Mantar zehirleri ya da toksinleri, mantarlar tarafından üretilen ve canlılığa olumsuz etkileri bulunan zehirli maddelerdir. Zehirli mantarın veya zehirlerinin vücuda alınmasıyla organ ve sistemlerde rahatsızlıklara ve hatta ölümlere yol açabilirler. Zehirli mantarların toksinleri yapısal açıdan iki gruba ayrılmaktadır. Bu iki grup içinde çok sayıda zehirleyici madde çeşitleri bulunur. Bu maddeler değişik türlerde zehirlenmelere yol açar.
Mantar, nemli bölgelerin güneş alması ile hızlı bir şekilde üreyen bir bitkidir. Ülkemiz mantar için son derece elverişli iklim ve coğrafi koşullara sahiptir. Bu kapsamda ülkemizde çok sayıda mantar çeşidi vardır. Ülkemizde 10 binin üzerinde mantar çeşidi vardır.
Hangi mantarlar yenilir?
Yenebilen Mantar Çeşitleri ve İsimleri vatandaşlar tarafından sorgulanıyor. Ülkemizde yetişen ve toplumun talep gösterdiği çok sayıda mantar çeşidi vardır. bu kapsamda en çok tüketilen yenilebilir mantar türleri ve isimleri aşağıda sıralanmıştır.
Yukarıdaki mantar türleri ülkemizin hemen her yerinde yetişir. Özellikle ormanlık alanlar mantar çeşitlerinin yetişmesi için çok uygun alanlardır.
Zehirli Mantar Çeşitleri
Dünyada ve ülkemizde yetişen çok sayıda zehirli mantar türü vardır. Bu mantarların kesinlikle tüketilmemesi gerekir. Zehirli olduğu bilinen mantar türleri aşağıda sıralanmıştır.
Zehirlenme tiplerine göre bazı mantarlar
Semptomlar:
- Mide bulantısı ve kusma
- Kanlı ve sulu ishal
- Kas krampları
- Karın bölgesinde ağrı
Ciddi durumlarda ise karaciğer yetmezliği, yüksek ateş ve koma gibi ağır semptomlar görülebilir ve ölüm yenildikten sonra 2-4 gün sonra gerçekleşir.
Mantar zehirlenmesi belirtileri nelerdir?
Mantar zehirlenmelerinde ciddi belirtiler daima mantarı yedikten hemen sonra başlar, toksin böbreklere bir saat sonra ulaşır. Bazı hastalarda belirtiler günler sonra ortaya çıkmaya başlar.
Tipik belirtiler şunlardır:
- Yorgunluk
- Şiddetli ağrı
- Baş dönmesi
- Soğuk terleme
- Kusma
- Sarılık
- Şiddetli ishal
- Hayal görme
Zehirli mantarlar ve zehirleri hakkında
Bir mantarın zehirli olup olmadığının teşhisi için genel bir kural yoktur. Halk arasında zehirli mantarların tanınması ile ilgili söylenen kurallar ise yanıltıcı olabilir. Örneğin: Parlak ve canlı renklidirler: Yanlış. Ölümcül derecede zehirli olan Amanita virosa beyazdır.
Zehirli mantarlar böceklenmez: Yanlış. Omurgasızlar için zehirli olmayan bazı mantarlar insanlar için tehlikeli olabilir. Örneğin Amanita phalloides en çok ölüme neden olan mantar olmasına karşın sıklıkla böcek larvaları da barındırır.
Gümüş veya soğana temas edince kararır: Yanlış. Tüm yaşlanan mantarlar genelde kararmaya meyillidir.
Yeterince pişirilince zehiri geçer: Yanlış. Bazı zehirlerin kimyasal yapısı ısıya dayanıklıdır. pişse bile etkilerini kaybetmez.
Dolayısıyla mantar zehirlenmelerinden belirli bir kuralı yoktur, bu yüzden kesin olarak teşhis edilmemiş olan veya şüpheli mantarların yenmemesi gerekir.