Tokat'tın Reşadiye ilçesinde 5 yaşındaki Dursun Kaan Taşcı ile 8 yaşındaki Bayram Erol'u kaybolalı tam bir ay oldu. Hala bulunamayan iki çocuk Türkiye ve dünya çapında kaybolma vakıaları ve sonuçlarını tekrar gözler önüne serdi. Kayıp vakıaları en çok İstanbul, Ankara ve İzmir gibi metropollerde görülürken kaçırılma vakıalarıyla küçük şehirlerde daha sık karşılaşılıyor.
Türkiye'de kayıp çocukların sayılarına ait verileri bulmak çok zor. Kaybolan çocukların sayıları kurumdan kuruma farklılık gösterebiliyor. Avrupa'da her iki dakikada bir çocuk ABD'de ise 40 saniyede bir çocuk kayboluyor. Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) 81 ilde yaptığı araştırmaya göre, 2008-2011 yılları arasında kaybolan çocuk sayısı 27 bini geçti.
Kayıp olarak kayıtlara geçen çocuklar sadece kaybolanlar değil. Ailelerinden ve yurtlardan kaçan çocuklar da kayıp olarak kayıt altına alınmakta. Küçük yaşta kaybolanların dışında sosyal ve ekonomik sebepler nedeniyle evini terk ederek kaybolan çocuklar da büyük bir oran teşkil ediyor. Baskı ve şiddet gören çocuklar çareyi evden kaçmak olarak görebiliyor. YAKAD verilerine göre ise kaçmak dışında çocukların kaybolmalarının sebebi şu şekilde sıralanıyor;
Zeka geriliği ve benzer durumlar, Trafik kazaları, Doğal afetler, Evlat edinme, Fuhuş yaptırma, Organ ticareti, Dilendirme.
Bunların dışında pedofoli (sübyancılık) hastaları tarafından kaçırılan çocuklar da olabiliyor. Pedofili sebebiyle çocukların kaçırılmasının önlenmesi adına pedofili haritasının çıkarılması önem taşımakta.
Kaçakçılık İstihbarat Harekat ve Bilgi Toplama Daire Başkanlığı (KİHBİ) en son 2015 ocak ayında açıkladığı kayıp çizelgesinde çocuk ve yetişkin olmak üzere toplam kayıp sayısını 20.629 olarak açıklamıştı.
Devlet desteği çok önemli
Kaybolan yahut evi terk eden çocuklar konusunda kamuoyunun bilgilendirilmesi ve devlet desteği büyük önem arz ediyor. Ebeveyninden sosyo-ekonomik şartlar yahut şiddet ve baskı sebebiyle kaçan çocuklar için Rehabilitasyon uygulamalarının yanı sıra devletin daha büyük çözüm adımları atarak sivil toplum örgütlerinin de desteği ile toplumda duyarlılık sağlanması gerekiyor.
Okullarda ders haline getirilebilir
Kaybolma vakıaları karşısında devlet ve halk tüm koşulları seferber ederek arama çalışmalarını sürdürüyor. Bu çalışmaların maddi manevi büyük bedelleri oluyor. Ödenen bedelleri asgariye indirmek adına bakanlıklar ve sivil toplum örgütlerinin ortak çalışmalarıyla, kaybolma olayları yaşanmadan önce önüne geçilmesi sağlanabilir. Çocuklara okullarda ders haline getirilerek sunulacak önlemlerin yanı sıra ebeveynler için televizyon programları veya internet üzerinden bilgilendirme programlarıyla duyarlılığın arttırılması hedeflenmeli.
Çocuk polisi sayesinde kayıp sayısı azaldı
YAKAD (Yakınlarını Kaybetmiş Aileler Derneği) Başkanı Zafer Özbilici, ailelerin ve çocukların bilinçlendirilmesinin sağlanmasının hayati önem taşıdığını vurgularken, çocuk polisi ve kayıp bürolarının yoğun çalışmaları sebebiyle kayıp sayısının diğer yıllara oranla azalma gösterdiğini, ancak bu olayların toplumsal dayanışma ve medya organlarının olayları gündemde tuttuğu sürece asgariye indirilebileceğini söyledi.
Kayıpların önüne geçecek '10 altın kural'
2014 Aralık ayında başlatılan, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, Yakınlarını Kaybetmiş Aileler Derneği işbirliği ile uzun süren yoğun çalışmalarla geliştirilen ve 2015 Aralık ayında sona erdirilen "çocuklarımız kaybolmasın" kampanyası sayesinde toplumun bilinçlendirilmesine büyük katkıda bulunuldu. Kampanya kapsamında koyulan "10 altın kural" ile çocuk kayıplarına karşı alınabilecek basit önlemleri hatırlatmak, kamuoyu duyarlılığını artırmak, ailelerin bilinçlenmesini sağlamak hedeflendi.
Kampanyaya billboardlı destek
Proje kapsamında bir yıl boyunca toplumun farkındalığını sağlamak amacıyla hazırlanan reklamlar billboard sahibi bir şirketinin desteğiyle 26 şehirde halka ulaştırıldı.
Kayıp çocuklar alışveriş poşetlerinde aranıyor
Kaybolan çocuklara ulaşmak için yapılan bir diğer yöntem ise alışveriş poşetini üzerine basılmış kayıp resimleri. Türkiye'nin kanayan yaralarından biri olan kayıp çocuklar, alışveriş poşetlerinde aranmaya başlandı. Bir market tarafından hayata geçirilen proje ile 30 milyon basılan alışveriş poşetleriyle kayıpların bulunmasına yardımcı olmak hedeflendi.
Unutulan 'Kayıp Otobüsü'
1996 yılında tv kanallarının kısıtlı olduğu ve internet kullanımının henüz yaygın olmadığı dönemde faaliyete geçirilen kayıp otobüsü dünyada bir ilk olma özelliğini taşıyor. Yine YAKAD tarafından hayata geçirilen proje ile ilk olarak derneğe yapılan başvurular kapsamındaki kayıplar aranmaya başlanırken, ilerleyen vakitlerde 81 ili gezerek bir çok kayıp kişilerin bulunması sağlanmıştır. Şehir şehir gezmesi sayesinde toplumdan büyük ilgi görmüştür.