15 Temmuz 'Yunus diliyle' anlatıldı

FETÖ’nün yıllar boyunca farklı ülkelerde kurduğu eğitim ağları, medya yapılanmaları ve sözde sivil toplum kuruluşları aracılığıyla oluşturduğu uluslararası etki alanı, 15 Temmuz sonrasında Türkiye’nin yalnızca güvenlik ve hukuk zemininde değil, kültürel diplomasi alanında da güçlü bir mücadele yürütmesini zorunlu kıldı. Bu süreçte Yunus Emre Enstitüsü, Türkiye’nin kültürel temsilcisi olmanın ötesine geçerek, milletin yazdığı demokrasi destanını uluslararası hafızaya taşıyan stratejik bir aktöre dönüştü. Sergilerden konferanslara, film gösterimlerinden dijital etkinliklere kadar yüzlerce faaliyetle 15 Temmuz’un hikâyesi farklı toplumlarla buluşturuldu. Bugün geriye dönüp bakıldığında ortaya çıkan tablo dikkat çekici. Çünkü 15 Temmuz artık yalnızca Türkiye’nin iç siyasi tarihinin bir konusu değil; demokrasi, millî egemenlik ve halk iradesi ekseninde uluslararası ölçekte konuşulan bir tecrübeye dönüşmüş durumda.

ORTAK TARİHİN BULUŞMA NOKTASI

15 Temmuz’un en güçlü karşılık bulduğu coğrafyaların başında Balkanlar geliyor. Savaşlar, işgaller, etnik çatışmalar ve bağımsızlık mücadeleleriyle şekillenen Balkan toplumları, Türk milletinin darbecilere karşı verdiği mücadeleyi kendi tarihsel hafızalarıyla ilişkilendirdi. Bu nedenle bölgede gerçekleştirilen faaliyetler yalnızca bir anma programı değil, ortak bir tarih bilincinin yeniden üretilmesine dönüştü. Bosna Hersek, 15 Temmuz faaliyetlerinin en yoğun gerçekleştirildiği ülkelerden biri oldu. Saraybosna ve Mostar’da yıllardır düzenlenen anma programları, konferanslar ve kültür-sanat etkinlikleri zamanla gelenek hâline geldi. “15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü”, “15 Temmuz Anma Etkinlikleri” ve çeşitli konferanslarla Türkiye’nin demokrasi mücadelesi Bosna halkının yakın tarih tecrübeleriyle buluşturuldu. En dikkat çekici projelerden biri ise Mostar’daki ağaçlandırma çalışması oldu. Şehitler adına dikilen fidanlar, yalnızca bir çevre faaliyeti değil; ortak hafızanın toprağa kök salan sembollerine dönüştü.

DÜNYAYA İLHAM VEREN GECE

Tiran ve İşkodra merkezli faaliyetler, Arnavutluk’ta geniş yankı uyandırdı. “Dünyaya İlham Veren O Gece” başlıklı programlar, film gösterimleri ve konferanslar sayesinde 15 Temmuz’un hikâyesi farklı kesimlere ulaştırıldı. Özellikle FETÖ’nün küresel yapılanmasını anlatan The Network belgeseli büyük ilgi gördü. Belgesel etrafında gerçekleştirilen etkinlikler, sadece darbe girişimini değil, uluslararası örgütlenme ağlarını da görünür kıldı. İşkodra’da düzenlenen fotoğraf sergileri ise Türkiye’nin yaşadığı tarihî gecenin görsel hafızasını Balkan kamuoyuna taşıdı.

DİJİTAL DİPLOMASİYLE YENİ NESİLLERE ULAŞAN HAFIZA

Kosova’daki çalışmalar farklı bir boyut kazandı. Priştine ve İpek’te gerçekleştirilen programlarda tiyatro gösterileri, fotoğraf sergileri, sanat etkinlikleri ve dijital paneller bir arada yürütüldü. “Ahşap Yakma Sanatı ile 15 Temmuz Destanı”, “15 Temmuz ve İnsan” tiyatrosu ve “Millî İradenin Yükselişi” sergisi bunların başında geldi. Kosovalı gazetecilerin katılımıyla gerçekleştirilen dijital paneller ve Arnavutça altyazılı belgesel gösterimleri sayesinde 15 Temmuz anlatısı genç kuşaklara da ulaştı.

