Birçok medeniyete evsahipliği yapmış, 3 bin 345 yıllık bir geçmişe sahip Afyon Kalesi, çok sayıda efsanenin de mekanı olarak geçiyor. "Düzlükte gelip geçse de yol Afyon'dan/ Ey yolcu, görünmez Afyonistasyondan/ Şayet vaktin olursa tırman kaleye/ Bak Afyon'a gökyüzünde bir balkondan" mısralarıyla anlatılan Afyon Kalesi, kulaktan kulağa yayılanefsaneleriyle de ününü koruyor. Yerden 226 metre yükseklikteki bir kaya kütlesi üzerinde kurulu kaleyifethetmek kolay olmadığından, Afyon Kalesi için Battal Gazi'den Hazreti Ali'ye, Beyböğrek'ten Çavuşbaşı'na, Horoz Dede'ye kadar pek çok efsane anlatılıyor.
DÜLDÜL'ÜN AYAK İZLERİ
Halk arasında anlatılan "Hazreti Ali" ya da "Düldül'ün ayak izleri"efsanesine göre, İslam halifelerinden Hazreti Ali, atı Düldül'ün üzerinde dağdandağa uçarak sefer yapmaktadır.İşte böyle seferlerin birinde Afyonkarahisar'a gelen Hz. Ali, HıdırlıkDağı'nda konaklamak için atını sertçe yere bastırır, buradaki bir kaya üzerindeDüldül'ün ayağının izi kalır. Daha sonra Hıdırlık'tan kaleye atlayan Düldül,burada da dizginlenince, bu kez ön ayağının izi, bir kayanın üzerinde kalır.Hz. Ali, Düldül'ü sulamak için su yalağına vardığında, atı bağlayacak biryer bulamaz ve dört parmağıyla yalağın yanındaki bir taşa vurarak taşı deler veatı buraya bağlar.Afyon Kalesi'nde bugün Düldül'ün ayak izi ile atın bağlandığına inanılankaya üzerindeki delik, hala varlığını koruyor.
GENÇ KIZLARIN EVLENME İSTEĞİ
Afyon Kalesi'ne atfedilen efsanelerinden biri de talibi çıkmayan ya daevlenme zamanı gelmiş kızlar için de umut kapısı olmasıdır. Beraberlerinde yaşlıbir kadınla birlikte cuma günleri kalenin yolunu tutan genç kızlar, yanlarına birde asma kilit alırlar.Kilit kaleye çıkılmadan önce kilitlenir. Kaleye çıkıldıktan sonra, gençkızlar "Bahtım bahtım/Altın tahtım/Evlenecek vaktım" diyerek bağırırlar veberaberlerindeki yaşlı kadın da kilidi kızların başlarında açarak, inanışa göre bahtlarını açmış olur.Kalenin, tırmananın 7 yıl kentten ayrılamayacağı, kalenin ardı kararırcakente yağmur yağacağı gibi çok sayıda efsane de kulaktan kulağa anlatarakgünümüze kadar gelmiştir.