Her yıl olduğu gibi bu Ramazan ayında da mahya ustası Kahraman Yıldız ve ekibi tarafından mahyalar asıldı minareler arasına. Osmanlı'da kandillerle yazılan mahyalar günümüzde ampuller kullanılarak yazılsa da gelenek devam ediyor. Osmanlı'da mahyalar halk seyrederken yukarıda değiştirilir, hatta teravihten sonra camilere mahya seyretmeye gidilirmiş. Günümüzde mahyalar böyle bir ilgiye mazhar olmuyorsa da son yıllarda oldukça ilgi gören bir mahya var: 'Ey oruç tut bizi' İlk duyulduğunda şaşırtan, anlamı üzerinde düşünmeye neden olan bu söz, mahya olarak minareler arasında yer aldıktan sonra köşe yazılarına misafir oldu, üzerine konuşuldu. Daha sonra yazar Senai Demirci tarafından benzer bir üslupla söylenen 'Kıl beni ey namaz' kitabı yayınlandı. Sosyal medyanın yoğun bir şekilde kullanılmaya başlanmasından sonra ise 'Ey oruç tut bizi' söyleniş açısından güzel geldiğinden olacak bir espri kalıbı olarak kullanılmaya başlandı. 'Kıl beni ey namaz' ve Ey oruç tut bizi Senai Demirci ile özdeşleştiği için bu espriler twitlerde #senaidemircistayla etiketi altında kullanıldı, hatta TT oldu. Bu kalıp kullanılarak yapılan espriler hala twitter'ın en sevilen espri tarzlarından biri. Biz de acaba 'Ey oruç tut bizi' sözünü ilk kim söyledi, nasıl mahya oldu, Senai Demirci ile nasıl özdeşleşti, manası nedir araştırdık. Sorduğumuz adresler önce bizi Vakıflar Genel Müdürü Adnan Ertem'e, oradan yazar Senai Demirci'ye, oradan da şair yazar Mevlana İdris'e götürdü. 'Kıl beni ey namaz' deyişinin İsmet Özel'e, 'Ey oruç tut bizi' deyişinin Mevlana İdris'e ait olduğunu öğrendik. İşte bir mahyanın ve bir tarzın ortaya çıkış hikayesi.
Oruç bizi tutar dedim
qYıl 2004. Vakıflar İstanbul Bölge Müdürü Adnan Ertem mahya ustası Kahraman Yıldız'ı çağırır. Her Ramazan olduğu gibi o Ramazan ayında da camilerin minarelerine asılacak mahyaları konuşacaklardır. Adnan Ertem, Kahraman Usta'ya, 'Oruç bizi tutar, nefsimizi korur. Onun üzerinden giderek 'Ey oruç tut bizi' yazsak, yazabilir misin' diye sorar. Kahraman Usta 'Tabi efendim' der. Bunun üzerine mahya standardına uyması için karakter, cümle uzunluğu üzerinde çalışırlar. İlk 'Ey oruç tut bizi' mahyası o Ramazan ayında Eminönü Yeni Cami'nin minareleri arasına yazılır. Gerisini şimdi Vakıflar Genel Müdürü olan Adnan Ertem'den dinleyelim: 'İlk yazdığımızda çok ilgi çekmedi. Hatta bazı müftüler 'Bu ne böyle. Oruç tutar mı bizi. Biz oruç tutuyoruz' dediler. Fakat daha sonra Senai Demirci şiir kokan üslubuyla yazınca birdenbire muazzam derecede ilgi gördü. Mustafa İslamoğlu Yeni Şafak'taki köşesinde yazdı. Bakanımız Mehmet Ali Şahin Bey 'Ey oruç tut bizi ne kadar güzel bir söz. Keşke spor için de söylesek 'Ey spor tut bizi' desek sağlığımız açısından ne kadar güzel olur' dedi. Sonrasında çok sevildi, çok tutuldu bu mahya'
GOOGLE YANLIŞ BİLİYOR
Adnan Ertem Bey, o sabah Kahraman Usta'ya söylediği 'Ey oruç tut bizi' sözünü mahyaya uyarlarken nereden ilham aldığını hatırlayamıyor. Kim söylemiş olabilir diye internette arama motorlarından bakmış ancak karşısına bir şey çıkmamış. Ertem: 'Açık söylemek gerekirse bu mahya nereden çıktı soruları çok fazla sorulmaya başlandığında bir şey söylememeyi tercih ettim. Google'dan baktığınızda Mustafa İslamoğlu ve Senai Demirci sonuçları çıkıyor. Fakat onların mahyadan sonra yazdığını biliyorum. Ben gündelik hayatında oruçlu olan insan nefsine hakim olur, günahtan korunur, oruç bizi frenler nefsimize hakim olma konusunda diye düşünerek bu mahyayı yazalım dedim. Bunu muhtemelen bir yerde gördüm ama nasıl oldu emin değilim. Ama 2004 yılında benim bölge müdürlüğümde ilk defa mahyada kullanılmaya başlandı' diyor.
