Çin, ‘Mekke Paktı’nı nasıl algıladı, Türkiye için ne dedi?
04:00, 26/08/2026, Çarşamba • Yeni Şafak Haber Merkezi
Üçgeninin jeopolitiği üzerinde çok duruyorum çünkü, bölgenin geleceği ve genişliğine dair teorik bağlamı aşıp pratiğe dönüşmüş en somut göstergedir…
Türkiye-Pakistan-S.Arabistan ittifakı, üye ve müstakbel üye ülkelerin politikalarını, bölgeye dair projeksiyonu aşarak, Batı Asya, Hazar, Orta Asya, nihayet
dünyaya dair
geniş kanal açan bir adımdır. Önce Hindistan
’ı kapsama alanını gösterdik. (‘ABD, Mekke Anlaşması’nın ertesi günü neden Hindistan’ı aradı?’, 19/08.)Şimdi daha ilerleyelim…
Yeni düzenin nihai hesaplaşmasında ringe çıkarılan
ABD-Çin rekabetinin bir boyutunun da bu pakt olduğuna
dair artık çok görüş var. Madem öyle, “acaba Çin ne diyor bu pakta” diye sorulması gerekiyor…Körfez
ve İran
’a dair bölgesel ‘alakaları’ yüksek olan, Afganistan
ve Hindistan
gibi stratejik kabul ettiği ülkeleri öncelik dosyasında tutan, Pakistan
’ı çok ama çok önemseyen, üzerine ‘Bir Kuşak Bir Yol
’ gibi devasa ekonomik ve politik yatırımlar yaptığı, enerji gibi almasa bile kontrolünün ve yollarının kimin elinde bulunacağını hayati sayan Pekin’in, böylesi gelişmeyi fark etmediği herhalde söylenemez. Tabii ki fark ettiler. Hatta pozisyon bile aldılar…***
Çin’in Mekke Anlaşması’nı nasıl algıladığı sizi şaşırtabilir. En sade haliyle söyleyeyim;
ABD gücünde gittikçe belirgin hale gelen zafiyetin açık tezahürü olarak görüyorlar. Ve... Destekliyorlar!
Batı tarafından desteklenen, bizzat ABD Başkanı tarafından ‘iyi iş’ denilen, nihai hedefi olarak Çin gösterilen, ayakları Pekin’in açık stratejik çıkarlarının bulunduğu alanlara da basan pakt, nasıl oluyor da Çin tarafından ‘olumlu’ bulunuyor?
Önce Çinlilerin bahsettiği şu “zafiyet” meselesini anlayalım…
İran savaşı başlı başına ve yeter örnek olabilir -çünkü hep söylüyoruz, ABD yenilmiştir ve bu işten nasıl sıyrılacağına dair eli ayağı dolanmıştır- ama artık ileri cepheden bir örnek var elimizde;
Kuzey Kore-Güney Kore!..
