Hayat Edebiyat zevki ölçülebilir mi?

Edebiyat zevki  ölçülebilir mi?

Oğuz Cebeci’nin kaleme aldığı Edebi Zevk Yargısı: Yüksek ve Popüler Kültür ve Kitsch adlı bu eser edebiyatın ontolojisi, edebiyat ve zevk birlikteliğinin anlamlandırılmasının mümkünlüğü üzerinde duran ve çokça batı edebiyat eleştirisinden beslenen bir çalışma.

Yakup Öztürk Yeni Şafak
Görsel: Arşiv
Görsel: Arşiv

Antik Yunan tiyatrosunun meşhur komedya yazarı Aristophanes’in Kurbağalar oyunu, 19. yüzyılda ortaya çıkan modern edebiyat eleştirisinin klasik çağdaki ilk metni kabul edilir. Milattan önce beşinci asırda Tanrı Dionysos için düzenlenen bir festivalde komedi türü eserler arasında Kurbağalar’ın birinci geldiği bilinir. Oyun, Tanrı Dionysos’us tragedya yazarlarından Euripides ve Aiskhylos’un hangisinin öte dünyadan bu dünyaya geri getirilmesini hak ettiğini görmek için ölüler âlemine yaptığı yolculuğu anlatır. Sırayla söz alan bu tragedya yazarları mizahi bir üslupla birbirlerinin eserlerinde kusur bulmaya çalışırlar. Oyunun sonunda Aiskhylos’un dünyaya geri dönmesine, öteki dünyada ondan boşalan tragedya üstadı koltuğuna Euripides’in değil de Sophokles’in oturtulmasına karar verilir.

EDEBİ ZEVK ÜZERİNE BİR TARTIŞMA

Edebiyat eleştirisi Kurbağalar oyunundan bu yana biçim ve içerik değiştirerek her çağda yeniden biçimlenen dinamik bir yapı olarak varlığını koruyor. Edebiyatın ne olduğu, edebî esere yüklenen anlam, yazar ve okur arasındaki ilişki değişkenlikleri edebiyat eleştirisine dair yeni kimi zaman yıkıcı temel söylemleri reddeden bir kimliğe evrildi. Psikanalitik Edebiyat Kuramı, Komik Edebi Türler, Metafor kitaplarıyla yerli eleştiri ve kuram anlayışına özgün katkılarda bulunan Oğuz Cebeci’nin Edebi Zevk Yargısı: Yüksek ve Popüler Kültür ve Kitsch adlı son eseri de edebiyatın ontolojisi, edebiyat ve zevk birlikteliğinin anlamlandırılmasının mümkünlüğü üzerinde duran ve çokça batı edebiyat eleştirisinden beslenen bir çalışma. Edebiyatta kanonun işlevi, kurumsal edebiyat eleştirisi, okullar, okullarla bağlantılı olan müfredatın edebi zevki biçimlendirmedeki yeri, eleştirmenin tarih içerisinde değişen seyri, aristokrasi ve burjuva arasında eleştirinin yapısı da kitabın geniş ilgi dünyasının küçük bir aralığını oluşturuyor.

METNİN DİLİ ÜZERİNE

Edebi Zevk Yargısı, kitsch kavramı üzerinde uzun uzadıya duran bir çalışma. Kitapta kitschle birlikte bu kavrama yönelik bilinçli ve ironik ilgiyi ifade eden camp kavramı üzerinde de duruluyor. Kitsch, Oğuz Cebeci’nin ifadesiyle konuşma diline ait unsurların elit şiir diline girmesi ile ortaya çıkar. Bu bakımdan kavramın elit kültür ile halk kültürü arasında bir bağ kurduğu da görülür. Öte taraftan zamanın gerçek dışı bir geçmişten gerçek dışı bir geleceğe doğru kronolojik bir zamanda ilerlediğini düşünenler için “boş zaman” bir yüke dönüşür ve “kitsch zamanı”, bu boş zamanı öldürmek üzere varlık kazanır. Cebeci’ye göre kitsch, boşluk duygusunu doldurmaya hizmet eder. Modern dünyaya özgü ruhsal boşluk duygusuna kitsch ile cevap verilir.

