Deprem bölgesinde kültürel mirasa 34 milyar liralık ihya seferberliği

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Kahramanmaraş Ticaret ve Sanayi Odası’nda düzenlenen toplantıda, 6 Şubat depremlerinin ardından deprem bölgesinde gerçekleştirilen restorasyon ve ihya çalışmalarını kamuoyuyla paylaştı.

Toplantıya, Kahramanmaraş Valisi Mükerrem Ünlüer, Adana Valisi Mustafa Yavuz, Adıyaman Valisi Abdullah Küçük, Elazığ Valisi Numan Hatipoğlu, Gaziantep Valisi Kemal Çeber, Kilis Valisi Ömer Kalaylı, Osmaniye Valisi Mehmet Fatih Serdengeçti; AK Parti Kahramanmaraş milletvekilleri Vahit Kirişci, Ömer Oruç Bilal Debgici, Mevlüt Kurt, Mehmet Şahin ve İrfan Karatutlu, Adana Milletvekili Faruk Aytek, Adıyaman Milletvekili Hüseyin Özhan, Elazığ Milletvekili Mahmut Rıdvan Nazırlı, Gaziantep milletvekilleri Derya Bakbak ve İrfan Çelikaslan, Hatay Milletvekili Kemal Karahan, Şanlıurfa Milletvekili Cevahir Asuman Yazmacı, MHP Elazığ Milletvekili Semih Işıkver; Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Nadir Alpaslan; Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Başkanı Fırat Görgel, Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanı Fatma Şahin, Osmaniye Belediye Başkanı İbrahim Çenet; Diyarbakır Vali Yardımcısı Murat Akyüz, Hatay Vali Yardımcısı Resul Yıldırım, Şanlıurfa Vali Yardımcısı Onur Özaydın, Malatya Vali Yardımcısı Emre Urhan; Vakıflar Genel Müdürü Sinan Aksu, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürü Birol İnceciköz, Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürü Taner Beyoğlu, Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürü Neşe Çıldık; Hatay Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreteri Hayrettin Güngör, Malatya Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreteri Mehmet Beytur; AK Parti Kahramanmaraş İl Başkanı Muhammed Burak Gül, Gaziantep İl Başkanı Fatih Muhaddis Fedaioğlu, Osmaniye İl Başkanı Mehmet Sadi Binboğa ile MHP Kahramanmaraş İl Başkanı Mansur Metehan, Adana İl Başkanı Hakan Yıldırım, Gaziantep İl Başkanı Mehmet Sait Kılıç, Kilis İl Başkanı Ercan Akdemir, Osmaniye İl Başkanı Yusuf Çomu veTürkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı Genel Müdürü Sinan Seha Türkseven de katıldı.

Depremden etkilenen 11 ilde kalelerden müzelere, camilerden hanlara, tarihî çarşılardan sivil mimarlık örneklerine kadar geniş bir alanda yürütülen çalışmaları anlatan Ersoy, tamamlanan projeleri, devam eden uygulamaları ve 2026–2027 dönemine ilişkin hedefleri açıkladı.

Depremlerde hayatını kaybeden vatandaşları rahmetle anan Ersoy, devletin ve milletin ilk andan itibaren bütün imkânlarıyla harekete geçtiğini belirtti. Şehirlerin yeniden inşasında tarihî ve kültürel mirasın korunmasının taşıdığı öneme dikkati çeken Ersoy, şunları söyledi:

“Bir şehri ayağa kaldırmak; onun hafızasını, kimliğini, kültürünü ve tarihini de ayağa kaldırmaktı. İşte bu anlayışla Kültür ve Turizm Bakanlığı olarak deprem bölgesinde yalnızca hasar görmüş yapıların onarımı için değil, medeniyet mirasımızın geleceğe güvenle taşınması için kapsamlı bir seferberlik başlattık.”

Kültürel Mirasa Dev Kaynak: 24 Milyar Liralık İş Gerçekleştirildi

Bakan Ersoy, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü aracılığıyla Bakanlığa tahsisli yapıların restorasyon proje ve uygulamaları için bugüne kadar 12 milyar 265 milyon lirayı aşan kaynak kullanıldığını bildirdi.

Ersoy, Vakıflar Genel Müdürlüğünün ise deprem bölgesi için 22 milyar liralık bütçe ayırdığını açıkladı.

İki genel müdürlüğün yürüttüğü çalışmaların toplam büyüklüğüne işaret eden Ersoy, “Bugüne kadar toplam 24 milyar liralık iş gerçekleştirilirken, kalan projelerin tamamlanmasıyla deprem bölgesindeki toplam yatırımımız 34 milyar liraya ulaşacaktır.” dedi.

