Gün dönümleri, astronomik yaz ve kışın başlangıcını işaret eder, 21 Haziran ve 21 Aralık tarihlerinde gerçekleşir. Yaz gün dönümü güneş ışınlarının Yengeç Dönencesi'ne yılda bir defa (yaklaşık 21 Haziran'da) dik geldiği an. Kuzey yarım kürede en uzun gündüz yaşanır ve günler kısalmaya, güney yarım kürede en kısa gündüz yaşanır ve günler uzamaya başlar. Bu tarih bazı ülkelerde kuzey yarım kürede yazın, güney yarım kürede kışın başlangıcı sayılır. Bununla beraber bazı ülkelerde de yazın veya kışın tam ortası kabul edilir.
Kış gün dönümü ne zaman olacak?
Kış gün dönümü 21 Aralık’a denk geliyor. Güneş ışınlarının Oğlak Dönencesi'ne dik geldiği an. Kuzey yarım kürede günler uzamaya, güney yarım kürede kısalmaya başlar. Bu tarih bazı ülkelerde kuzey yarım kürede kışın, güney yarım kürede yazın başlangıcı sayılır. Bununla beraber bazı ülkelerde de yazın veya kışın tam ortası kabul edilir. Güney yarım kürede en uzun gündüz, Kuzey yarım kürede en uzun gece yaşanır.
Gün dönümleri ne zaman, hangi tarihlerde gün dönümü oluyor?
- 21 Mart: Gece ve gündüz eşit olur, bizim bulunduğumuz kuzey yarım kürede ilkbahar başlar.
- 21 Haziran: En uzun gündüz, en kısa gece. Kuzey yarım kürede yaz mevsimi başlar.
- 23 Eylül: Gece ve gündüz eşit olur. Kuzey yarım kürede yaz biter, sonbahar başlar.
- 21 Aralık: En uzun gece, en kısa gündüz. Kuzey yarım kürede kış mevsiminin başlangıcı.
Gün dönümünü kim nasıl keşfetti?
İnsanlar güneşin gökyüzündeki konumunu binlerce yıldır gözlemliyorlar. wikipedia’da yer alan bilgilere göre gün dönümü dini ritüellere ilham verdi ve insanlar bu olayı kutlamak için anıtlar inşa ettiler. BBC, İngiltere'deki Stonehenge'de güneşin, taşlardan oluşan antik bir çember girişinin arkasında yükselerek ışınlarını anıtın merkezine ulaştırdığını bildiriyor. Araştırmacılar, gün dönümlerinin Stonehenge'de özellikle paganlar ve druidler tarafından binlerce yıldır kutlandığına inanıyor.
İngiltere'deki St. Neots Müzesi'ne göre, bazı eski Yunan takvimlerinde yaz gün dönümü yeni yılın başlangıcını müjdeleyerek Olimpiyat Oyunları’nın başlangıcına bir aylık süre kaldığını gösteriyordu.
ABD'de, ovalarda ve Rocky Dağları'nda yaşayan bazı Kızılderili kabileler, yaz gün dönümünü kutlamak için Güneş Dansı yapıyor. Wiccan dininde insanlar güneşin dönüşünü ve sıcak ayların gelişini haber vermek için kış gün dönümünde antik bir pagan kış festivali olan Yule'yi kutluyor.