ABD’nin, Güney Kore’deki askeri varlığını azaltma, buradaki savunma harcamalarını kısma, ortak tatbikatları askıya alma, masrafları için yıllık 10 milyar dolar isteme girişimleri Seul’de öyle yankılandı ki, apar-topar Çin’le görüştüler! Seul politikalarında dramatik bir dönüş anlamına gelmiyor elbette olanlar ama Washington’ın beklenmedik hamlelerinden afalladıkları ortada…
Amerikan adımları bunlarla da kalmadı: Kuzey Kore’ye bir tür zeytin dalı uzattılar. Trump, bu yıl içinde Pyonyang lideri Kim Jong Un ile buluşmak istediğini açıkladı. İş o hale gelmiş durumda ki, buraya dikkat lütfen;
Kuzey Kore’nin Ukrayna savaşına asker göndermeyi sona erdirmesi karşılığında Güney Kore’den çekilmeyi teklif ettiği bile söyleniyor…
Tüm bunlar Güney Kore’de ikinci bir soğuk duş etkisi yarattı fakat daha büyük etkisi
Japonya
ve Hindistan
gibi ülkelerde hissedildi. Sonu nereye, nasıl varır ayrı ama az-buz gelişmeler değildir bunlar…***
Çin’in “zafiyet” tarifine dair verilerdir bunlar. ABD’nin küresel hegemonyasının zayıfladığı yeni bilgi değil. En taze ve en çok burada okudunuz nedenlerini. ABD hâlâ askerî bir güç, biraz daha öyle kalacak. (Arada ekonomisi çökmezse.) Ancak bu yeni jeopolitik “an”, orta boy ülkelerin kendi özel çıkarlarını korumak, geliştirmek adına eşsiz bir döneme işaret ediyor. Bu da erken dönem tartışmalarda çok işlediğimiz bir konu…
Ankara da, Mekke Paktı dahil bölgesel sorunları tam buradan kavradığını çok anlattı; ülkeler kendi bölgelerinin sorunlarını kendileri ele almazsa, dışarıdan gelenlerin daha ağır sorunlar yarattığını, bu yüzden artık “bölgesel sahiplenmenin” çalışması gerektiğini savundu. İşte Çin tam böyle okudu Mekke Paktı’nı ve aynı bağlamda olumlu buldu. Onlara göre girişimin küresel okuması, tek süper gücün dayattığı düzenden, çok kutuplu düzene geçiştir…
Mekke Paktı aynı zamanda ve elbette bir güç gösterisidir. Ankara zaviyesinden elbette Müslüman ve Arap dünyasıyla daha derinlikli ilişkiler kurma çabalarının üst boyutudur. Manevra çeşitliliği ve özgürlüğüdür.
Tabii şu meşru tartışma da sürecektir
ve ona da azami dikkat gerekiyor; Batı/ABD/İngiltere bunu destekliyorsa, varacağı yer güvenli midir? Her aşaması Türkiye’nin lehine midir?***
Ama bu seferlik Çin’in meseleye bakışından ilerliyoruz…
Çin Komünist Partisi’ne yakın Global Times gazetesi, bu girişimin bölgesel haritayı yeniden çizeceğini, bunun kaçınılmaz olduğunu, Körfez ülkelerini tek kutuplu bağımlılıktan uzaklaştırıp, çok kutuplu bir denge politikasına iteceğini, Türkiye’nin de, NATO’nun kenar üyesinden İslam dünyasının
temel güvenlik mimarı
olmasında hızlı bir adım olacağını yazdı…Bundan başka Çin, anlaşmanın NATO stili bir güvenlik zemini olduğu kabulüne sıcak bakmıyor. Yakın zamanda ortaya çıkacak bir sınamada adı geçen ülkelerin sıcak müdahalede bulunacağını düşünmüyor…
Nihayet onlar da bölgedeki ülkelerin ve uluslararası analizcilerin, “ABD ile ittifakların çökmesi ihtimali düşük/erken ama
Washington’ın garantilerine güvenemeyecekleri
gerçeğiyle yüzleşmiş bulunuyorlar” yorumuna katılıyorlar.Tıpkı, Güney Kore, Japonya, Hindistan gibi ülkelerin şimdi yaşadığına benzer süreçlerin Ortadoğu ülkelerinde de yaşandığı düşüncesiyle paralellik kurmaktır bu.
Ülkeler riskleri dağıtıyorlar, güvenlik kaynaklarını çeşitlendiriyorlar…
Bu tahlillerin ne kadar doğru çıkacağı, bir başka politik aklı, beklentiyi perdeleme amacı taşıyıp taşımadığını zaman gösterecek. Fakat ABD’nin kalın parantezli açmazlara sıkıştığı mevcut durum ne olacak?
Amerika ne burada ne Çin alanındaki ortaklarına sağlam güvenlik sağlayamıyorsa, tersine, geri çekilme türü politikaları mevcutsa, dengesini nasıl koruyacak?
Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.