MİT'in resmi internet sitesindeki ‘Özel Koleksiyon’ başlığı altında kamuoyuyla paylaşılan belge, dönemin istihbarat örgütü Milli Emniyet Hizmetleri Başkanlığı (MAH) İzmir Merkez Amirliği tarafından kaleme alındı.
30-31 Ocak 1943 tarihlerinde Adana'nın Yenice beldesinde tren vagonunda gerçekleşen zirvenin hemen ardından hazırlanan 8 Şubat 1943 tarihli raporda, Almanya'nın Türkiye'nin müttefiklerle yakınlaşmasından duyduğu endişe açıkça gözler önüne serildi.
"İlk gün büyük bir telaş gösterdi, ardından müjdeli haberle çağırdı"
Konu başlığı "Churchill ziyareti ve Alman konsolosu" olan raporda, kaynağın Alman diplomatik misyonu içerisindeki hareketliliği adım adım izlediği görüldü.
Belgede yer alan ifadelere göre; zirve haberi duyulur duyulmaz büyük bir panik ve telaş yaşayan Alman Konsolosu, birkaç gün sonra Türkiye'nin tarafsızlık garantisini içeren şifreli mesajı alınca rahatladı.
Raporda konsolosun değişen tavrı şu ifadelerle kayda geçirildi:
Türkiye'nin II. Dünya Savaşı diplomasisine ışık tutuyor
Yayımlanan tarihi belge, II. Dünya Savaşı'nın en kritik döneminde Türkiye'nin yürüttüğü dengeli ve hassas dış politikanın somut bir kanıtı olarak değerlendirildi. İnönü ve Churchill arasındaki görüşmede Müttefikler Türkiye'yi savaşa girmeye ikna etmeye çalışırken, Türk diplomasisinin Almanya Büyükelçisi Franz von Papen'e verdiği garantilerle ülkeyi savaşın yıkıcı etkilerinden koruma stratejisinin arka planı MİT arşivleriyle bir kez daha doğrulandı.