DEMOKRASİ PEDALLARLA ANLATILDI

Belgrad’da gerçekleştirilen faaliyetler kültürel diplomasinin sıra dışı örneklerini ortaya koydu. “Pedallar Demokrasi İçin Dönüyor” bisiklet etkinliği, sporun evrensel diliyle demokrasi mesajı vermeyi amaçladı. Bunun yanında düzenlenen konferanslarda darbeler tarihi, demokrasi ve toplumsal direnç konuları akademik zeminde ele alındı.

KARADENİZ’DEN BALKANLAR’A UZANAN HAFIZA

Bükreş ve Köstence merkezli faaliyetler, Romanya’nın 15 Temmuz hafızasındaki yerini güçlendirdi. Fotoğraf sergileri, kültür sanat etkinlikleri ve anma programlarıyla Türkiye’nin yaşadığı süreç kamuoyuna aktarıldı. Zagreb’de düzenlenen anma etkinlikleri Balkanlar’daki ortak duyarlılığın önemli halkalarından biri oldu. Programlarda millî irade, demokrasi ve halk direnişi temaları öne çıkarıldı. Üsküp’te gerçekleştirilen “Hafıza 15 Temmuz Müzesi Tanıtımı” etkinliği dikkat çekti. Bu faaliyet, 15 Temmuz’un yalnızca yıllık anmalarla değil, kalıcı hafıza mekanlarıyla da yaşatılmasının önemini ortaya koydu.

DEMOKRASİ MESAJI BÖLGE HALKLARIYLA BULUŞTU

Yunus Emre Enstitüsü’nün en yoğun faaliyet yürüttüğü bölgelerden biri de Orta Doğu oldu. Doha’da gerçekleştirilen paneller, sergiler ve medya söyleşileri geniş katılımla gerçekleşti. Özellikle medya ve demokrasi ilişkisini ele alan programlar dikkat çekti. 15 Temmuz’un uluslararası boyutları, bölge kamuoyuna akademisyenler ve gazeteciler aracılığıyla anlatıldı. Amman’da düzenlenen anma programları ve sergilerde Türkiye’nin demokrasi mücadelesi bölge halklarıyla paylaşıldı. Programların merkezinde halkın iradesinin üstünlüğü yer aldı.

KAHİRE’DE SESSİZ AMA ETKİLİ FAALİYETLER

Kahire’de gerçekleştirilen kültürel etkinliklerde darbe girişiminin etkileri ve demokratik meşruiyet konusu işlendi. Fotoğraf sergileri önemli ilgi gördü. Beyrut’taki etkinliklerde konferanslar ve görsel sunumlar öne çıktı. Türkiye’nin yaşadığı süreç, bölgenin kırılgan siyasi tarihiyle ilişkilendirilerek ele alındı. Kudüs’te gerçekleştirilen etkinlikler sembolik açıdan büyük önem taşıdı. Demokrasi ve özgürlük kavramları üzerinden ortak bir dayanışma dili geliştirildi. Bahreyn’deki faaliyetlerde millet iradesinin korunması ve demokratik meşruiyet temaları işlendi. Muskat’ta düzenlenen programlar Türkiye’nin demokrasi hikâyesini kültürel faaliyetler aracılığıyla görünür kıldı. Tahran’da gerçekleştirilen etkinliklerde akademik çevrelerin yoğun ilgisi dikkat çekti. Türkiye’nin yaşadığı tecrübe siyaset bilimi ve demokrasi çalışmaları perspektifinden değerlendirildi.

