‘GEZİ’yor?
Haber Merkezi 20 Aralık 2017, Çarşamba Yeni Şafak
İran’da kimin gölgesi ‘GEZİ’yor? yazısının sesli anlatımı ve tüm Nedret Ersanel yazılarının sesli anlatımı Yenisafak.com Yazarlar Sesli Makale Köşesinde!


Bu maddelerin hepsi Ortadoğu’nun tamamında büyük kırılmalara, kanlı savaşlara kolayca evrilebilecek ama-garip gelse de-savruk, denge bozucu gelişmelerdi. Doğal değildi!

Ortak akla sahip çoklu bir kafanın tek elden hamleleriydi...

SOSYOLOJİK VAKA MI KÜRESEL TEZGÂH MI?..

Şimdi İran’dayız ve 29 Aralık’tan başlayarak hızlı yayılan “iç olaylar”ı, yukarıda saydığımız yaşanmışlıklardan kopuk görme eğilimindekileri en azından ‘naif’ bulma hakkımız vardır.

İran’ın içinde siyasi sonuçlar üretme potansiyeline sahip mümbit bir saha bulunabilir ama ne zamanlama ne de şekil ‘sadece öyle’ olmadığını gösteriyor...

İsrail-Suudi Arabistan-ABD arasındaki anlaşmanın, Washington’un nükleer uzlaşıdan dönme adımının hele hele müstakbel Afganistan, ardından da Pakistan krizinin gelişini uzun uzun yazarak, ekonomik saikler esas ise İran’ın milyarlarca dolarının neden/nerede donmuş olduğunu, üzerine de ‘operasyonel karine’; 6 ay önce CIA’in İran masasına ‘Ayetullah Mike’ nam, Michael D’Andrea’nın atanmasını ekleyerek İran’daki dış eli yakalayabiliriz...

Ama deliller en iyisidir: Aralık ayının 13-14’ünde Washington’da gizli bir toplantı yapıldı. İsrail ve ABD arasında. Katılanları da biliyoruz. Burada İran’ın ‘ortak adımlarla’ nasıl durdurulacağının çerçevesi çizildi. Bu pratiğe geçiş kararıdır. Ama evveli de vardı...

Geçtiğimiz Pazartesi gününün dikkat çekici haberlerinden biri şuydu...

“İsrail’in Haaretz gazetesi, İran’ın Ortadoğu operasyonlarını yürüten Kudüs Gücü Komutanı General Kasım Süleymani’nin öldürülmesi için ABD’nin İsrail’e yeşil ışık yaktığını bildiriyor. Kuveyt gazetesi El Ceride’nin haberini sayfalarına taşıyan Haaretz, Washington ve Tel Aviv’in Süleymani’ye suikast için anlaşmaya vardığını yazdı”... (Obama döneminde İsrail, Sülaymani’yi öldürmeye çok yaklaşmış ama ABD izin vermemiş, iki ülke istihbarat ilişkileri ağır kırılma yaşamıştı. ‘ABD İsrail’e yeşil ışık yaktı! ‘Öldürülecek’, 01/01, Vatan.)

Bir kere haberin İran’daki protesto gösterilerine denk geldiğini zaten cebe koyalım.

Ve bir başka haberi anımsatalım...

CIA: “MEKTUBU AÇMADI”!..

İkinci haber ise...

Tam bir ay önce Amerika General Süleymani’ye bir mektup göndermişti. Bilmem hatırladınız mı?..

“ABD Dışişleri Bakanlığı’na getirileceği iddia edilen ve İran’la savaş yanlısı tutumuyla tanınan CIA Direktörü Mike Pompeo, ünlü İranlı general Kasım Süleymani’ye mektup yazdığını söyledi. Pompeo, İran Devrim Muhafızları’nın yurt dışı operasyonlarını yürüten Süleymani’nin mektubu açmadığını öne sürdü ama bu bilgiyi nereden edindiğini belirtmedi.

Washington Post’un haberine göre Pompeo’nun sözleri şöyle: ‘Bir not gönderdim. Mektubu açmayı reddetti, dürüst olmak gerekirse bu yüzden kalbim kırılmadı.’’ (‘CIA duyurdu! “Süleymaniye mektup yazdık ama açmadı’, 03/12, Hürriyet.)

Mazruf ne olabilir?

‘Amerikan çıkarlarını tehdit etme sakın’ gibi bir gülünçlük olabilir mi? İş mektubu açmadığının bilinmesinde. Tehdit o ve istenen tarafını seçmesiydi. Seçenekleri İran içindeki dengelerdi.

Bu ilintili iki haber, İran’ın kaynatılmasında sadece dış etkenleri değil, hazırlık ve zamanlama süreçlerini de işaretliyor...

ANKARA, NE DÜŞÜNÜYOR?..

İran’daki gösterilere Türkiye’nin ne tepki vereceği merak ediliyor elbette... 

İlkesel dış politika gibi sağlam bir manuel bulunuyor Ankara’nın elinde ve 1. İran’a yönelik bir dış manipülasyonun olduğundan emin. Bunu görmezden gelmesi mümkün değil. 15 Temmuz gecesi Tahran’la yapılan seri görüşmeler de akılda tutulacaktır. Keza, Katar’a yapılan ile bu manada İran’a yapılanın aynılığını ıskalaması ve ardından gelebilecekleri sezmemesi mümkün gözükmüyor.

Öte yandan bir rahatlık var; İran’daki kabarmayı, Tahran iktidarını, rejimini kırma gücünde görmüyor Türkiye. Üstelik Suriye başta olmak üzere öbür ucu Pakistan’a, Kuzey ucu Azerbaycan’a güneyi de Basra’ya basan bir ülkeyle ilişkilerini bozma potansiyeli mevcut gelişmeleri onaylaması da mümkün değil.

Bir de “fakat” var... 2. O da dün Türk Dışişleri’nin konuyla ilgili açıklamasında en nezih, yalın haliyle dillendirildi: “Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani’nin halkın barışçıl gösteri yapmaya hakkı olduğu, ancak kanunların çiğnenmemesi ve kamu malına zarar verilmemesi gerektiği yolundaki açıklaması dikkate alınarak şiddetten kaçınılması ve provokasyonlara kapılınmaması lazım geldiğine inanıyoruz. Gelişmeleri kışkırtıcı söylem ve dış müdahalelerden kaçınılmasını temenni ediyoruz.”

Temiz. Ankara bu konuda yine konuşacak!

Amerika bölgeyi baştan kuracak, yönetecek imkan ve kabiliyetleri yitirmiş görünüyor. Fakat bölgeden istediklerine ihtiyacı kalmasa da bir başkasına bırakamaz.

Çünkü bölgeye ihtiyacı olanlarla yüzleşmek zorunda. Elinde tutamadıklarını da kırıyor.