'Gençlik iksiri' diye pazarlanıyordu kolajen efsanesi çöktü: Milyonların kullandığı takviyede bilimsel skandal

Journal of Cosmetic Dermatology'de yayımlanan çarpıcı bir makale, kolajen takviyelerine yönelik devasa talebin, aslında güvenilir bilimsel kanıtların çok önüne geçtiğini gözler önüne serdi. Biyoistatistikçi David Robert Grimes ve Dermatolog Anjali Mahto’nun imzasını taşıyan değerlendirme, cilt yaşlanmasını durdurduğu iddia edilen bu takviyelerle ilgili yapılan çalışmaların eksikliklerle dolu olduğuna dikkat çekiyor.

İstatistiksel hatalar ve şüpheli ticari bağlar

Araştırmacılar, 2021 ve 2023 yıllarında yayımlanan iki büyük meta-analizi mercek altına aldığında, sonuçları doğrudan etkileyen istatistiksel ölçüm hataları tespit etti. Hatta bu analizlerden birinde, istatistiksel olarak hiçbir anlam ifade etmeyen verilerin "başarılı bir sonuç" gibi raporlandığı ortaya çıktı. Veriler bilimsel standartlara göre düzeltildiğinde ise kolajen dozu ile cildin nemlenmesi veya esnekliğinin artması arasında hiçbir anlamlı ilişki bulunamadı.

Uzmanların kanıtların güvenilirliğini zedelediğini belirttiği diğer kritik araştırma kusurları ise şöyle sıralandı:

• Sektör Finansmanı: İncelenen çalışmaların ezici bir çoğunluğu kolajen üreticileri tarafından destekleniyor veya makale yazarlarının bu şirketlerle doğrudan ticari bağları bulunuyor.

• Standart Eksikliği: Denemelerin çoğu çok küçük ölçekli gruplarla yapılıyor. Katılımcıların yaş aralıkları, aldıkları günlük dozajlar ve tedavi süreleri arasında tutarlılık bulunmuyor.

• Bileşen Karmaşası: Geçmiş araştırmalarda kolajenin farklı biyoaktif maddelerle bir arada kullanılması, elde edilen olası olumlu sonuçların gerçekten kolajenden mi kaynaklandığını belirsizleştiriyor.

"Mucize olarak pazarlanması savunulamaz"

Hidrolize kolajenin peptitlere ayrılarak sindiriminin kolaylaştırıldığı tıp dünyasında bilinen bir gerçek. Ancak bilim insanları, ayrışan bu maddelerin cilde ulaşıp onarım yaptığına dair insan üzerinde yapılmış araştırmaların son derece yetersiz olduğunun altını çiziyor.

Uzmanlar, kolajenin gelecekte dermatoloji alanında bir rolü olabileceği ihtimaline kapıları tamamen kapatmıyor. Ancak mevcut veriler ışığında, kolajenin "onaylanmış bir yaşlanma karşıtı müdahale" olarak pazarlanmasının bilimsel açıdan kesinlikle savunulamaz olduğunu vurguluyor.

Klinik hekimlere 'öneri' çağrısı

Araştırmanın sonucunda, tamamen bağımsız ve yüksek kaliteli kanıtlar elde edilene kadar doktorların hastalara kolajen takviyesi önermemesi gerektiği ifade edildi. Ayrıca, İngiliz Dermatologlar Derneği (BAD) ve Avrupa Dermatoloji ve Zührevi Hastalıklar Akademisi (EADV) gibi saygın ulusal kuruluşların, hem hekimleri hem de tüketicileri korumak adına acilen resmi rehberler yayımlaması gerektiği vurgulandı.