Ersoy, Vakıflar Genel Müdürlüğünün bu kapsamlı restorasyon ve ihya programını büyük ölçüde kendi öz gelirleriyle finanse ettiğini de kaydetti.

Kalelerden Müzelere 79 İş Tamamlandı

Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünün yürüttüğü çalışmaları aktaran Ersoy, 11 ilde 79 işin tamamlandığını, 17 işte çalışmaların sürdüğünü, 4 işin ise ihale sürecinin yürütüldüğünü açıkladı.

Gaziantep Kalesi’nin yeniden ayağa kaldırıldığını belirten Ersoy, Zeugma Mozaik ve Arkeoloji Müzesi ile Gaziantep Arkeoloji Müzesi’nde deprem ve diğer afetlerin yol açtığı hasarların giderilmesine yönelik önemli çalışmalar gerçekleştirildiğini söyledi.

Ersoy, Diyarbakır’da surlardan müzelere, Saint George Kilisesi’nden Zerzevan Kalesi’ne kadar çok sayıda kültür varlığında restorasyon ve koruma çalışmalarının tamamlandığını bildirdi.

Kahramanmaraş Kalesi Yeniden Ayağa Kaldırıldı

Kahramanmaraş’taki çalışmalara da değinen Ersoy, Kahramanmaraş Kalesi’nin ziyaretçi karşılama merkezi ve çevre düzenlemesiyle birlikte yeniden ayağa kaldırılmasına yönelik çalışmaların tamamlandığını açıkladı.

Kurtuluş Mahallesi’nde etaplar hâlinde çalışıldığını belirten Ersoy, projeleri tamamlanan tescilli yapıların restorasyonuna başlanacağını söyledi. Germenicia Antik Kenti ve Belediye Çarşısı’nın korunmasına ve ziyaretine yönelik proje çalışmalarının da sürdüğünü bildirdi.

Hatay’ın Tarihî Dokusu Yeniden Canlanıyor

Hatay’da tarihî kent dokusunun ve kültürel mirasın korunması için kapsamlı bir çalışma yürütüldüğünü vurgulayan Ersoy, Hatay Müzesi’nin onarımı ve Gastronomi Merkezi’nin restorasyonuna yönelik çalışmaların devam ettiğini belirtti.

Eski Belediye Binası’ndan Kurtuluş Caddesi’ndeki sivil mimarlık örneklerinin restorasyonuna kadar uzanan çalışmaların tamamlandığını aktaran Ersoy, yüzlerce tescilli yapının projelendirilmesine yönelik çalışmaların da sürdüğünü söyledi.

Hatay tarihî kent merkezinde çarşıların, dükkânların, hanların, camilerin ve çevrelerindeki tarihî dokunun bir bütün olarak ele alındığını belirten Ersoy, “Bugün Hatay’da yalnızca tek tek yapıları değil, şehrin kültürel hafızasını ve tarihî kimliğini yeniden ayağa kaldırıyoruz.” ifadelerini kullandı.

Malatya’dan Şanlıurfa’ya Kültürel Mirasa Güçlü Koruma

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından deprem sonrasında koordinatör olarak görevlendirildiği Malatya’da Arslantepe, Atatürk Evi, Arkeoloji Müzesi ve Beşkonaklar başta olmak üzere birçok alanda koruma ve restorasyon çalışmaları yaptıklarını anlatan Ersoy, diğer illerdeki projelere ilişkin de bilgi verdi.

Ersoy, Şanlıurfa Kalesi’nin ikinci etap restorasyonunun ardından ziyarete açılacağını ifade etti.

Elazığ Arkeoloji ve Etnografya Müzesi’nin açıldığını hatırlatan Ersoy, Adıyaman’da Cumhuriyet İlkokulu binasının rekonstrüksiyonla müzeye dönüştürülmesine ilişkin çalışmaların da yürütüldüğünü kaydetti.

Vatandaşların Tarihî Yapılarına 2,1 Milyar Lirayı Aşan Destek

Bakan Ersoy, vatandaşların mülkiyetinde bulunan tescilli taşınmaz kültür varlıklarına sağlanan desteklerin de deprem bölgesindeki çalışmaların önemli bir bölümünü oluşturduğunu söyledi.

Taşınmaz Kültür Varlıklarına Yardım Sağlanmasına Dair Yönetmelik kapsamında 11 ilde, 1.297 proje yardımı ve 311 uygulama yardımı olmak üzere toplam 1.608 taşınmaz kültür varlığı için sözleşme imzalandığını bildiren Ersoy, 2 milyar 140 milyon lirayı aşan bir destek programı yürütüldüğünü açıkladı.

