Temmuz ayı burs ve kredi ödemeleri başladı
Gündem
Temmuz ayı burs ve kredi ödemeleri başladı
Bakan Kasapoğlu, temmuz ayı burs ve kredi ödemelerinin başladığını, ödemelerin 6 ile 10 Temmuz tarihleri arasında yapılacağını duyurdu.
AA
Katılım bankalarının işlemlerinde faiz var mı?
Katılım bankalarının işlemlerinde faiz var mı?

Hocam, katılım bankalarıyla ilgili şöyle bir eleştiri var: ... Katılım bankaları, yazılı olarak ‘kredi verdik’, sözlü olarak da ‘alım-satım yaptık’ dedikleri için, akit sonrası ortaya çıkan ihtilâflarda genelde kredi sözleşmesi şartlarına göre hukuki ihtilâfların çözümü yoluna gitmeleri birçok hak kaybına sebep olmaktadır. Bankaların yaptığı herhangi bir sözleşme incelenirse işlemden kaynaklanacak hiçbir sorumluluğu kabul etmediklerinin açıkça yazılı olduğu görülecektir. Geliri helâl kılan, nimetle birlikte külfete de katlanmaktır. Yalnızca nimetten yararlanıp külfete (riske) hiç katlanmadan elde edilen gelir, kâr değil, faizdir. …Katılım bankalarının finansmanında faiz olduğu söyleniyor. Bu konudaki görüşünüzü merak ediyorum. Çok teşekkür ederim. Hayırlı ve sağlıklı günler dilerim.

CEVAP

Katılım bankalarının 90’lı yıllara kadar kanunu yoktu. KHK ile kurulmuştu ve yönetmelikle işliyordu. Sonra genel olarak Bankalar Kanunu’nda değişiklik yapılırken 48. maddede, katılım bankalarının adına yer verildi ve yaptığı bütün işlemlerin de kredi sayıldığı ifade edildi. O zaman buna uygun bir yönetmelik hazırlandı, yönetmelikte murabaha (peşin alıp vadeli satma) ifadesi yoktu. Müşteri malı alıyor, banka borcunu ödüyor ve müşteriyi borçlandırıyordu. Tabii bu işlem bir faizli işlemdi; katılım bankaları bunu uygulamak istemedikleri için o tarihteki danışmanlar olarak toplantı yaptık; “Fıkıhta sözlü irade beyanı ile akit kurulur, banka müşteriye yazılı satın alma ve satma vekâleti versin, müşteri malı banka adına satın alsın (vekâletnameye binaen sözlü satım akdi yapsın). Sonra da banka ile temas kurarak yine sözlü icap ve kabul ile satın alma akdi yapsın, böylece malı bankadan vadeli satın almış ve borçlanmış olsun” dedik. Bu işlem böylece meşrulaştı, ancak resmi muamele kredi olarak yürüdü. Bu yüzden müşteri, ihtilâf halinde meşru olmayan bir ödemeye mahkûm olursa banka bunu danışma kuruluna getiriyor, danışma kurulu hakkı olmayanı sahibine iade ediyor, bu mümkün olmadığında ise tasadduk ediyordu.

Aşağıda bazı maddelerini vereceğim yeni bir yönetmelik çıktı, bu yönetmelik “müşterinin borcunu ödeyip borçlandırma” şeklindeki sakat maddeyi kaldırdı, onun yerine fıkıhta malum ve meşru olan işlemleri koydu. İnşaallah ilgili kanundaki “kredi sayılır” ifadesi de değişecektir. O değişmese bile fiilen yapılan meşru alım-satım işlemidir.

Katılım bankaları yalnızca alım-satım (murabaha) yapmıyor. Daha birçok meşru işlemi var. Murabaha (peşin alıp vadeli satma) işleminde bankadan satın alacak şahsa (buna müşteri deniyor) banka adına satın alıp hemen banka ile temas kurarak kendine satın alması için vekâlet veriliyor. Vekil de bunu yapıyor. Vekil malı alırken gerekli incelemeyi yapmakla yükümlü; bunu yapmamış veya eksik yapmış da mal arızalı çıkmış ise zaten vekil sorumlu. Gerekeni yapmış, bankadan satın aldıktan sonra mal çok kısa bir süre bankanın mülkiyetinde iken malda gizli bir arıza var idiyse bankanın, “kusurdan sorumlu değilim” kaydını koyarak satma hakkı vardır. Bu kaydı koyunca, karşı taraf da buna razı olunca “sorumluluğu kabul etmemeleri” meşru oluyor. Bir malı satan ondan mahrum oluyor, bu külfettir; karşılığında bedelini alıyor, bu da nimettir; her alım satımda bu nimet-külfet dengesi vardır.

Mecelle’den ilgili maddeler şöyledir:

Madde 341

“Bâyi’ hîn-i bey’de, mebî’in bir aybını beyan ederek müşteri ol ayb ile kabul ettikde, ol ayb sebebiyle muhayyer olamaz.”

Madde 342

“Bâyi’ bir malı, her ayb da’vâsından zimmeti berî olmak şartıyla sattıkda, müşteri için hıyâr-ı ayb yoktur.”

Madde 343

“Müşteri bir malı, “her aybıyla makbulümdür” diye iştirâ eylerse, artık anda ayb da’vâsına salâhiyeti yoktur.”

Meselâ, müşteri bir hayvanı “kör, topal, çürük, çarık her ne ise makbulümdür” diye satın alsa, artık “ayb-ı kadîmi var imiş” diye reddedemez.

