Gayrettepe Metro İstasyonu’nun eksi ikinci katında İstanbul Diyalog Müzesi’nde yer alan Diyalog Kafeye adımını attığınızda sizi buram buram kahve kokusu karşılıyor. İlk bakışta diğer kahve satılan dükkânlarından bir farkı yokmuş gibi görünen bu mekânı diğerlerinden ayıran çok önemli bir şey var: Baristaları. İşitme engelli baristaların çalıştığı mekânda amaç farkındalık oluşturmak. Peki şimdi işitme engelli baristalardan kahvenizi nasıl isteyeceksiniz?
Gayrettepe Metro İstasyonu’nda 2016 yılından bu yana hizmet veren İstanbul Diyalog Müzesi, ziyaretçilerini görme engelli birinin yaşadığı dünyaya davet ederek unutamayacağı bir deneyim yaşatırken, aynı yıllardan bu yana müzenin kafesi de işitme engelli baristayla müşteriyi buluşturuyor. Açıldığı günden bu yana pek çok işitme engelli vatandaşı bünyesinde istihdam eden kafe, metro istasyonunun tam ortasına kurulmuş alanda artık gelip geçenler için adeta bir farkındalık durağı gibi. İşitme engelli baristalar, işaret dili videoları ve illüstrasyonlar kullanarak ziyaretçilerle iletişime geçiyor. Diyalog Kafe’de çalışan ekip tamamen işitme engelli. Böyle olunca müşteri kafeye yerleştirilmiş ekranlarda yer alan işaret dili videolarına bakarak hemen orada ısmarlayacağı içecek için işaret dilini nasıl kullanması gerektiğini kavrıyor. Üstelik Diyalog Kafe’nin hitap ettiği kitle yalnızca İstanbul Diyalog Müzesi ziyaretçileri ile sınırlı da değil aynı zamanda bulunmuş olduğu konumun toplu ulaşım için merkezî bir aktarma noktası olması, toplumun her kesiminden bireyi ağırlayabiliyor. Diyalog Kafe aslında engellilere yönelik kanıksanmış acıma duygusu ile beslenen yaklaşımı kırıyor, toplumda dezavantajlı olarak nitelendirilen bireylerin toplumdaki varlıklarına keyifli ve alternatif yollarla vurgu yaparak algı dönüşümü başlatıyor. İyi kahvenin içildiği, iyi kahvenin iyi düşünmeyi teşvik ettiği, iyinin harekete geçirildiği, üretildiği ve işitme engelli baristaların istihdam edildiği Diyalog Kafe’ye sizler de yolununuz düştüğünde uğrayabilirsiniz.
Çalışmaya başladıktan sonra sosyalleştim
Melisa Bayraktar
Barista Melisa Bayraktar da 23 yaşında. Bayrampaşa’da yaşayan Bayraktar, bir buçuk yıldır Diyalog Kafe’de çalışıyor. Kahve yapmaya merakı olduğu için çalıştığını söyleyen Bayraktar, başka kafelerdeki ortamların hoşuna gittiğini ve baristalık yapmak istediğini fark ettiğini anlatıyor. Bayraktar, “İşe başladıktan sonra öğrenmem biraz uzun sürdü ama arkadaşlarım ve eğitmenler bana yardım ettiler” diyor. Diyalog Kafe’de çalışırken kendini iyi hissettiğini dile getiren Bayraktar, “Kafede çok güzel vakit geçiriyorum. Burada çalışmaya başladıktan sonra daha sosyal oldum. Müşterilerle iyi anlaşıyorum. Bazıları işaret dili bilmediklerini için resimleri gösteriyor. Mesela ekranlarda yer alan işaret diliyle ‘Latte istiyorum’ işaretini gösteriyor. Ben de onlara işaret diliyle latte nasıl yapılır öğretiyorum” şeklinde kafede geçirdiği vakti anlatıyor.
Çalışmak beni motive ediyor
Emre Beyyusufoğlu
29 yaşındaki barista Emre Beyyusufoğlu, doğuştan işitme engelli. Beyyusufoğlu, aslında altı sene önce ilk iş deneyiminin olduğunu belirterek Diyalog Müzesi’nde işitme engelli rehberi olarak çalışmaya başlamış. Arda kalan zamanlarında kafede baristalığı deneyimleyen Beyyusufoğlu, daha sonra kafede severek çalışmaya başlamış. “İşimi severek yapıyorum” diyen Beyyusufoğlu, “İnsanlarla iletişim kurmayı seviyorum ve bu beni çok motive ediyor. Barista olarak çalışmaktan çok memnunum, kendimi bu iş için doğmuş hissediyorum” ifadelerini kullanıyor. Beyyusufoğlu, barista olduktan sonra hayatının değiştiğini dile getiriyor ve ekliyor: “Çalışmak bana çok şey kattı. Bu iş sayesinde birçok seminere katılıp insanlarla sosyalleşebildim. Müşteriler bazen empati kuramıyor, utangaç olabiliyorlar bunu fark ediyorum. Menümüz işaret dili ve müşteriler işaret dili yaparken utanıp pratik olamıyorlar. Bende gülerek işaret dili ile gösteriyorum. Şimdi çoğu müşterimiz severek öğrendiler.” Beyyusufoğlu, aynı zamanda en güzel anısının ise şu anda nişanlı olduğu kız arkadaşına işaret diliyle kahve siparişi vermeyi öğretirken birliktelikleri olduğunu paylaşıyor.
Güzel tepkiler alabilmek için hevesle çalışıyorum
Semanur Erdem
20 yaşındaki barista Semanur Erdem ise Anadolu Üniversitesi’nde Açık Öğretim Bölümü’nde Sosyal Hizmetler okuyor. Fatihte yaşayan Erdem, doğuştan işitme engelli. 17 yıldır özel eğitimden dil ve konuşma eğitimi almış olan Erdem, şu an hem cihazıyla duyabiliyor hem de konuşabiliyor. Birkaç gün kahve makinesi eğitimi aldıktan sonra baristalığa alışmaya başladığını söyleyen Erdem, ilerleyen zamanlarda da en büyük hayalinin minik bir kahve dükkânı açmak olduğunu dile getiriyor. “Bu işi o hayalimi gerçekleştirmeye giden bir adım olduğu için çok sevdim” ifadelerini kullanan Erdem, “Bu işi çok daha güzel yapabileceğime inanıyorum. Çok daha güzel yapabilmek için enerjim ve motivasyonum var. Burayı ve iş arkadaşlarımı seviyorum. Onlarla çalışırken eğleniyorum” diyor. Müşterilerden genel olarak iyi tepkiler aldığını anlatan Erdem, iyi ve güzel tepkiler almak için hevesli bir şekilde çalıştığını söylüyor. Erdem, “Bulunduğum ortamda zaten bu yönde. Daha duyarlı insanlarla doluyor” diye anlatıyor.