Sultan İkinci Abdülhamid’in tahta çıkışının 25’inci yılının kutlandığı 1901’den itibaren, Osmanlı İmparatorluğu’nun bütün büyük şehirlerinde, yerel yöneticiler saat kulesi yapma yarışına girişmişti. Günümüzde İzmir Konak Meydanı’ndaki kule başta olmak üzere, birçok şehrimizde hâlâ ayakta duran bu saat kulelerinin birbirinden güzel örnekleri, Arap dünyasının önemli şehirlerini de süslüyordu.
Valiler ve belediye başkanlarının inisiyatifiyle başlatılan hamlede, yerel unsurlar ve süsleme ögeleri bolca kullanıldığından, söz konusu eserler aynı zamanda kalıcı birer mimâri abideye dönüşmüştü. Böylece aynı konsept içinde görünüş ve tarz olarak farklı onlarca eser ortaya çıktı.
Filistin’in Kudüs ve diğer şehirleri de, saat kulesi inşa sürecinin dışında kalmadı. Abdülhamid’in tahta çıkışı şerefine, Filistin’de tam 6 tane saat kulesi yapıldı. Bunlardan 5’i günümüzde hâlâ ayaktadır ve kullanılmaktadır. Bir tanesi ise 1920’li yılların başında yıkılmıştır.
İşte Filistin’i bugün hâlâ süsmeye devam eden saat kulelerinin öyküsü…
Kudüs Saat Kulesi
- Kudüs surlarının batı yönündeki çıkışı olan El Halil Kapısı’nda, surların üstüne inşa edilen kule, ihtişamlı bir törenle hizmete açılmıştı. 11 Aralık 1917’de şehre İngilizlerin hâkim olmasından sonra, Kudüs Saat Kulesi yıkıldı. Gerekçe ise “şehrin estetik dokusuyla uyuşmaması” idi.
Yafa Saat Kulesi
Filistin’deki tarihî şehirlerden Yafa’nın merkezinde, Mahmûdiye Camii’nin yanı başına inşa edilen saat kulesi, 1903’te tamamlandı. Şehir sakinlerinin yapımına maddî bakımdan katkıda bulunduğu kule, bölgede geçerli olan Batı tesirli mimarî sebebiyle, Avrupa’daki benzerlerini andırmaktadır.
Safed Saat Kulesi
- Tarihî bir Filistin şehri olan Safed’de inşa edilen kule, Osmanlı döneminde hükümet konağı olarak kullanılan binanın bitişiğindedir. 2002’de kapsamlı bir restorasyon geçiren saat kulesinin en üst katındaki gong, her yarım saatte bir çalmaktadır.
Akkâ Saat Kulesi
Osmanlı yerel yöneticilerinden Cezzâr Ahmed Paşa’nın 1799’da Napolyon Bonaparte komutasındaki Fransa kuvvetlerini mağlup ettiği Akkâ’da yapılan kule, şehrin simgelerindendir. Kule, 1784’de inşa edilen ticaret merkezi Hân el Umdân’ın duvarının üzerine eklendiğinden, surların doğal bir parçası görünümündedir.
Hayfa Saat Kulesi
- Bugün İsrail sınırları içinde kalan Hayfa şehrinde, valilik binasının heme yanı başındaki El Carina Camii’nin önünde yer alır. Altı katlı olarak inşa edilen kulenin dört orijinal saatinden sadece bir tanesi günümüze ulaşabilmiştir. Restore edilen kule, günümüzde bakımlı bir durumdadır.
Nablus Saat Kulesi
Nablus Saat Kulesi’nin yapımına, diğerlerinden daha geç bir tarih olan 1906’da başlanmıştır. Şehir meydanında yer alan ve bölgenin simgesine dönüşen kule, geçtiğimiz yıllarda Türkiye’nin desteğiyle, TİKA tarafından onarılarak yeniden hizmete açılmıştır. Nablus, günümüzde Batı Şeria’da bulunan bir Filistin şehridir.