|
Tekbiri çalmak, kameti vurmak
Bayramın hemen öncesinde, sevgili
Tosun Köksal Özkan
’dan “Zihnim allak bullak. Bugün hangi gazetede gördüm, hatırlamıyorum. Hatırladığım sadece şu başlık: ‘Şehit Cenazesinde
Tekbir Çalındı.
’ Tekbir çalmak? Zihnim karmakarışık, sâkin düşünemiyorum” şeklinde bir e-posta aldım.

İlgili haberleri okumuştum ancak hem Kemalist-Sol medyanın konuya mal bulmuş Mağribi gibi sarılması hem de (güyâ) yenilenen sistemin, kendisine mahsus yeni bir din algısı üretmedeki cüretkârlığından, aymazlığından duyduğum tedirginlik ve bıkkınlık sebebiyle üzerinde durmak istememiştim.

Ardından sevgili
Yalçın Çetinkaya
’nın
” başlıklı yazısı çıkageldi (2 Eylül 2017).

Çetinkaya’nın yetkin bir müzik adamı olduğu malumdur; dolayısıyla düşüncelerini yakından takip eder, musıki başta gelmek üzere kültür konularındaki yazılarını dikkatle okurum; dostluğumuzun ise, ortak dertleri paylaşabilme, çat kapı istişare edebilme..vb. bakımından apayrı bir değeri vardır.

Bunları
becit becit
söylüyorum ki, şu malum yağmacılar, şirretlik şevkiyle mıncıklayabilecekleri bir mala konduklarını sanıp, “Yeni Şafak’ın yazarları birbirlerine düştü” kabilinden yeni çiğliklere yeltenmesinler.

Bunları demekle Çetinkaya’nın zikrettiğim yazısındaki görüşlerine katıl(a)madığımı da belirtmiş oldum. Buna rağmen orada ilettiği değerli bilgiler ve sahibi olduğu kanaatin nedenleri üzerinde durmazsam ona haksızlık etmiş olurum.

Çetinkaya, her şeyden önce konuyla ilgili bilgi kirliliğini de izâle edecek şekilde cenaze marşının tarihini ve Türkiye’deki uygulamasını söyle çerçeveliyor:

“Protokol cenazelerinde çalınan ve ‘cenaze marşı’ olarak bilinen marş, Frederic Chopin’in Opus 35, 2 numaralı Sibemol Minör Piyano Sonatı’nın üçüncü bölümüdür. Aslında Chopin bunu bir ‘cenaze marşı’ olarak yazmamıştır. Bir akşam üzeri piyanoda bir eser bestelemektedir ve sevgilisi George Sand de Chopin’in piyano başında çaldığı bu eseri işiterek ‘Bu çaldığın nedir?’ diye sorar. Chopin, “Bu bir marş… Daha önce yazdığım sonat pek hoşuma gitmedi, ona bir son ekliyorum’ diye cevap verir. George Sand, “Bu yazdığın marş, bana sanki cenaze marşı olabilirmiş gibi geliyor’ deyince Chopin ‘Tamam’ der… (...) Fakat ilginçtir, Chopin kendi bestelediği halde bu cenaze marşının kendi cenazesinde bile çalınmasını istemez ve kendi yazdığı cenaze marşı (Marche Funebre) yerine, Mozart’ın Requiemi’nin çalınmasını vasiyet eder. Türkiye’de cenazelerde Chopin’in cenaze marşı ilk kez şâir ve yazar Samih Rıfat’ın 3 Aralık 1932 yılındaki cenazesinde çalınmıştır şeklinde bir bilgi vardır ama bu bilgiye ne kadar güvenmek gerekir bilinmez.”

Uygulamayla ilgili kanaatlerini ise yazısının ilk paragrafında, “...Şehidimizin cenazesinde Jandarma Genel Komutanlığı Bandosu tarafından ilk defa Chopin’in cenaze marşı yerine Itri’nin Segâh Tekbiri çalındı” bilgisini takiben, “Bu önemli ve güzel bir gelişmedir, doğru olan da budur, gerçekleştirenlerden Allah râzı olsun, vatana millete hayırlı olsun” şeklindeki teşekkür ve temennileriyle iletmişti.

İşin doğrusu,
sözel bir tekrarı da aşıp, din dili içinde simgesel bir mahiyet yüklenen
Besmele’yi, Tekbir’i hatta Salât-ı Ümmiyye’yi,
Ruhi Su
’dan
Ömer Faruk Tekbilek
’e kadar birçok sanatçı seslendirmiştir.
Ancak dikkat buyurulsun burada bir
seslendirmeden söz ediyoruz
,
çalmaktan değil
. Çünkü bunlar
ferdi zevk teşebbüsleri
olmaları bakımından, Itri’nin onları bestelemekteki niyet ve maksadına dahildir.
Burada ilk sorun,
çalmak
fiilinden kaynaklanmaktadır. Chopin, cenaze marşını çalınması için
yapmıştır
. Ancak
Tekbir vd. çalınmak için değildir, söylenmek, (kelimenin tam anlamıyla) zikir ile tekrarlanmak yani hafızaya, hatıraya ve dile getirmek içindir
.
İkinci ve bence asıl sorun, sistemin
cami ile kışlanın barıştırılması
şeklinde özetleyebileceğimiz yeni projelerindeki
istismar kokusudur
. Devletler dini değiştiremezler ancak dînî algıyı, alışkanlıkları ve ondan beslenen kültürü, kendi hayatiyetleri (devlete mûtî mütedeyyinlerin üretimi) için belirlerler.
Gerçi sağ olsun Çetinkaya, “Resmî protokol cenazelerinde bu marş caminin dışında, cenaze töreninin yapıldığı protokol alanında çalınacaksa çalınsın...” diyerek bir serbestliği dile getiriyor olsa da, “
Bayburt Bayburt olalı böyle zulüm görmedi
” şeklindeki meşhur deyimi hak edecek şekilde, köylülerin kamyonlara yüklenerek operalar için şehirlere indirildiği günlerden, “Oh ne güzel Chopin’i Itrî ile kovduk, artık tekbir çalınıyor” sözünün rahatça söylenebileceği günlere gelmiş olmak, bana hiç makul gelmiyor.

Çünkü bidayetinden beri, sistemin halka bir şey vermesi, gerçekte ondan kendisinin bin şeyi alması demektir.

Dolayısıyla,
Tekbir’i çalarken, sistemin müminlerden asıl neleri çaldığına iyi bakmak ve yarın bir davulcunun Kamet’i vurmasına da hazır olmak gerekir.
#Tosun Köksal Özkan
#Yalçın Çetinkaya
#Frederic Chopin
#George Sand
#Marche Funebre
#Ömer Faruk Tekbilek
#Itri
#Tekbir
#Kamet
7 yıl önce
Tekbiri çalmak, kameti vurmak
İkiyüzlü dünyanın 200 günü
Garson nereye baksın?
İnsafsız takas!
Erdoğan’ı/AK Parti’yi Kürtsüz bırakma operasyonu…
Riyakâr Bey ile ‘Yamyam’ Biraderler