Bu ülke kimin?

Türkiye, yüksek gerilim hattına kurulmuş bir ülkedir. Bu topraklarda hiçbir zaman rahat olmadık, olmayacağız. Burada, sadece orman yangınları değil, büyük olaylar da bir kıvılcıma bakar. Özellikle kargaşa zamanlarında, vatanını ve milletini seven herkes, kutunun içindeki ıslak kibritler gibi olmak zorundadır.

Sadece insanlar değil, devletler de tecrübeden ibarettir. Selçuklu, Osmanlı ve Türkiye, bir bütündür, bölünemezler. İşte bu devamlılığın birtakım sembolleri, işaretleri vardır. Yunus Emre, Mevlana, Eyüp Sultan, Ayasofya, Süleymaniye, Selimiye, Taksim gibi. Sözgelimi, Edirne, Selimiye''nin hatrına bizde kalmıştır. Sembollerle ilgili konuşurken, yaparken, sadece dikkatli değil, rikkatli de olmamız icap eder. Eyüp Sultan''a teleferik yapılırken, bu işin aleyhine ilk yazıyı ben yazmıştım. O yazıda, tarihi dokunun bozulmasından çok, insanın zedelenmesine değinmiş ve şunu demiştim: ''Yaşayanların, yaşamayanlara tepeden bakmasının rahatsız edici bir tarafı var.'' Sonuçta, yazıdan dolayı işitmediğim hakaret kalmamıştı.

İşte bu tepeden bakma, yıllar içinde, yakıcı ve yıkıcı bir kibri de beraberinde getirdi. Maalesef.

Geriye dönüp burada yazdığım seksen dört yazıya bakıyorum: Kibir, insaf, şefkat, merhamet, nezaket, hakkaniyet… öne çıkan konularımız olmuş. Yine, her fırsatta, ağaçların, çiçeklerin kulağını çınlatmışız. Bakınız: ''Ağaçların ne düşündüğünü asla öğrenemeyeceğiz.'' Bu yazıları ''çiçek-böcek edebiyatı'' diye küçümseyenler olabilir, oluyor. Onlar için tekrar edelim: İnsanın toprakla arası açıldıkça, insanî olanla da arası açılıyor. ''Devamlılık'' bahsine ise şunu ekleyelim: Selçukluyla, Osmanlıyla yaşıt insan ve hayvan yoktur, fakat ağaç vardır. Türbelerin, çeşmelerin, camilerin, velhasıl her yerin içine yahut dışına ağaç diken atalarımız, mekânı canlandırarak sanki şunu söylemek istemiştir: Ağacı yaşat ki, insan yaşasın.

İktidar partisi, elbette çok fidan dikmiş, ağaçlandırma çalışmalarında birinci olmuştur. Öte yandan, İstanbul için söyleyeyim; neredeyse bütün parklardaki, bahçelerdeki ağaçların gövdeleri yaralıdır. Çünkü en küçük yerlere bile dozerle ''müdahale'' edilmiştir. Eksik olan şey, özendir, sevgidir.

***

Yakın bir tarihte, ''Üslup Meselesi'' başlıklı bir yazı yazmıştım, hatırlanacaktır. O yazıda, üslupsuzluktan şikâyet etmiş ve örnekler vererek şu soruyu sormuştum: ''Bu karşılıklı acımasızlık, hatta zırar, neyin eseridir, nereye varacaktır?''

İşte bu üslupsuzluğun sokağa ve sosyal medyaya nasıl yansıdığını, kaç gündür en acı biçimde tecrübe ediyoruz. Öyle ki, ''yapmayın, siz kardeşsiniz'' diyenler bile ağır hakaretlere maruz kalıyor.

O övündüğümüz bin yıllık devlet tecrübesi ve terbiyesi, özellikle son aylarda, kayıplara karışmış gibiydi. Halk Partisi''nin lideri, hemen hemen her konuşmasında, Türkiye Cumhuriyeti''nin başbakanını ''sen kendini ne sanıyorsun'' diye azarlamaya kalkıyor, daha doğrusu azarlıyordu. Benzer söylemi, Milliyetçi Hareket Partisi''nde de görmeye başlamıştık. Oktay Vural''ın yaptığı basın toplantılarını hatırlayın. Başbakan için, ''sen kim oluyorsun'' çıkışını kim bilir kaç kez yaptı. Cevaplar da aynı sertlikte gelince, ''taraftarlar'' arasındaki öfke birikmesi kaçınılmaz oldu. Oysa, nasihat bellidir: ''Sevmen aşırı, sevmemen yıpratıcı olmasın.'' Partileri ve liderlerini sevebiliriz, fakat bu sevgimiz, karşımızdakine sevgisizlik olarak yansımamalıdır. Bugün, Gezi Parkı vesilesiyle, bu sevgisizliğin sonuçlarını yaşıyoruz.

Yeri gelmişken, ilk üç partiye şu hatırlatmayı yapalım: Türkiye''de dine de, devlete de, Allah''ın izniyle hiçbir şey olmaz.

Orhan Şaik Gökyay, ''bu vatan kimin'' diye sorar. Bu soruyu herkesin kendisine sorması gerekiyor. Vatan, benim değildir, bizimdir. Bu topraklarda her insanın, her ağacın, her kuşun hakkı vardır.

***

Kötülük yayılmacı, kabalık kalıcıdır. İnatlaşmak ise insanî bir özellik değildir. Bu kapılar bir kez açıldı mı, kolaylıkla kapanmaz.

Sabahattin Kudret Aksal, ''İnsanlığın yükünü taşıyamıyorsan / Kendinden söz etme'' der. (Şiirler, Ekim 1995, Sayfa 492) Hem insanlığın yükünü taşıyamayan, hem de sürekli ''ben'' diyen ''bireyler'' haline dönüştük, dönüşüyoruz.

Üslubumuz yıkıcı ve sert. Şefkatten uzağız. Merhamet ehli değiliz. Halden anlamıyoruz. Doğrudan uzak yaşıyoruz. ''Büyüklerimizin şerefini tanımıyoruz.'' ''Eşyayı dahi incitme'' diyen bir medeniyetin mensupları olarak, birbirimizi incitme yarışı içindeyiz. Buna, ülkemizin hassas yapısını ve üzerimizde olan gözleri, içimizde bulunan elleri de ekleyin. Bundan dolayı, masum ve güzel başlayan bir gösteri bile yakıcı hale gelebiliyor. Diyelim ki, Gezi Parkı''ndaki ağaçları savunanlar haklıdır, sonrasında ise herkes haksızdır.

Mehmet Kaplan, nesillerin ruhundan bahseder. (Hareket Yayınları, Ocak 1967) Her neslin kendine mahsus bir ruhu vardır. Son iki nesil ise, acı ama gerçek, insansız büyümüştür. Televizyon, bilgisayar, internet, cep telefonu vs. Bunlarla büyümüşlerdir. Bu kardeşlerimize, evlatlarımıza, gücün verdiği kibirle değil, şefkatin getirdiği serinlikle yaklaşmalıyız.

Son bir şey daha: İstanbul''da yaşamak yahut bu şehri yönetmek, İstanbul''dan anlamak anlamına gelmez, gelmiyor. Sözgelimi, Yahya Kemal, ''Aziz İstanbul'' derken, sadece bu şehri değil, Bursa''dan Üsküp''e, Ankara''dan Konya''ya kadar büyük bir coğrafyayı kastediyordu. Bilenlere selam olsun.