ABDURRAHMAN SELİM ÇELİKBİLEK
İngiltere tarafından 1914’te ilhak edilen Kıbrıs, sonraki süreçte Rumların Türklere yönelik sürekli saldırılarına ve tedhiş hareketlerine sahne olmuştu. Yunanistan’la birleşme (“Enosis”) hayalinin peşinde koşan Rumlar, 1950’lerin başından itibaren, Türklere tacizlerini yoğunlaştırdı. Yunan ordusunun Rum generallerinden Georgios Grivas’ın 1954 sonunda kurduğu EOKA örgütü ise, bu saldırıları terör eylemleri ve katliam boyutuna taşıdı.
Zaten Türkiye ile temasta olan Kıbrıslı Türk liderler, Rumları durdurabilmek için 1958’de Türk Mukavemet Teşkilatı (TMT) adlı bir oluşuma giderek, Ada’da fiili bir direniş başlattılar. İki yıl sonra, Kıbrıs resmen İngiltere’den bağımsızlığını kazansa da, Türklerle Rumlar arasında bir ölüm kalım mücadelesi çoktan patlak vermişti.
TMT'DE DENKTAŞ DA VARDI
Türk Mukavemet Teşkilatı'nın (TMT) kurucularından bazıları, Kıbrıs’ın sonraki yıllarında üst düzey görevler üstlendiler. Bunlardan biri olan Rauf Denktaş bilahare cumhurbaşkanı olurken, Türk istihbaratı da Türk Mukavemet Teşkilatı kadrolarıyla yakından irtibattaydı. Adnan Menderes hükümetinin çekinceli ve kısıtlı desteğine rağmen, Türkiye’nin Kıbrıs’taki diplomatik temsilcileri de TMT’nin faaliyetlerini destekliyordu.
DARBE OLUMSUZ ETKİLEDİ
27 Mayıs 1960’da gerçekleşen askeri darbenin ardından, Türkiye Türk Mukavemet Teşkilatı'na olan desteği asgariye indirdi. Yeni yönetim, TMT’yi “Adnan Menderes’in silahlı ordusu” olarak adlandırıyor ve Kıbrıs’ın geleceğinde bu türden silahlı mücadelelerin olamayacağını vurguluyordu. Ancak birkaç yıl içinde Rumların yoğunlaşan saldırıları, TMT’yi Kıbrıslı Türklerin Ada’daki varlığı için bir teminat haline getirdi. 1974’deki Barış Harekâtı’na kadar, Kıbrıs’ta Türkleri toplu bir katliamla yok edilmediyse, bu tamamen TMT’nin olağanüstü faaliyetleri sayesindeydi.
TMT'de gizlilik ve sadakat esastı
- Beş kişilik hücreler şeklinde örgütlenen
- üyeleri çoğu defa birbirini tanımıyor, faaliyetler büyük bir gizlilik içerisinde ve hedefe tam sadakat esasına göre yürütülüyordu. Teşkilatın başına “bayraktar”, üyelerine de “mücahit” deniliyordu. Hücrelerin adı “çadır”, bölükler “oba” ve taburlar da “otağ”dı. 1961’den sonra “kovan” ve “petek” şifreleri kullanılmaya başladı.