TÜRKİYE’NİN DEMOKRASİ HİKÂYESİ KARA KITA’DA

Afrika kıtasında yürütülen çalışmalar, kültürel diplomasinin ulaştığı geniş etki alanını ortaya koydu. Rabat’ta düzenlenen anma etkinlikleri ve fotoğraf sergileri büyük ilgi gördü. “Demokrasi ve Millî Birlik Bilinci” temalı konferanslar, Türkiye’nin yaşadığı süreci Afrika kamuoyuna anlattı. Dakar’da gerçekleştirilen konferans ve sergiler, Türkiye-Afrika ilişkilerinin kültürel boyutunu güçlendirdi. Hartum’daki etkinliklerde bağımsızlık, halk iradesi ve millî egemenlik kavramları öne çıktı. Johannesburg’da gerçekleştirilen faaliyetler, Türkiye’nin demokrasi tecrübesine yönelik akademik ilgiyi artırdı.

COĞRAFİ MESAFELER AŞILDI

Tokyo’da düzenlenen konferanslar ve sergiler, Japon kamuoyunun Türkiye’nin yaşadığı sürece yakından ilgi göstermesini sağladı. Malezya, 15 Temmuz etkinliklerine en yüksek katılımın gerçekleştiği ülkelerden biri oldu. Konferanslar ve belgesel gösterimleri geniş yankı uyandırdı. Fotoğraf sergileri ve panel programlarıyla 15 Temmuz’un hikâyesi Endonezya kamuoyuna taşındı. Pakistan’daki etkinliklerde TürkiyePakistan dostluğu ve demokrasi mücadelesi birlikte işlendi. Afganistan’da gerçekleştirilen faaliyetler, zorlu koşullara rağmen Türkiye’nin demokrasi tecrübesinin paylaşılmasına imkân sağladı.

HAKİKATİN GÖRSEL DİLİ

Moskova ve Kazan’da düzenlenen konferanslar, sergiler ve belgesel gösterimleri dikkat çekti. Özellikle akademik çevrelerin ilgisi, 15 Temmuz’un uluslararası bir siyasal vaka olarak incelenmeye başladığını gösterdi. Londra’daki etkinlikler, Avrupa kamuoyuna yönelik en önemli faaliyetler arasında yer aldı. Brüksel’de gerçekleştirilen programlar, Avrupa Birliği çevrelerinde farkındalık oluşturdu. Roma’daki sergiler ve konferanslar, Türkiye’nin demokrasi anlatısını kültürel diplomasi ekseninde görünür kıldı.

Prof. Dr. Abdurrahman ALİY Yunus Emre Enstitüsü Başkanı

TÜRK DÜNYASI, LATİN AMERİKA VE YENİ UFUKLAR

Yunus Emre Enstitüsü’nün faaliyetleri yalnızca mevcut merkezlerle sınırlı kalmadı. Türk Devletleri Teşkilatı bünyesinde gelişen kültürel iş birlikleri yeni bir ivme kazandı. Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’te açılan yeni kültür merkezi bu yaklaşımın önemli örneklerinden biri oldu. Latin Amerika ise son yıllarda Türkiye’nin kültürel diplomasi alanındaki yeni açılım bölgelerinden biri hâline geldi. Yeni projeler, ortak etkinlikler ve kültür programlarıyla Türkiye’nin görünürlüğü kıta genelinde artırıldı.

KÜLTÜRLE KURULAN KÜRESEL HAFIZA

15 Temmuz sonrasında verilen mücadele yalnızca güvenlik ve hukuk alanlarında yürütülmedi. Aynı zamanda hafızayı koruma, hakikati anlatma ve millî iradeyi uluslararası kamuoyuna taşıma mücadelesi verildi. Yunus Emre Enstitüsü, Bosna Hersek’ten Japonya’ya, Fas’tan Güney Afrika’ya, Katar’dan Endonezya’ya kadar uzanan geniş coğrafyada gerçekleştirdiği faaliyetlerle bu mücadelenin kültürel cephesini inşa etti. Bugün dünyanın dört bir yanında düzenlenen sergilerde, konferanslarda, kültür merkezlerinde ve dijital platformlarda anlatılan hikâye aynı: 15 Temmuz, yalnızca Türkiye’nin değil; demokrasiye sahip çıkan bütün halkların ortak hafızasında yer bulan tarihî bir direniş örneği olarak yaşamaya devam ediyor.