Çalışma hayatın devam ederken yeterli düzeyde birikim yapıp rahat, huzurlu emeklilik geçirmek herkesin en büyük hayali. “Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi” hem bu hayalini gerçekleştirmek isteyen kişilere olanak tanıyor hem de paranın işlenerek değerlenmesini ve ülke kalkınmasında kullanılmasını sağlıyor. Peki konut alımı, evlilik, eğitim gibi temel ihtiyaçlarda BES parası çekilir mi? BES'te biriken para nasıl çekilir? İşte detaylar.
Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi nedir?
Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi hakkında en özet haliyle ve ilk olarak şunu söyleyebiliriz: Bu sistem, Bireysel Emeklilik Sistemi’nin yeniden yapılandırılmış halidir.
Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES), emeklilikte oluşacak gelir kaybını telafi edecek, çalışma dönemindeki yaşam standartlarını korumayı sağlayacak, ek emeklilik gelirinin oluşmasını ve hane halkı tasarruflarının artırılmasını sağlamayı amaçlayan bir sistem olarak kurgulandı.
Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi çalışan, işveren ve devlet tarafından, çalışanın bireysel hesabına yapılacak nakdi katkıların emeklilik yatırım fonlarında yatırıma yönlendirileceği ve bu fonların seçiminin ve birikimlerin fonlar arasındaki dağılımının çalışan tarafından yapılacağı ikinci basamak emeklilik sistemi olarak planlandı.
BES giriş zorunlu mu, BES’ten çıkışlar serbest mi?
Hürriyet yazarı Noyan Doğan, BES’e ilişkin şu bilgileri köşesinde paylaştı: “Bireysel Emeklilik Sistemi (BES). Çalışanların, işverenleri tarafından BES’e dahil edilmesine imkan tanıyan otomatik katılım sistemi, 2017 yılında başladı. Buna göre, tüm çalışanların maaşlarından yüzde 3 kesilerek, BES’e aktarılıyor. Çalışan isterse sistemde kalarak, tasarruf ediyor; istemezse de sistemden kendi isteği ile ayrılıyor. Yani, çalışanlar açısından sisteme giriş zorunlu ama çıkış serbest.
BES kesintisi ne kadar?
Sistem başladığından sadece 45 yaş altını kapsıyordu, sene başında yapılan değişiklikle otomatik katılımda yaş sınırı kalktı ve 45 yaş üstünün de sisteme girmesine imkan tanındı. Bugün her yeni işe giren ya da iş değiştiren işvereni tarafından maaşından yüzde 3 kesinti yapılarak, otomatik olarak bireysel emeklilik sistemine dahil ediliyor. İsteyen cayma hakkını kullanıp otomatik katılımdan ayrılıyor, isteyen sistemde devam ediyor. Devlet de her bir çalışanın maaşından yapılan BES kesintisine, yüzde 30 katkı yapıyor. Bu yılın temmuz ayından itibaren asgari ücretli çalışanın maaşında aylık 194 lira yıllık da 2.329 lira kesilerek, otomatik BES’e aktarılacak. Devlet de maaşlardan kesilen 194 lira karşılığında her ay 58 lira katkı yapıyor.
Otomatik katılım sistemi kapsamı nedir?
Gelelim 2023-2025 dönemini kapsayan OVP’de otomatik katılım konusunda yapılacaklara. İşin aslı, ister adına özel emeklilik deyin, ister tamamlayıcı emeklilik, ister mesleki emeklilik; çalışanların, emeklilik gelirlerinin artırılması için kamu emeklilik sistemi dışındaki diğer emeklilik sistemlerine katılımın teşvik edilmesi uzun süredir gündemde olan bir konu. Hatırlayın, 2019-2023 dönemini kapsayan 11. Kalkınma Planı’nda da 2023’e kadar tamamlayıcı emeklilik sistemine geçileceği yer almıştı. Hatta 2019-2021 yıllarını kapsayan Yeni Ekonomi Programı’nda tamamlayıcı emeklilik olarak görülen otomatik katılım sisteminin zorunlu hale getirilmesi gündeme gelmişti. Şu bilgiyi de vereyim, bir süredir de otomatik katılım sisteminde yeni revizyon yapılacağı, kapsamının genişletileceği konuşuluyordu.
BES’te biriken para ile konut alınır mı?
BES'ten para nasıl çelilir? Yeni açıklanan ve 2023-2025 dönemini kapsayan Orta Vadeli Plana göre de bugün 6.5 milyon çalışanın tasarruf ettiği otomatik katılım sistemi; çalışanlar için uzun dönemli ve tamamlayıcı bir tasarruf ve özel emeklilik sistemine dönüştürülecek. Bu konuda atılacak bazı adımlar da var. Mesela, BES’te biriken tasarrufların bir kısmının acil ihtiyaçlar için kullanılabilecek olması. Aynı şekilde sadece emeklilik için birikim yapılması değil konut alımı, evlilik, eğitim gibi ihtiyaç duyulacak durumlar için de BES’teki birikime başvurulabilecek olması.