Ahmet Faruk Asa / İHH- İnsani Diplomasi
Türkiye, Suriye ve dünya tarihin gördüğü en büyük felaketlerden birini yaşıyor. 7.7 ve 7.6 büyüklüğünde, artçıları ile beraber yüzlerce sarsıntı, Türkiye’nin 10 ili merkez olmak üzere pek çok yerinde derinden hissedildi. Depremin bilançosu net tespit edilememekle beraber binlerce vatandaşımız bu korkunç afette hayatını kaybetti. Resmî kurumlar ve STK’lar aracılığıyla depremlerin yıkıcı etkisini hafifletmek için çalışmalar koordine edilse de; bölgedeki ihtiyaç ve krizin boyutları çok fazla.
Türkiye’nin dört bir yanı afetle mücadele konusunda dayanışma içerisinde. Her bir vatandaş, elden geldiği ölçüde maddi manevi bölgeye desteklerini ulaştırıyor. Krizin boyutlarının yüksek olması sebebiyle, insani yardımın çeşitliliği de artıyor. Maddi destek, giyecek, sıcak yemek, çadır, arama-kurtarma ve iş makineleri ihtiyaçlardan yalnızca bazıları. Mezkur desteklerin aciliyeti, global bir dayanışma ve destek organizasyonunu gerekli kılıyor.
ÖNCE İNSAN
Dünya son yılların en büyük afetine kayıtsız kalmadı. Dünyanın dört bir tarafından afete karşı destek çalışmaları başladı. Gayrisafi milli hasılasına oranla en çok insani yardım sağlayan ülke olan, dünyanın dört bir yanındaki ihtiyaç sahiplerine el uzatan Türkiye’nin içinde olduğu acı günler, hummalı bir insani diplomasiyi bu topraklar için gerekli kıldı. Yeniden kalkınma sürecindeki Afganistan’ın en büyük destekçilerinden biri olan Türkiye’ye karşı Afgan halkı kayıtsız kalmadı, 10 milyon Afgani (2 milyon Türk Lirası) ile destek sağladı. Beyrut depremi ile oldukça zor günler yaşayan, bu dönemde Türkiye’deki kurumlar aracılığıyla arama kurtarma eğitimleri verilen Lübnan, 72 kurtarma görevlisi ile destek sağladı. 2017 yılında diplomatik kriz yaşayan ve Türkiye’nin yoğun destekte bulunduğu Katar, Türkiye’deki depremzedeler için 10 bin mobil ev yardımında bulunurken; son olarak Karabağ savaşında askeri ve insani diplomasi desteklerini sağladığımız Azerbaycan ise Türkiye’nin bu zor günlerinde deprem bölgelerine 370 kurtarma görevlisi, 8 eğitimli köpek ve tıbbi malzemeler göndererek acil yardımda bulundu.
Rusya-Ukrayna savaşında tahıl koridoru sebebiyle tüm dünyaya bir insani diplomasi koridoru açılmıştı. Bu afette taraflar, bu insani diplomasiye arama kurtarma ekipleri ile destek sağladılar. Tüm dünya için zorlu bir dönem olan pandemi sürecinde İtalya ve İspanya›ya destek gönderen Türkiye, bu yardımların karşılığını yaşanan sarsıcı depremde İspanya’dan gelen 85 personel, 1 gönüllü itfaiye birliği ve 2 arama kurtarma ekibi ve İtalya’dan gelen sivil savunma ekibi ile bulmuş oldu.
Afet sadece Türkiye’de değil Suriye’nin muhtelif yerlerinde de oldukça etkili oldu ve binlerce kişi hayatını kaybetti. Dünyanın farklı yerlerinden Suriye’ye giden yardımların ulaştırılması adına insani diplomasi koridorunun oluşturulması da “önce insan” denilerek, coğrafyamızın da acılarımızın da bir olduğunu yeniden görmüş olduk. Afetten dolayı yaşanan mağduriyetlerde hayatının kurtarılması, insani yardıma ulaşmaları veya bölgelerindeki krizin aşılması adına insani diplomasinin gerekliliği bir kez daha anlaşılmıştır.
ULUSLARARASI KAMUOYUNU HAREKETE GEÇİRMEK
İnsani diplomasi müdafaa, müzakere, iletişim, resmî anlaşmalar ve diğer tedbirleri içermektedir. Yürütülen bu sürece hükümetler, uluslararası kuruluşlar, sivil toplum kuruluşları, özel sektör ve bireyler dâhildir. Yardım için ülkemize gelen arama kurtarma ekiplerinin koordinasyonu da bu bağlamda değerlendirilebilir. Sivil diplomasi yürütülürken tamamen insani unsurlar göz önünde bulundurulduğundan, karar alıcılara ve kanaat önderlerine temel insani ilkelere saygıyla hareket etmeleri konusunda kamuoyu en önemli araçtır. Özellikle yardım sürecinde kamuoyunun somut tezahürleri olan STK’lar ve devlet arasındaki bu mukarenetin doğru değerlendirilmesi, hem uluslararası kamuoyunu harekete geçirmiş hem de yerel ve globalde kenetlenebilirliği arttırmıştır. Son yıllarda insani krizler ve insan hakları ihlalleri hakkındaki “fon toplama amaçlı olan ya da olmayan” kampanyalar ve medya vasıtasıyla yapılan duyurular da insani diplomasinin kapsamına girmektedir. Bu kanallar vasıtasıyla uluslararası toplumun inisiyatif alabilecek kurumlarını harekete geçirmek ve çözüm üretmelerini teşvik etmek kolaylaşmaktadır.
Bu yönüyle insani diplomasi, yerel ve uluslararası düzeydeki aktörlerin ve kaynakların uyumlu ve verimli bir şekilde seferber edilmesini sağlamak üzere yürütülen dolaylı bilinçlendirme çabalarını da kapsamaktadır. Yaşanan kriz durumlarıyla ilgili kamuoyunda duyarlılığı artırmaya yönelik faaliyetlerde bulunmak, afet bölgelerinde iletişim kanallarını kullanarak hayatların korunması konusunda ilgili bütün tarafların harekete geçirilme gayreti de insani diplomasi faaliyetleri arasındadır. Son söz olarak, yaralarımızı yeniden güçlü bir şekilde saracağımıza inanıyoruz. Tüm hayatını kaybedenlere Allah’tan rahmet, yaralılara acil şifa ve geride kalanlara sabır diliyoruz.