İnönü-Churchill görüşmesine dair tarihi belge 83 yıl sonra MİT arşivinden çıktı

MİT'in resmi internet sitesindeki ‘Özel Koleksiyon’ başlığı altında kamuoyuyla paylaşılan belge, dönemin istihbarat örgütü Milli Emniyet Hizmetleri Başkanlığı (MAH) İzmir Merkez Amirliği tarafından kaleme alındı.

30-31 Ocak 1943 tarihlerinde Adana'nın Yenice beldesinde tren vagonunda gerçekleşen zirvenin hemen ardından hazırlanan 8 Şubat 1943 tarihli raporda, Almanya'nın Türkiye'nin müttefiklerle yakınlaşmasından duyduğu endişe açıkça gözler önüne serildi.

"İlk gün büyük bir telaş gösterdi, ardından müjdeli haberle çağırdı"

Belgede yer alan ifadelere göre; zirve haberi duyulur duyulmaz büyük bir panik ve telaş yaşayan Alman Konsolosu, birkaç gün sonra Türkiye'nin tarafsızlık garantisini içeren şifreli mesajı alınca rahatladı.

Raporda konsolosun değişen tavrı şu ifadelerle kayda geçirildi:

• "İngiliz Başvekili Churchill'in Adana ziyareti üzerine ilk gün büyük bir telaş gösteren Alman konsolosu, 4/2/1943 günü 160 ve tercümanı beşüş (güleç) bir çehre ile odasına çağırmış ve aynen şunları söylemiştir: 'Şimdi sefarethaneden bir şifre aldım. Bu şifrede Türk hükümetinin Alman dostluğundan ayrılmayacağına dair Von Papen'e kat'i teminat verdiği bildiriliyor. Bundan başka dostlarınız sizden bu mülakat hakkında biz Almanların ne düşündüğünü soracak olurlarsa Almanya'nın bu mülakatı büyük bir soğukkanlılıkla karşıladığını söyleyiniz.'"

Türkiye'nin II. Dünya Savaşı diplomasisine ışık tutuyor

Yayımlanan tarihi belge, II. Dünya Savaşı'nın en kritik döneminde Türkiye'nin yürüttüğü dengeli ve hassas dış politikanın somut bir kanıtı olarak değerlendirildi. İnönü ve Churchill arasındaki görüşmede Müttefikler Türkiye'yi savaşa girmeye ikna etmeye çalışırken, Türk diplomasisinin Almanya Büyükelçisi Franz von Papen'e verdiği garantilerle ülkeyi savaşın yıkıcı etkilerinden koruma stratejisinin arka planı MİT arşivleriyle bir kez daha doğrulandı.

Gündem

İşte İyidil’in MİT belgesi

Gündem

Mit belgeleri mahkemede