Suudi Arabistan'ın Mekke kentinin 5 kilometre dışındaki Mina'da yaşanan izdihamdan sağ kurtulan Türk hacılar, olayın çadırların bulunduğu alanların kapılarının kapalı olması, tekerlekli sandalyelerin devrilmesi ve yol ortasına bırakılan kamyonetin yol açtığını ileri sürdü. Olayda yaralanan 6 kişiden Mehmet Olgun, Ziya Koçak, Leyla Yıldırım, Hasibe Mert ve Birtecim Sıradaş, Mekke'deki Türk hastanesinde yapılan tedavinin ardından taburcu edildi. Tedavisi süren Ankaralı İdris Sıradaş, eşi Birtecim ile şeytan taşlama alanına giderken olayın meydana geldiğini anlatarak, “Ayaklarım ezildi. Nasıl kurtulduk bilmiyorum ama yakınlarıma iyi olduğumu söyleyin” dedi.
GERİ DÖNÜŞ DE YOK
Hakan Duyar ise çadırlara giden kapıların kapalı olduğunu söyleyerek, “Bu olayın sorumlusu bu işi düzenleyenlerdir. Yan kapıları kapatınca yorulanlar girecek yer bulamıyorlar. Geri dönüş de yok. İnsanlar yol kapatılınca izdihamla başbaşa kaldılar. Başka çareleri yoktu. Yol ortasında da bir kamyonet vardı. Tekerlekli sandalyeliler devrilmişti. Bunların hepsi izdihama neden oldu. Yardım isteyenler vardı ama hanımımı zor kurtardım” açıklaması yaptı. İzdihamdan kurtulan Nuh Ünal da olayın nedenlerini şöyle sıraladı:
İZDİHAMIN 4 NEDENİ
“Şeytan taşlamadan dönen, yani karşıdan gelenleri sayısı çok fazla değildi. İzdihama, yol ortasına bırakılan bir kamyonet neden oldu. Şeytanın taşlanacağı alana 200 metre vardı. Çadırların bulunduğu bölgelerde kapılar da kapalıydı. Biraz nefeslenelim diye bu alanlara yanaşıyorduk ama görevliler kovuyorlardı. Çadır bölgesindeki kapılar açık olsaydı bu izdiham olmazdı. Ayrıca tekerlekli sandalyeler de devrilmişti. Bunların üstüne basanlar devrildi. İzdihamın bir nedeni de tekerlekli sandalyelerin devrilmesiydi. Olayı 15-20 dakika yaşadık. Eşim yanımdaydı. Önüme aldım ve zorlukla kurtulduk. Ayrıca birileri su dağıtıyordu. Sulardan almak isteyenler de dalgalanmaya neden oldu. Yani izdiham çadırlar bölgesinin kapılarının kapalı olması, yol ortasına bırakılan kamyonet, tekerlekli sandalyelilerin devrilmesi ve su dağıtımı neden oldu diye düşünüyorum. Tabii ki ihmal de var.”
4 Türk öldü
Şeytan taşlamaya gidiş yolundaki faciada hayatını kaybedenler arasında 4 Türk vatandaşı bulunuyor. Türk hacıların kimlikleri, ailelerine haber verildikten sonra açıklanacak. Mekke'deki Hac idare Merkezi'nden yapılan açıklamada, Mina'da gerçekleşen izdihamda hayatını kaybeden 4 Türk vatandaşının İzmir, Sivas, Samsun ve Yozgat'tan kutsal topraklara geldiklerinin belirlendiği ifade edildi. Olayda hayatını kaybeden İranlıların sayısı ise 131'e yükseldi.
Yoğunluk dağıtılmalı
Kutsal toprakları iyi bilen uzmanlar, 753 hacının hayatını kaybettiği Mina faciasının nedenlerini yorumladı. Müzdelife-Mina arasında hem çadırların hem araç yollarının hem de yaya yollarının olduğunu belirten bir hac yetkilisi, insanların tamamının sabah namazından sonra harekete geçmesinin büyük bir izdihama yolaçtığını kaydetti. Müzdelife ile şeytan taşlama bölgesi olarak bilinen Cemerat arasının 2,5 kilometre olduğunu belirten yetkili, “Bu 2,5 kilometrede binlerce insan yürüyor. İçlerinde yaşlılar da var, arabalar bile var. Bir panik anında anında o yolda bin kişi ölür” dedi. Facianın ihmalden kaynaklandığını belirten yetkili, izdihama yolların kapalı olmasının yolaçtığını ileri sürdü. O yoğunluğun çeşitli yollara dağıtılabileceğini ama bunun yapılmadığını vurgulayan yetkili, geçmişte uygulamanın böyle olduğunu hatırlattı.
Kabe İmamı da hacıları suçladı
Kutsal topraklardaki hacı olan yaklaşık 2 milyon Müslüman, ilk cuma namazını Mekke'de kıldı. Kabe imamı Halit El Gamidi, cuma hutbesine hac, kurban, Arafat, Müzdelife ve Mina hakkındaki ayet ve hadisleri okuyarak başladı. Hutbede, Mina'da yaşanan izdihamı değerlendiren Kabe İmamı Hamit El Gamidi, Suudi Arabistan'ın bütün güvenlik teşkilatlarıyla ellerinden geleni yaptığını ifade ederek, “Fakat hacılar talimatlara, uyarılara maalesef uymamıştır. Facia da kurallara uymayan bu hacılar yüzünden yaşanmıştır. Yoksa burası en hayırlı, en şerefli mekandır. Burayı koruma şerefini Suudi Arabistan ziyadesiyle yapıyor. Bu işin içinde siyasi bir kazanım yok. Emniyeti koruma açısından bütün önlemler alınmıştır” dedi. “Bazı insanlar bundan fitne çıkarmak istiyorlar” iddiasında bulunan Gamidi, “Biz bu olayın hüznü içindeyiz. Yüzbinlerce hacıya hizmet ediyoruz” diye konuştu.
Yalnız bir kapı açıktı
Facianın ardından Suudi Arabistan Kralı Salman, hac organizasyonunda önlemlerin gözden geçirilmesi talimatı verdi ve konuyla ilgili soruşturma komisyonu kurulacağını söyledi. Diğer yandan faciayı yaşayan hacılar ise Suudi polisini ve organizasyon yetkililerini suçladı. Hac ibadeti için kutsal topraklara giden Libyalı 45 yaşındaki Ahmed Ebu Bakr yaşananları şu cümlelerle anlattı: “Çok kalabalıktı. Polis ibadetin yapıldığı alanın giriş ve çıkış kapılarını kapattı ve sadece bir tanesini açık bıraktı. Ölüler ve yaralılar gördüm. Polisle birlikte kurbanları kaldırdık.” Organizasyonda görev alan polislerin tecrübesiz olduğunu kaydeden Ebu Bakr, “Görev verilen polisler çıkış yollarını ve bölgeyi bilmiyorlardı” iddiasında bulundu. Bir başka hacı adayı da olayı, “İzdiham sırasında bazıları yere düştü. Diğerleri de onların üzerine yığıldı. İnsanlar nefes almak için birbirlerinin üzerine çıkmaya başladı” şeklinde anlattı.