Oruç Mevlana İdris'ten namaz İsmet Özel'den
qYazar Senai Demirci, 'Senai Demirci tarzı' olarak isimlendirilecek kadar kendisi ile birlikte anılan 'Ey oruç tut bizi' sözünü tahminimizin aksine mahyadan değil, 2004 yılında hazırladığı iftar programına konuk olan Mevlana İdris'ten duyduğunu anlatıyor: '2004 yılında Mevlana İdris Bey iftar programımıza geldi. İlk defa onun böyle bir cümle kurduğunu duydum. Daha sonra 'Tut bizi ey oruç' diye bir makale yazdım. Herhalde Mevlana İdris'ten çıktı bu söz, sonra ben tekrarlayarak popülarite ettim. Mahyanın kaynağı odur sanırım' Senai Demirci'nin 'Kıl beni ey namaz' diye de bir kitabı var. Fakat yine tahminimizin aksine o kitabın ismi mahyadan esinlenerek konmamış. Senai Demirci'nin esin kaynağı İsmet Özel'in 'Namaz insanı kılar' cümlesi olmuş. Demirci bu cümleden nasıl esinlediğini, 'Çünkü namaz insanı kılar. Ayet-i kerime'de 'Namaz sizi kötülükten alıkoyar' diyor. Fahşadan, ölçüsüzlükten, haddini bilmezlikten alıkoyar. Kur'an'ın ifadesi aslında namazın özne, namaz kılanın nesne olduğu şeklindedir. Namaz fail, namazı kılan kul mef'ul, namaz etkileyen, namaz kılan etkilenendir. Namaz, kılanı yoğurur. Buradan hareketle 'Kıl beni ey namaz'ı gündeme getirdim' sözleriyle anlatıyor. Oruca da aynı mantıkla yaklaşıyor Senai Demirci. 'Oruç, şerden, şeytandan, şehvetten uzak tutuyor. İyilerin tarafında tutuyor. İnsanın iki yakasını bir arada tutuyor. Dağılmışı topluyor, doğru yerde tutuyor. Zengin çağrışımları var. Bu minvalden gidince hac da insana iyi gelir. Gel bana ey hac diyemezsin ama zekat insana verir. Rabbine verir, bütün varlığını teslim eder. Zekat faildir, arındıran demektir. Fiillerin faili Allah'tır ibadette. Değişen, dönüşen, yoğrulan insandır'
NEDEN ÜZERİMDE KALDIĞINI ANLATAMADIM
Twitterda yapılan esprilerden de haberdar Senai Demirci. Kimisinin hoşlandığı için, kimisinin de bazen matrak olsun diye bu esprileri yaptığını söylüyor. Demirci, 'Recep Demirkaynak'ın bir esprisi vardı. 'Senai Demirci namaz kılmayacak, namaz onu kılacak, Oruç tutmayacak, oruç onu tutacak, Hac'ca gitmeyecek, hac ona gelecek. Benim anladığım Senai Demirci tembel' diye bir espri damarı bulmuş ordan. 2006 yılında İsmet Özel 'Kıl beni ey namaz' kalıbının oruca tatbik edilmemesi gerektiği konusunda bir makale yazıp, bu cümle öyle kurulamaz demişti ama bence tuttu oruç' diyor. Zaman zaman twitter'da yapılan esprilere de cevap veren Demirci, 'Başka anlamlara uyarlayıp o sözü zorluyorlar. Muhtemelen genç kuşağa neden üzerimde kaldığını anlatamadık. İbadet insanı formatlamak yoğurmak üzere vardır. O da onu anlatıyor' diyor.
Kendimi mahya yazarı gibi hissettim
'Ey oruç tut bizi' sözünü söylediğini öğrendiğimiz Mevlana İdris'e ortaya çıkış hikayesini sorduk. Sözü ilk kez 2004 yılında Gerçek Hayat Dergisi'nde yayınlamış. Hikayesini bize şöyle anlattı. 'Yıl ikibindört idi…Kaptan Malik o zaman küçüktü. (Şimdi yine küçük.) Yine bir Ramazan ayındaydık. Kaptan'ın bir fotoğrafını çektim. Sonra o haftanın Gerçek Hayat'ında yaptığım sayfaya bu fotoğrafla birlikte 'Ey Oruç Tut Beni' ibaresini ekledim. Aynı yıl mıydı, sonraki yıl mı şimdi hatırlamıyorum, Süleymaniye Camii'nin mahyasında bu ibareyi gördüm ve yanımda bulunan Emir Behram'la Nedim Ali'ye bu mahyayı gösterdim. Kendimi bir an mahya yazarı gibi hissettim. Hoş bir ân idi. Sonra yaşadığımız yıllarda bu bir 'stayla' olayına dönüştü ve Senai Demirci Beyfendinin de ibret ve hoşgörüyle izlediği gibi binlerce benzer yeni cümle kurularak her duruma uyarlanabilen değişik bir form niteliği kazandı. Özellikle tivit dünyasında bol örneklerini görmek mümkün. Son gördüğüm şu mesela: 'Ey kelle, al beni.' Yapacak bir şey yok :)'
#senaidemircistayla etiketi twitter'da
l@olumvarhaci: Ey telefon çal beni /
Ey Hürriyet fotoshopla beni
@ictihad: Ey Senai ekle beni
@uskudari_ Er Ryan kurtar beni
@muhalifgenc Ey kahvaltı yap beni
@halbuki Ey kabe dön beni
@mehmetakbulutt Ey selam al beni
@sanalgasteci Ey çay iç beni
@PembeSalliKiz Ey Mustafa İslamoğlunun Gerekçeli Meal ve Tefsiri Oku Beni
@bidurunya Ey Ağaoğlu inşa et beni / Ey Fazıl say beni
@senaidemirci Ey dost, bil beni
@senaidemirci #senaidemircistayla için dostlara teşekkür ederim. ismim ve üslubum üzerinden azıcık tebessüm ediyorsanız, hakkımın hepsi helaldir.