Kredi konusuna gelelim:

Yukarıda yazdığım gibi BDDK’nın yayınladığı yeni finansman yönetmeliğinden önce banka malı alıp satamıyordu, müşteri alıyor, banka bedelini ödüyordu. O zaman işlemi meşrulaştırmak için “yazılı vekâlet verilerek banka adına alma ve ondan da kendine alma” formülünü işletiyorduk, resmi işlem ise kredi oluyordu. Yeni yönetmelik şu çözümü getirdi:

MADDE 19

(1) Katılım bankalarının finansman sağlama yöntemlerine ilişkin usul ve esaslar aşağıda belirtilmiştir.

a) Satım Yöntemleri: Finansman sağlama amacıyla müşterinin ihtiyaç duyduğu her türlü maddi ve gayri maddi mallar ile hak ve hizmetin, bedeli satıcıya ödenerek tedarik edilmesi işlemidir. Satım yöntemleri, kâr beyanı ile satım (murabaha), pazarlık usulüyle satım (müsaveme), peşin ödemeli satım (selem), veresiye satım (isticrar), nakit ihtiyacı için satım (teverruk), kârsız satım (tevliye) ve eser sözleşmesi (istisna) türlerinden oluşur.

Yönetmelik diğer yöntemleri de “Kiralama, ortaklık, vekâlet, karz-ı hasen... şeklinde sıraladıktan sonra şu maddeye yer veriyor:

(3) Katılım bankaları, gelir elde etme amaçlı olarak müşterilerine nakit finansman sağlayamazlar (Yani nakit kredi veremezler).

Katılım bankaları AVM değildir, alım-satım işlemini de kendi tabiatına, ama aynı zamanda fıkha uygun olarak düzenlemek durumundadırlar.

Konut kredisinde tüm zamanların yıllık rekoru 6 ayda kırıldı
Ekonomi
Konut kredisinde tüm zamanların yıllık rekoru 6 ayda kırıldı
Ülke genelinde kullanılan konut kredi tutarında 6 ayda tüm zamanların yıllık rekoru kırıldı. Bankacılık sektörünün konut kredi bakiyesi ilk yarıda 32,2 milyar liralık artışla 230,9 milyar liraya ulaştı. Söz konusu tutarın daha önce en yüksek gerçekleştiği dönem, 27,6 milyar lirayla 2017 yılı olmuştu. İstanbul Emlakçılar Odası Başkanı Nizameddin Aşa "Fırsatçıların haksız fiyat artışları olmasaydı çekilen konut kredi tutarı ve satılan ev adedi çok daha fazla olacaktı" dedi.
AA
Esnafa sağlanan kredi desteği 17 milyar lirayı aştı
Ekonomi
Esnafa sağlanan kredi desteği 17 milyar lirayı aştı
Ticaret Bakanı Ruhsar Pekcan, yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgının ekonomik etkileriyle mücadele edilmesine yönelik Halkbank tarafından sunulan "Esnaf Destek Paketi" çerçevesinde sağlanan işletme kredisinden 700 bin esnafın yararlandığını belirterek, kullandırılan kredi tutarının 17,2 milyar liraya ulaştığını bildirdi.
AA
Enflasyon salgın zamlarıyla arttı: En çok hangi ürüne zam geldi?
Ekonomi
Enflasyon salgın zamlarıyla arttı: En çok hangi ürüne zam geldi?
Petrol fiyatlarındaki düşüşlerle rahatlaması beklenen enflasyon, koronavirüs salgını ortamında yapılan zamlarla yükseldi. Tüketici enflasyonu haziranda yüzde 1,13, yurt içi üretici fiyatları ise yüzde 0,69 arttı. Yıllık enflasyon tüketicide yüzde 12,62’ye, yurt içi üretici fiyatları ise yüzde 6,17’ye çıktı.
Yeni Şafak
Memur ve emeklinin zam oranı belli oldu: İşte en düşük yeni maaşlar
Ekonomi
Memur ve emeklinin zam oranı belli oldu: İşte en düşük yeni maaşlar
Milyonlarca kişinin beklediği oranlar belli oldu. Haziran ayı enflasyon rakamları açıklandı. TÜFE ilk 6 ayda yüzde 5.75 oranında arttı. Bu artış memur ve emekliye zammın kapısı araladı. Temmuz ayında yapılacak zam sonrası en düşük maaşlar ise şöyle olacak..
Yeni Şafak
Enflasyon rakamları açıklandı: İşte maaşlara yansıyacak zam
Ekonomi
Enflasyon rakamları açıklandı: İşte maaşlara yansıyacak zam
Haziran ayı enflasyon rakamları gündemde araştırılan konular arasında yer alıyor. Enflasyon haziranda yüzde 1,13 artarken, yıllık bazda yüzde 12,62 oldu. Haziran ayı enflasyonunun belli olmasıyla birlikte memur ve memur emeklilerine verilecek fark belli oldu.
AA
Memur enflasyonu bekliyor: Temmuzda fazlan para alınabilir
Ekonomi
Memur enflasyonu bekliyor: Temmuzda fazlan para alınabilir
Devlet memurları, sözleşmeliler ve memur emeklileri heyecanla bu ay açıklanacak enflasyon rakamlarını bekliyor. 3 Temmuz'da Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanacak enflasyon verilerinde TÜFE'nin sabit kalması veya aylık oranın yüzde 0,57'den fazla düşmemesi halinde enflasyon farkı ortaya çıkacak.
AA

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunundaki amaçlar ile sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerezler kullanılmaktadır. Detaylı bilgi için çerez politikamızı inceleyebilirsiniz.