Tuz, çoğu zaman sakıncalı üç beyaz içinde listelense de, tarih boyunca insan hayatında oldukça önemli bir yer tutmuştur. Yediğimiz birçok besinin içerisinde tuzu oluşturan sodyum, potasyum elementleri bulunur ve bunlar vücudumuzda suyun tutulmasını sağlar. Dolayısıyla eğer doğal besleniyorsanız, yemeklere fazladan tuz eklemek çoğu zaman gerekli olmaz. Ama tuz, bundan çok daha fazlasıdır.
TÜRKLER İÇİN KUTSAL
Eski çağlarda insanlar, kayalardan, göllerden elde ettikleri tuzu deriyi kurutmakta ve besinleri saklamakta kullanırlardı. Tuz ilave edilen besinin bozulmadığını görmek, özellikle taze meyve sebzenin bahardakinden çok daha az bulunduğu kış aylarında beslenmenin sırrı oldu. Hele bu göçer kavimler için çok daha hayati bir meseleydi. Bu yüzdendir ki Türkler için tuz, üzerine yemin edilecek, hakkı gözetilecek kadar kıymetli bir şeydir. Eski Türk destanlarında iyi bir liderin özellikleri sayılırken, “tuzu ve ekmeği bol veren” olduğu da belirtilir.
PEK ÇOK YİYECEK TUZDA KURUTULUR
Tuzun kıymetini gösterir başka bir işaret te, kimi eski Türk bayramlarında pehrizi yapılan iki şeyden biri olmasıdır. Nitekim Türkler gibi bir çok uygarlık ta tuzu kullanarak eti, balığı, sebzeleri kurutmuşlar, süt ürünlerini, uzun süre saklanabilir hale getirmeyi başarmışlar, hatta salamurayı ve ardından turşuyu icad etmişlerdir. Milattan önceki çağlarda Mısır Uygarlığına ait mezarlarda tuzlanmış et ve balık bulunmuş, eski uzak doğu uygarlıkları ticaretini yapmış, Roma tuz için vergi almıştır. Roma geleneklerine göre tuz, iyi niyet ve anlaşma sembolüydü. Sofrada tuzun olmaması düşmanlık ifadesi olarak algılanıyordu. Hatta 20. Yüzyıla kadar kimi ülkelerde işçiler ve askerler maaşlarını tuz olarak alırlardı. Bugün bile sumo güreşçileri iyilik getirmesi niyetiyle ringe tuz serpmeden güreşmezler. Ve dünya tarihinde tuz uğruna yapılmış savaşlar vardır. Sanırım bütün bu örnekler, insanlık için tuzun ne kadar kıymetli bir şey olduğunu açıkça gösteriyor.
Ülkemiz, tuz kaynakları açısından oldukça zengin. Tuz gölü, Seyfe Gölü, Palas Gölü’nden , Çankırı’da kayalardan ve İzmir’de denizden elde edilen kristal tuzlara ek olarak, artık Delice’nin sıvı tuzu da sofralarımıza geliyor. Ayrıca farklı tuz formülasyonlarıyla kemoterapinin yan etkilerini yok etmeyi amaçlayan çeşitli çalışmalar yapılıyor ve sonuçlar oldukça başarılı.
Gelin bu hafta hayatımızda bunca önemli yer tutan tuz ile pişirilen yemeklerden birkaç örneğe bakalım. Sağlıklı, mutlu pazarlar dilerim.
Uygur Usulü Tuzda Tavuk
MALZEMELER
1 organik küçük tavuk
1 çay kaşığı tuz
2 kg iri tuz
1/2 yemek kaşığı iri çekilmiş zencefil
1/2 yemek kaşığı zerdeçal
YAPILIŞI
Temizlenmiş tavuğu iyice yıkayalım, tuz, zerdeçal ve zencefili içine dışına sürüp yarım saat buzdolabında dinlendirelim. Tuzu tavada 10 dakika çevirerek ısıtalım. Tavuğu bir pişirme kağıdına iyice sararak paketleyelim. Bir döküm tencerenin içini tuzla bir parmak kadar kaplayalım. Tavuğu yerleştirip üzerini tekrar tuz koyarak örtelim. Kısık ateşte 40 dakika pişirelim. Ocağı kapatıp 40 dakika daha bekleyelim. Ardından tavuğu çıkartalım, paketi açıp servise alalım. Afiyet olsun.
Tuzda Sebze
MALZEMELER
2 patates
2 kırmızı pancar
3 su bardağı deniz tuzu
3 yumurta akı
Zerdeçal
Bir fincan zeytinyağı
Kekik, karabiber
YAPILIŞI
Pancarı, patatesi iyice yıkayalım, bir kürdanla birkaç delik açalım, kabuğu üzerine ıslakken zerdeçalı sürelim. Yumurta aklarını iyice tuz ile çırpıp patates ve pancarları kaplayalım. Fırını 200 derecenin üzerinde ısıtıp 200 dereceye sabitleyelim. 200 derecede ısıtılmış fırında 20 dakika pişirelim. Fırını kapatıp 20 dakika daha bekletelim. Sebzeleri tuzdan çıkartalım, doğrayalım. Zeytinyağı, kekik, karabiber serpip servise alalım. Afiyet olsun.