AHMET KEREM YILDIZ
Türkiye ekonomisinin, 2021 yılında %10’dan fazla büyüyerek son 40 yılın rekorunu kırması bekleniyor. İhracat tarihi rekorlar kırıp 225 milyar dolar seviyelerine yükselmiştir. Son 1 yılda ilave istihdam 2 milyon kişi üzerindedir.
- Diğer taraftan Türkiye ekonomisi bir kur saldırısı ile karşı karşıya kaldı ve insanlar son derece tedirgin oldu, enflasyon ülkede en önemli sorun olarak öne çıktı.
Uluslararası hammadde fiyatları ve kuraklık bizim etki etmemiz zor olan durumlardı. Fakat döviz kuruna etki edebiliriz, bu duruma bakmamız lazım.
Türkiye’nin gerçekten bu kadar abartıldığı gibi bir dış borç ödeme problemi yani döviz problemi var mı, bunu irdeleyelim.
Merkez Bankası bir aracı kuruluştur, alacağı ve borcu kendi içerisinde değerlendirmek gerekir. Dolayısıyla dış borç ödeme konusunu Merkez Bankası’nı dışarda tutup borçlu bazında konuyu incelememiz gerekir.
Döviz borcu olan kamu kurumları, bankalar ve reel sektöre bakalım.
Kamunun yurtdışı borcu
- 55 milyar dolar
- 5 milyar dolar
1 yıl içerinde ödenecek kısmı 10 milyar doların bile altında olan bu rakam 800 milyar dolar büyüklüğü olan Türkiye ekonomisi çok küçük bir rakamdır. Kaldı ki Hazine her yıl istediği zaman kolaylıkla bu rakamların üstünde borçlanabilmektedir. Kamu borcunun ödenmesinde herhangi bir sorun bulunmaktadır.
Bankaların (kamu bankaları dahil) toplam döviz borcu
- 237 milyar dolar
- 22 milyar dolar
- 78 milyar dolar
Bankaların toplam döviz alacağı
- 7 milyar dolar
- 88 milyar dolar
- 159 milyar dolar
- 25 milyar dolar
- 58 milyar dolar
Tablodan da görüleceği üzere yurtdışından alınan uzun ve kısa vadeli tüm krediler ile yurtdışı yerleşik tüzel ve gerçek kişi mevduatı toplamı 100 milyar dolar iken bankalarımızın elindeki nakit döviz, Merkez Bankası’ndaki döviz ve yurtdışı bankalardaki dövizlerin toplamı 120 milyar dolardır. Yani tüm yurtdışı borcu ödense, yurtdışındaki yerleşikler tüm paralarını alıp götürse yine de 20 milyar dolar bir fazlalığı bulunmaktadır. Türk bankacılık sektörünün borç ödeme konusunda hiçbir sıkıntısı bulunmamaktadır.
Reel sektörün durumu
- 100 milyar dolar
Bu borcun her yıl 10 milyar dolar civarında bir geri ödemesi bulunmaktadır. Türkiye’de reel söktürün 2022 yılında en az 250 milyar dolar ihracat, 35 milyar dolar turizm geliri elde etmesini beklediğini göz önüne aldığımız zaman bu rakamların ödenmesinde de herhangi bir sorun olmayacağı aşikardır.
Şimdi burada kalkıp ithalat ödemelerini unutuyorsunuz diyebilirsiniz. Zaten 2022 yılında Türkiye cari fazla verecek diyoruz. Bu ne demek? Yapacağımız ithalat ödemesinden fazla döviz gelirimiz olacak demek, yani dışarıdan aldığımız borçları kapatabilecek ve ilave borç almamıza gerek kalmayacak duruma geleceğiz.
Tüm bu tablolara baktığımızda peki bu kurlar neden artıyor? Bunun en önemli sebebi ortalıkta Türkiye ekonomisi aleyhine bilerek ve isteyerek yalan yanlış değerlendirme yapan, raporlar yazan yabancıların veya Türkiye Cumhuriyet vatandaşı olup ülkesine yabancı uzmanların bilerek ve isteyerek halkı paniğe sevk edip döviz almaya teşvik etmesidir.
Tüm bunlar olurken kamu bürokratları çıkıp halkın anlayacağı sade bir dille Türkiye’nin dış borç ödeme ve döviz problemi yoktur bunu ortaya koyması ve sizi yanıltanlardan uzak durun demesi gerekiyor.
Yargıdan da bu manipülasyonu yapan kişi ve kurumlar hakkında acil olarak gereğini yapmasını bekliyoruz?