Türkiye’de elektrik talebindeki büyüme ve enerji sistemindeki dönüşüm, dağıtım altyapısında yeni bir yatırım dönemini gündeme taşıdı. Elektrik Dağıtım Hizmetleri Derneği (ELDER) Yönetim Kurulu Başkanı Barış Erdeniz, elektrikli araçlar, veri merkezleri, yapay zekâ uygulamaları, sanayide elektrifikasyon ve yenilenebilir enerji yatırımlarının etkisiyle önümüzdeki 10 yılda dağıtım şebekelerinde en az 50 milyar dolarlık yatırım ihtiyacı bulunduğunu açıkladı. İstanbul’da düzenlenen toplantıda konuşan Erdeniz, enerji dönüşümünün yalnızca üretim yatırımlarıyla değerlendirilemeyeceğini belirterek, “Yeni elektrik çağının gerektirdiği güçlü, akıllı ve dayanıklı dağıtım altyapısını kurmak zorundayız. Enerji dönüşümünün omurgasını artık şebekeler oluşturuyor” dedi.
ELEKTRİK TALEBİ ARTIYOR
Türkiye’nin elektrik tüketiminin son 12 yılda yaklaşık yüzde 50 artarak 240 teravatsaatten 361 teravatsaate yükseldiğini hatırlatan Erdeniz, Ulusal Enerji Planı’na göre bu rakamın 2035 yılında 510 teravatsaate çıkmasının beklendiğini söyledi. Aynı dönemde kurulu gücün de 122,5 gigavattan
227 gigavata yükselmesinin hedeflendiğini belirten Erdeniz, sisteme yaklaşık 104 gigavat yeni kapasite ekleneceğine dikkat çekti. Erdeniz, dağıtım yatırımlarının enerji dönüşümünün en kritik halkalarından biri haline geldiğini kaydetti.
İLK ETAPTA 22 MİLYAR DOLAR
Erdeniz, Beşinci Uygulama Dönemi kapsamında 2026-2030 yılları için belirlenen yatırım tavanının 18,5 milyar dolar olduğunu bildirdi. Planlı bakım ve yenileme harcamalarıyla birlikte söz konusu dönemde toplam yatırım hacminin 22 milyar dolara ulaşmasının beklendiğini söyledi. Önümüzdeki dönemde dağıtım şirketlerinin odağında akıllı şebekeler, dijitalleşme, siber güvenlik, afet ve iklim risklerine dayanıklılık ile yenilenebilir enerji entegrasyonu yer alacak. Erdeniz, finansmana erişim ve öngörülebilir düzenlemelerin yatırım süreçleri açısından kritik önem taşıdığını vurguladı.
ÖZELLEŞTİRME SONRASI DÖNÜŞÜM
Dağıtım sektörünün özelleştirme sonrasında önemli bir dönüşüm yaşadığını belirten Erdeniz, son 12 yılda özelleştirme bedelleri dahil Türkiye ekonomisine yaklaşık 33 milyar dolarlık katkı sağlandığına değindi. Aynı dönemde gerçekleştirilen yatırım tutarının 20 milyar dolara yaklaştığını aktaran Erdeniz, bunun 12 milyar dolarlık bölümünün son beş yılda yapıldığını ifade etti. Abone sayısının 36 milyondan 52 milyona yükseldiğini belirten Erdeniz, dağıtım hatlarının uzunluğunun 1 milyon kilometreden 1,6 milyon kilometreye, trafo sayısının ise 350 binden 570 bine çıktığını kaydetti.
Dağıtım 2.0 dönemi
Barış Erdeniz, tüketicilerin aynı zamanda üretici haline geldiği yeni dönemde şebekelerin elektriğin yanı sıra veriyi de yöneten akıllı platformlara dönüştüğünü söyledi. Elektrikli araçlar, veri merkezleri, yapay zekâ uygulamaları ve depolama sistemlerinin yeni kapasite ihtiyacı yarattığını belirten Erdeniz, “Türkiye’nin enerji geleceği artık sadece üretimde değil, şebekelerde de şekilleniyor” dedi.
Önceliğimiz elektrik altyapısı
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Türkiye'nin elektrifikasyonu enerji stratejisinin merkezine koyduğunu belirtti. Temaslarını sürdürdüğü Londra'da soruları cevaplandıran Bakan Bayraktar, “Türkiye'nin uzun dönemli enerji planının 5. yılı doluyor ve her 5 yıl bizim bu planı yenileme dönemimiz. Hem bu döneme hem de COP31'e denk gelmesi açısından Cumhurbaşkanı'mızın Antalya'da Türkiye'nin yeni hedeflerini dünyaya duyurması çok önemli. Türkiye'nin hızlı şekilde elektrikleşmesi çok önemli. Elektrifikasyon hedefi Türkiye'nin ve dünyanın iklim hedeflerine ulaşması açısından da en kritik unsurlardan” diye konuştu.