Uzman isim milyonlarca çalışanı ilgilendiren tüyoyu verdi: Bir gün bile geciken bütün tazminatından oluyor

İş dünyasında haksızlığa uğrayan ya da kural ihlaliyle karşılaşan çalışanlar ve işverenler için zamanlama, haklılıktan çok daha büyük bir önem taşıyor. İş Kanunu'nda yer alan "gizli süreler", dikkate alınmadığında haklı tarafı haksız duruma düşürerek tüm tazminat haklarının kaybedilmesine yol açabiliyor. 

Derhal fesih ve tazminat hakkı için şartlar

SGK Başuzmanı İsa Karakaş’ın Türkiye Gazetesi’nde yer alan köşe yazısında verdiği detaylara göre; iş hayatında haklı bir sebeple sözleşmeyi feshetmek tek başına yeterli olmuyor. Tarafların, kanunların belirlediği süre zarfında harekete geçmesi büyük önem taşıyor.

• İşçi için tazminat hakkı: En az bir yıllık kıdemi bulunan bir çalışan, haklı fesih yapması durumunda kıdem tazminatını almaya hak kazanıyor.

• İşveren için ödeme yükümlülüğünün kalkması: Ahlaka veya iyi niyete aykırı davranan bir çalışanın işine son verildiğinde, işveren genellikle tazminat ödemek durumunda kalmıyor.

• Bekleme süresi yok: Haklı bir sebebin varlığı durumunda, yasal bildirim süresi beklenmeksizin iş akdi derhal feshedilebiliyor.

• Dürüstlük ilkesi: İş Kanunu'nun temelini oluşturan ahlak ve hüsnüniyet (iyi niyet) kuralları, sürecin her aşamasında zorunlu tutuluyor.

Dikkat! Hak düşürücü iki kritik süre bulunuyor

Zamanında kullanılmayan hakların hukuken buharlaştığını belirten Karakaş, kanunun fesih hakkını kati sürelere bağladığını vurguluyor. Bu süreler geçtikten sonra mahkemeler durumu re'sen (kendiliğinden) dikkate alarak, taraflar dile getirmese bile davayı reddedebiliyor.

İşte hesaplamada baz alınan o kritik kurallar:

• 6 iş günü kuralı: Olayın öğrenildiği gün hesaba katılmaz. Takip eden ilk iş gününden itibaren sayım başlar ve altıncı iş gününün mesai bitimine kadar fesih yetkisinin kullanılması gerekir.

• 1 yıl kuralı: Olayın yaşandığı tarihten itibaren harekete geçmek için tanınan azami süre 1 yıldır.

• Şirketlerde yetkili merci detayı: Tüzel kişilerde 6 günlük süre, feshe yetkili makamın durumu öğrendiği gün işlemeye başlıyor.

• Fail bilinmiyorsa: Feshe konu olayın faili ilk etapta bilinmiyorsa, süreler olayın yaşandığı değil, failin tespit edildiği gün başlıyor.

• İş günü hesabı: Pazar günleri ve resmi tatiller bu hesaba dahil edilmiyor. Sürecin işlemesi tamamen "iş günü" bazında değerlendiriliyor.

Gizli süreyi kaçırmanın ağır bedeli

Haklıyken haksız duruma düşmemek için sürelere harfiyen uyulması gerekiyor. Bir tek gün bile gecikilmesi, hukukun terazisinde işin rengini tamamen değiştiriyor:

• Haksız fesih sayılır: Süreyi geçiren taraf her ne kadar haklı bir nedene dayansa da yaptığı işlem kanunen "haksız fesih" statüsüne düşüyor.

• İhbar tazminatı yükü: Süreyi kaçırarak sözleşmeyi fesheden taraf, karşı tarafa ihbar tazminatı ödemeye mahkûm ediliyor.

• Kıdem tazminatı riski: İşverenler için sürenin kaçırılması, normal şartlarda ödenmeyecek olan kıdem tazminatının zorunlu olarak ödenmesi sonucunu doğurabiliyor.