Çalışmaların tarihî kent dokularını ve şehir hafızasını koruyacak bütüncül bir anlayışla sürdürüldüğünü vurgulayan Ersoy, deprem sonrasında yıkılan veya ağır hasar gören tarihî yapılardaki kültür enkazının korunması, ayrıştırılması ve belgelenmesine de öncelik verdiklerini belirtti.

Vakıf Eserlerinde Restorasyon Programının Yarısından Fazlası Tamamlandı

Vakıflar Genel Müdürlüğünün teknik ekipleri ve Uluslararası Anıtlar ve Sitler Konseyi (ICOMOS) Türkiye Millî Komisyonu uzmanlarıyla kapsamlı hasar tespit çalışmaları yürüttüğünü anlatan Ersoy, deprem bölgesindeki 678 vakıf kültür varlığının tek tek incelendiğini bildirdi.

İncelemelerde 31 eserin tamamen yıkılmış veya göçmüş, 144 eserin ağır, 104 eserin orta, 98 eserin ise hafif hasarlı olduğunun belirlendiğini aktaran Ersoy, 301 eserin depremi hasarsız atlattığını söyledi.

Ersoy, deprem bölgesinde sözleşmeli işler kapsamında yürütülen çalışmaların 377 eser/parsel ölçeğine ulaştığını, bunlardan 209’unun tamamlandığını açıkladı.

Ersoy, “Çok şükür ki, deprem bölgesindeki vakıf kültür varlıklarının restorasyon ve ihya programında toplam iş yükünün yarısından fazlasını tamamlamış durumdayız. Ve çalışmalarımız hız kesmeden devam ediyor.” diye konuştu.

2026–2027 Döneminde 168 İş Daha Tamamlanacak

Ersoy, mevcut program doğrultusunda 2026 yılı sonuna kadar 58, 2027 yılı içerisinde ise 50 olmak üzere toplam 118 işin daha tamamlanmasının planlandığını bildirdi.

2026 yılının kalan aylarına ilişkin takvimi de paylaşan Ersoy; eylülde 1, ekimde 7, kasımda 15 ve aralıkta 35 eserin tamamlanmasının planlandığını söyledi. Ersoy, 2026–2027 döneminin deprem bölgesindeki vakıf kültür varlıkları açısından yoğun bir tamamlanma ve açılış dönemi olacağını vurguladı.

Eserler Bilimsel Yöntemlerle ve Aslına Uygun Biçimde Ayağa Kaldırılıyor

Her eserin kendi ihtiyaçlarına uygun biçimde ele alındığını belirten Ersoy, çalışmaların bilim heyetleri ve Koruma Kurulu kararları çerçevesinde yürütüldüğünü ifade etti.

Ersoy, önceliklerinin eserleri mümkün olan en kısa sürede, doğru yöntemlerle, kalıcı ve aslına uygun biçimde ayağa kaldırmak olduğunu vurguladı.

Kurumlar arası iş birliğinin de restorasyon seferberliğine güç kattığını belirten Ersoy, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile yapılan protokoller kapsamında 16, diğer kurum ve kuruluşlarla gerçekleştirilen protokoller kapsamında ise 5 ayrı iş yürütüldüğünü aktardı.

Kültürel Miras Afetlere Karşı Daha Dirençli Hâle Getirilecek

Bakan Ersoy, deprem bölgesindeki çalışmaların kültürel hafızayı koruma sorumluluğuyla yürütüldüğünü belirterek, gelecek dönemde kültür varlıklarının belgelenmesine, dijital envanterlerinin güçlendirilmesine ve yapısal risklerinin belirlenmesine yönelik çalışmalara devam edeceklerini söyledi.

Devam eden projelerin tamamlanmasıyla depremden etkilenen şehirlerin kültür ve turizm hayatını daha güçlü biçimde geleceğe taşıyacaklarını vurgulayan Ersoy, “Biz, depremden etkilenen tüm şehirlerimizi, tarihî ve kültürel değerleriyle birlikte yeniden ayağa kaldıracağız.” dedi.

Ersoy, çalışmalara katkı sunan kurumlara, bilim insanlarına, mimarlara, mühendislere, restoratörlere, sanat tarihçilerine, arkeologlara ve tüm mesai arkadaşlarına teşekkür ederek, depremlerde hayatını kaybeden vatandaşları bir kez daha rahmetle andı.