Edebi Zevk Yargısı’nı bu türden kitaplardan ayıran temel bir özellik var. Yazarın, akademik üslup ile deneme dilini hatta gündelik dili bir arada aynı metin düzlemine taşıması Edebi Zevk Yargısı’nı amacına daha hızlı taşıyor. Ancak, Cebeci’nin eserin bütün bölümlerinde teorik çerçeveyi yüklediği birkaç batılı teorisyenin eserlerini neredeyse doğrudan metne aktardığı görülüyor. Bu kısımlarda çeviri dilinin ya da kaynak metnin sahibinin terminolojisi, Cebeci’nin deneme üslubundaki esnekliğe kavuşturulamadığında metnin akışı ciddi manada sarsılıyor. Okur, bazen sayfalar dolusu teorik malzemeyle ve birbirini kesen, inkâr eden çeşitli teorik söylemlerle baş başa kalıyor. Neyse ki Cebeci’nin Türk kültür ve edebiyatına eş zamanlı bakışı ve teorik söylemi Türk romanına, popüler müziğine çekebilmesi metnin esnekliğini yeniden karşılıyor. Natüralist edebiyata dair batıda ortaya çıkan söylemlerin tartışıldığı satırların Aşk-ı Memnu romanından bir sahne ile örtüştürülmesi ya da kitsch yargıların yorumlandığı sırada hayalî şair Rabia Hatun şiirlerinin hatırlanması Edebi Zevk Yargısı’nın tartışmasız değeri olarak görülmeli.

Oğuz Cebeci, önceki kitaplarında olmadığı kadar kendisini konuşan, otobiyografik hayat manzaralarını edebiyatın öznel yorumuna taşıyabilen bir kitap kaleme getirmiş. Eserin ilk bölümlerinde Eskişehir üzerinden edebi zevk kavramını tartışmaya açması ya da uzun yıllar dâhil olduğu Edebi Heyet adıyla andığı okuma grubunda cereyan eden tartışmalardan edebi zevk meselesini yorumlaması dikkate değer bir biçimde kitabı ayrıcalıklı kılıyor. Bir metne, sosyal, ekonomik ve kültürel birikimi farklı ya da eşdeğer okurun neden birbiriyle uyuşmayan yorumlar getirdiklerini zengin teorik malzemeyle okuması, popüler sanatla yüksek kültürün tarih ve sosyolojinin değişmesiyle nasıl anlamlandırıldığı üzerinde durması, Edebi Zevk Yargısı’nı tartışılmaz kabul edilen birtakım edebiyat meselelerini yeniden yorumlama kabiliyetiyle bugünün okurunu ve entelektüel kamuyu sorgulamaya yönlendiriyor.

Kantolar için bir başlangıç
HAYAT
Kantolar için bir başlangıç

Sessiz feryat: Doğu Türkistan
HAYAT
Sessiz feryat: Doğu Türkistan

İzmirli’nin 
eserlerini
yeniden okumak
HAYAT
İzmirli’nin eserlerini yeniden okumak

Bin yıllık öyküler bugünün çocuklarına
HAYAT
Bin yıllık öyküler bugünün çocuklarına
Abone Ol Google News
Biz bize yeteriz Türkiyem

Biz bize yeteriz Türkiyem

Cumhurbaşkanı Erdoğan Milli Dayanışma Kampanyasını başlattı.
37 kaybımız var

37 kaybımız var

​Sağlık Bakanı Koca son yirmi dört saati açıkladı.
Üç ay maaşdesteği müjdesi

Üç ay maaş
desteği müjdesi

​Tüm firma ve çalışanları bu ödeneğe başvurmaya çağırdı.
11 bini aştı

11 bini aştı

​İtalya'da ölümlerin önüne geçilemiyor.
İBB'yi yalanlayan görüntüler

İBB'yi yalanlayan görüntüler

​Sözcü Ongun "Geçen hafta 1 kişi binmiş" demişti ama...
Hesap veriyorlar

Hesap veriyorlar

Kendilerini salgından kurtarıp yurda alan devlete küfür etmişlerdi.
Şok iddia: Gerçek ölü sayısı 40 bin!

Şok iddia: Gerçek ölü sayısı 40 bin!

