Türkiye, son 20 yılda çevresini saran savaşlar ve krizlere rağmen dengeli politikalarıyla öne çıktı. Irak’tan Suriye’ye, Ukrayna’dan Gazze’ye uzanan çatışma hattında Ankara, hem sahada hem diplomaside etkin rol üstlendi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan liderliğinde yürütülen diplomasi trafiği, Türkiye’yi krizlerin ortasında güçlü bir aktör haline getirdi. Yerli ve milli savunma hamleleriyle desteklenen bu süreç, ülkenin bölgesel etkisini daha da artırdı.
Türkiye, son 20 yılda çevresinde peş peşe patlak veren savaşlar, iç çatışmalar ve uluslararası krizlerle kuşatılmış bir coğrafyada yer aldı. Orta Doğu’dan Kafkasya’ya, Karadeniz’den Doğu Akdeniz’e uzanan geniş hatta yaşanan gelişmeler, bölgeyi adeta bir “ateş çemberi”ne dönüştürdü.
2003’te ABD öncülüğünde başlayan Irak savaşı, Türkiye’nin güney sınırında uzun yıllar sürecek güvenlik risklerini beraberinde getirdi. Irak’taki istikrarsızlık ve terör yapılanmaları Ankara’nın sınır güvenliği politikalarını doğrudan etkiledi. 2011’de patlak veren Suriye iç savaşı ise milyonlarca insanın yerinden edilmesine yol açarken Türkiye hem mülteci akını hem de sınır hattındaki terör tehditleriyle karşı karşıya kaldı. Ankara, bu süreçte sınır ötesi askeri operasyonlar gerçekleştirdi.
Fitil 2014'te ateşlendi
2014’ten itibaren Irak ve Suriye’de güç kazanan terör örgütü DEAŞ tehdidi bölgesel güvenliği derinden sarstı. Aynı dönemde Libya’daki iç savaş, Doğu Akdeniz’de enerji ve deniz yetki alanları tartışmalarını alevlendirdi. 2020’de Azerbaycan ile Ermenistan arasında yaşanan Dağlık Karabağ savaşı Güney Kafkasya’daki dengeleri değiştirdi.
Türkiye'den denge politikası
2021’de Afganistan’da Taliban’ın yönetime gelmesi yeni bir göç ve güvenlik tartışmasını başlatırken, 2022’de Rusya’nın Ukrayna’ya saldırısıyla Karadeniz hattı sıcak çatışma alanına dönüştü. Bu savaş, NATO-Rusya gerilimini artırırken Türkiye diplomatik denge politikası izledi.
Bölgedeki gerilim yalnızca bu başlıklarla sınırlı kalmadı. 7 Ekim 2023'te terör devleti İsrail, Filistin'e yönelik soykırım saldırılarını başlattı ve 70 binden fazla Filistinli hayatını kaybetti. Sivil kayıpların arttığı süreç, Orta Doğu’daki tansiyonu sürekli yüksek tuttu.
ABD ve İsrail'den İran'a saldırı
Haziran ayında İran’a yönelik düzenlenen saldırılar bölgesel gerilimi tırmandırırken, dün ABD ve İsrail’in İran’a yönelik başlattığı yeni saldırı dalgası Orta Doğu’da savaş riskini daha da artırdı. İran merkezli gelişmeler, Körfez’den Doğu Akdeniz’e kadar geniş bir alanda güvenlik kaygılarını yeniden yükseltti.
'Küresel lider Erdoğan'
Bölgeyi ateş çemberine çeviren tüm bu gelişmeler yaşanırken Türkiye, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın yürüttüğü diplomasi trafiğiyle çatışmaların ortasında denge politikası izleyen ülkelerden biri oldu.
Ankara, Rusya-Ukrayna savaşında tahıl koridoru anlaşmasının hayata geçirilmesinde oynadığı rol ve kriz bölgelerine yönelik diplomatik girişimleriyle uluslararası alanda öne çıktı.
Öte yandan Türkiye’nin yerli ve milli savunma sanayii hamleleri kapsamında geliştirilen sistemler, sahadaki caydırıcılığı artıran unsurlar arasında gösterildi. Bu gelişmelerle birlikte AK Parti Teşkilatı tarafından sosyal medyada başlatılan “KüreselLiderErdoğan” etiketi kısa sürede gündemin üst sıralarına yükseldi.
