R. RUVEYDA OKUMUŞ
Cumhuriyetin 97. yılı münasebetiyle hürriyet ve istiklal uğruna verilen mücadeleyi tanıklarının gözünden ele alan Millî Mücadele Sergisi Cumhurbaşkanlığı Millet Kütüphanesi Selçuklu Müze ve Sergi salonunda açıldı. 29 Ekim’de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından açılışı yapılan sergi iki ay boyunca ziyaret edilebilir.
Millî Mücadele Sergisi’nde Türk istiklal mücadelesinden Cumhuriyet’e yaşanan önemli olayları ve bunların tanıkları olan çeşitli obje, belge ve dokümanlar yer alıyor. Sergi Osmanlı Arşivi, Millî Savunma Bakanlığı, Kültür Bakanlığı, TBMM başta olmak üzere on bir resmi kurum ile İnönü Vakfı ve Celal Bayar aile koleksiyonun da bulunduğu dört özel arşivden alınan eserlerle oluşturuldu. Mondros mütarekesinden Amasya Tamimine, Erzurum Sivas kongresi kararlarından Misak-ı Milli, Lozan Antlaşması ve Cumhuriyetin ilan belgesine kadar yüzden fazla eser sergilenmektedir. Ayrıca Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne çekilen ilk bayrak, Büyük Taarruz’da kullanılan öncü bayram, 23 Nisan 1920’de Büyük Millet Meclisi’nin duvarına asılan sancak da sergide bulunmaktadır.
ATATÜRK’ÜN VE ARKADAŞLARININ EŞYALARI
Sergide Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşlarının Millî Mücadele esnasında kullandığı şahsî eşyaları da göze çarpıyor. Atatürk’ün mührü, evrak çantası, dürbünü, kalpağı, pelerini, bastonu, resmî törenlerde giydiği jaketatayı ve kendine özel ciltlenmiş Nutuk nüshası ile çalışma masası yer alıyor. Fevzi Çakmak, Kazım Karabekir ve Refet Bele’nin üniformaları, Ali İhsan Sabis ve İsmet İnönü’nün kılıçları, Kazım Karabekir’in İstiklal Madalyası, Refet Bele’nin ayaklı dürbünü, Celal Bayar’ın daktilosu ve gözlüğü de sergideki dikkat çekici eserlerden bazıları.
Bu sergide ayrıca Mustafa Kemal Paşa’ya Milli Mücadele yıllarında Müslüman önderlerden gelen hediyeler de sergileniyor. Mustafa Kemal Paşa’ya hediye edilen eserler arasında Hindistan’ın Müslüman liderlerinden Ebulfazl Muhammed Abdülmennan’ın gönderdiği zafer sancağı, Libya’nın dini ve milli önderi Şeyh Ahmed Sünûsi’nin 1920’de Ankara’ya geldiğinde Mustafa Kemal Paşa’ya armağan ettiği kılıç bulunmaktadır.
Sütçü İmam’ın tabancası ve kılıcı ile Millî Mücadele sırasında cephede kullanılan tüfek, ağır makinalı tüfek ve sehpası, sahra telefonu, matara, süvarilerin giydikleri körüklü çizme, not defteri, harita gibi eşyalar da sergide görülebilir.
BU DA GEÇER YA HU
Milli Mücadele sergisinde Tuğrakeş İsmail Hakkı’nın 1918’de yazdığı “Bu Da Geçer Ya Hû” ve hattat Necmeddin Okyay’ın (1883-1976) zaferden sonra yazdığı “Gel Keyfim Gel” hat levhaları ile işgal dolayısıyla hissiyatlarını yansıtan meşhur şairlerden Süleyman Nazif’in “”Kara Bir Gün” başlıklı yazısı ve Yahya Kemal Beyatlı’nın “1918” isimli şiiri de bulunuyor.
Mehmet Sami Yetik, Hayri Çizel, Namık İsmail, Zekeriya Çelikbilekli, Nevzat Akoral, Refik Epikman, Ömer Adil gibi ressamların Millî Mücadele’yi tuvale yansıtan ve Milli Saraylar ile Resim Heykel Müzesi koleksiyonunda yer alan yağlı boya tabloları Millî Mücadele sergisinin bir başka bölümünü oluşturmaktadır. Özellikle ressam Ömer Adil’in subay olan eşinin şehit düştüğü haberini alan hanımın hüznünü yansıtan şehit eşinin ağıtı tablosu Millî Mücadele’de verilen kayıpları ve acıları gerçekçi bir üslupla resmetmektedir.
İstiklal Harbi yıllarına yolculuk
Millî Mücadele ruhunu eserler üzerinden bize yansıtan bu sergi ziyaretçilerini adeta İstiklal Harbi yıllarına götürüyor. Sergi Millî Mücadele’nin yalnız askeri ve siyasi boyutlarını değil sosyal ve kültürel yansımalarını da ortaya koymaktadır. Sergi alanında Namazgah tepede ordunun muzafferiyeti için yapılan dualar, Halide Edip Adıvar’ın Sultanahmet mitinginde yaptığı konuşması, milli mücadelenin çocuk kahramanları ve Nutuk için sergide özel odalar oluşturuldu. Cumhurbaşkanlığı Millet Kütüphanesi tarafından Millî Mücadele Sergisi’ndeki eserlerin tanıtıldığı bir katalog kitap da hazırlandı.