Hayatın normale döndüğü haberlerini yayan Çin'de gerçek rakam tüyler ürpertici.
3 kamu bankasından yeni destek

3 kamu bankasından yeni destek

​Aylık geliri 5 bin lira ve altındaki müşteriler faydalanabilecek.
Türkiye bu salgını yenecek güçte

Türkiye bu salgını yenecek güçte

​Neutec'in yönetim kurulu başkanı Mahmut Bilgiç'ten koranavirüs'le mücadeleye ilişkin açıklamalar
Bu taammüden cinayettir!

Bu taammüden cinayettir!

​Erem Şentürk İETT'deki o görüntülere isyan etti.
Mobil morglar devrede

Mobil morglar devrede

​Ölü sayısının giderek arttığı ülkede hastane önleri mobil morglarla dolu.
Bugünden<br>itibaren başladı

Bugünden
itibaren başladı

​Vali Yerlikaya 65 yaş üstünü ilgilendiren hamleyi duyurdu.
Bir asır önce<br>salgından kurtulmuştu

Bir asır önce
salgından kurtulmuştu

101 yaşındaki İtalyalı koronavirüs tedavisini tamamlayarak taburcu oldu.
Fatih Terim<br> taburcu oldu

Fatih Terim
taburcu oldu

Kaldığı hastane Terim'in son durumunu açıkladı.
Benzin iniyor<br>motorin artıyor

Benzin iniyor
motorin artıyor

​Bu gece yarısı pompaya yansıması bekleniyor.
İtalya'dan AB'ye ültimatom gibi çıkış

İtalya'dan AB'ye ültimatom gibi çıkış

Avrupa Birliği eğer bu krizin üstesinden gelemezse....
Ligler ne zaman <br>başlayacak?

Ligler ne zaman
başlayacak?

​Bakan Kasapoğlu'ndan Süper Lig ve play-off açıklaması.
Enfeksiyon Hastalıkları Derneği Başkanı: Mutasyon olmazsa koronavirüsün 1 yıldan önce bitmesi kolay değil
Dünya

Enfeksiyon Hastalıkları Derneği Başkanı: Mutasyon olmazsa koronavirüsün 1 yıldan önce bitmesi kolay değil

Enfeksiyon Hastalıkları Derneği Başkanı Prof. Dr. Mehmet Ceyhan, "Önümüzdeki 5-6 günlük sürede tedbirlere yeteri kadar uymazsak o sürenin sonunda artık çok uğraşsak da bu durumu kontrol altına almamız çok zorlaşabilir. O yüzden ilk olarak bu vaka artış hızını yavaşlatmak zorundayız. Aksi takdirde hem çok kayıp verebiliriz hem de sağlık sistemine çok ciddi bir yük biner ve sistem bunu taşıyamayabilir" dedi.
Meram belediyesi tüm pazarlarda vatandaşlara ve esnafa eldiven ve maske dağıtımına başladı
Gündem

Meram belediyesi tüm pazarlarda vatandaşlara ve esnafa eldiven ve maske dağıtımına başladı

Meram belediye, insanların toplu halde bulundukları yerlerin başında gelen pazar yerlerini virüs tehlikesinden korumak amacıyla başlattığı çalışmaları arttırarak devam ettiriyor. Pazarların giriş ve çıkışlarında vatandaşların hijyeni için dezenfektan veren Zabıta Müdürlüğü ekipleri, Meram'da bulunan tüm pazarlarda vatandaşlara ve pazarcı esnafına eldiven ve maske dağıtımına da başladı. Ekipler ayrıca hijyen ve sosyal mesafe noktasında da en küçük taviz vermeme adına denetimlerine ara vermiyor.
Gaziantep BB Corona’ya karşı mücadelede ilklerle ön plana çıkan yerel yönetim oldu
Gündem

Gaziantep BB Corona’ya karşı mücadelede ilklerle ön plana çıkan yerel yönetim oldu

Gaziantep Büyükşehir Belediyesi, Çin Halk Cumhuriyeti’nin Vuhan kentinde çıkan ve Dünya’ya yayılan Corona Virüsü (Covid-19) Salgını’na karşı verilen ulusal mücadelede alınan önlemlerle tam bir gönül seferberliği başlattı. Büyükşehir, Türkiye’de ilk Corona vakası görülmesiyle teyakkuz geçerek çalışmalarını hızlandırdı.

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunundaki amaçlar ile sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerezler kullanılmaktadır. Detaylı bilgi için çerez politikamızı inceleyebilirsiniz.