Huzurlu ölüm ve hospisler

Tıbbi tedavi adına ümidi kalmamış ve ölüm öncesi dönemi yaşayan hastaların ağrılarının hafifletilmesine odaklanan bir hizmet türü olan palyatif bakımın verildiği merkezlere hospis adı veriliyor. Nüfusun yüzde 75’inin kentlerde yaşadığı, çekirdek aile yapısının yaygınlaştığı, aile üyelerinden bazılarının farklı şehirlerde ikamet ettiği ve çalışan kadın oranının yükseldiği günümüzde yaşamının son dönemindeki aile büyüklerine ev ortamında bakmak giderek zorlaşıyor. Terminal dönemdeki hastanın çoklu sağlık sorunlarının yükünü kaldırabilmek, hastayı rahatlatabilmek, aynı zamanda günlük rol ve sorumlulukları yerine getirmek ev koşullarında hiç de kolay değil. Öte yandan hastane ortamında bu hizmeti sunmak da hasta ve yakınlarının acısını dindirmediği gibi ekonomik olarak sürdürülebilir değil. Bu noktada hospisler devreye giriyor.

Hospis hizmetlerinde amaç; hastaların yaşam kalitesini artırmak ve terminal döneme girenlerin ve yakınlarının ölümü daha huzurlu bir şekilde karşılamasını sağlamak. Hospisin yararlarından biri de gereksiz ve fazladan tedavi riskini azaltması. Yoğun bakım ve radyoterapi cihazları ile tarama programları gibi hem hastaları yıpratan hem de büyük maliyetli ve yararı tartışmalı hizmetler yerine palyatif bakım öneriliyor. Hospislerde hastanın gününü nasıl geçireceği ve günlük tedavi-bakım planları olabildiğince yakınlarıyla birlikte oluşturuluyor. ABD’de ölümlerin neredeyse yarısı hospislerde gerçekleşiyor. Ülkemizde ise henüz bir hospisimiz yok. Bizde palyatif bakım hizmetleri kısmen hastanelerde, nadiren de evlerde yürütülüyor.

Hastalığın az, ölümlerin kolay olduğu eski zamanlarda insanlar dedelerinin, ninelerinin ellerini tuta tuta ölümlerine şahit oluyordu. Oysa bugün hemen herkes bundan mahrum halde. Zira ölümlerin büyük bir kısmı hastane odalarında, dahası kablolara bağlı halde gerçekleşiyor. Hasta ve yakınlarına daha huzurlu bir ölüm imkânı sunan hospisler, yoğun bakım ünitelerinin hor kullanılması sorununu çözmeye de katkı sunabilir. Ülkemizde palyatif bakımın desteklenmesinin ve Türk tipi hospislerin kurulmasının zamanı geldi de geçiyor.

2014 yılında Sağlık Bakanlığı tarafından “PalyaTürk” adlı model hazırlandığı duyuruldu. Aradan geçen üç yıla rağmen ayrıntılar kamuoyu ile paylaşılmadı. “Türkiye’nin ilk hospisi Kayseri’de kurulacak” diye tanıtılan girişimle ilgili de somut bir ilerleme kaydedilemedi.