2027’de vatandaşın cebi rahatlayacak mı?

Bir bütçe trilyonlarla ifade edilebilir. Ancak vatandaşın bütçeye bakarken sorduğu soru çok daha basittir: Market alışverişim, kira giderim, elektrik faturam ve çocuklarımın geleceği nasıl etkilenecek?

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın TBMM Plan ve Bütçe Komisyonuna sunduğu 2027 yılı bütçesini “Dayanıklılık, Refah ve Dönüşüm Bütçesi” olarak tanımlaması, tam da bu sorular üzerinden değerlendirilmeyi hak ediyor. Çünkü ekonomi politikalarının başarısı yalnızca makroekonomik göstergelerde değil, vatandaşın günlük hayatında hissedilen iyileşmede karşılığını bulur.

REFAHIN ANAHTARI: ENFLASYON VE ALIM GÜCÜ

Bütçenin vatandaş açısından en önemli hedefi kuşkusuz enflasyonla mücadele. Eylül 2026 itibarıyla yüzde 29,7’ye gerileyen yıllık enflasyonun, 2026 sonunda yüzde 28,4’e, 2027 sonunda ise yüzde 21’e düşürülmesi hedefleniyor. Orta Vadeli Program, 2028’de yüzde 13,5 ve 2029’da yüzde 9 enflasyon öngörüyor.

Ancak enflasyonun düşmesi, fiyatların gerilemesi değil, artış hızının yavaşlaması demek. Dolayısıyla vatandaşın alım gücünün kalıcı biçimde yükselmesi, gelirlerinin fiyat artışlarından daha hızlı büyümesine bağlı. Refahın gerçek ölçüsü maaşımızın kaç lira olduğu değil, o maaşla ne kadar mal ve hizmet satın alabildiğimizdir.

Üstelik fiyat istikrarını yalnızca talebi sınırlayarak sağlamak mümkün değil. Gıda üretiminin artırılması, tedarik zincirlerinin iyileştirilmesi ve konut arzının genişletilmesi de enflasyonla mücadelenin ayrılmaz parçaları.

Nitekim 2027 bütçesinde sosyal konut finansmanına ayrılan 250 milyar lira ve İstanbul’da başlatılan 15 bin kiralık sosyal konut projesi, barınma maliyetlerini azaltmaya yönelik önemli adımlar. Konut arzının genişlemesi, kira enflasyonunun düşmesine katkı sağlayabilir.

Vatandaşın cebine doğrudan dokunan bir başka kalem ise enerji destekleri. Elektrik ve doğal gaz faturaları için 605 milyar lira ayrılırken düşük tüketim kademesinde doğal gaz faturalarının yüzde 56’sı, elektrik faturalarının yüzde 53’ü devlet desteğiyle karşılanıyor.

Sosyal yardımlara ayrılan 1,34 trilyon liralık kaynak da bütçenin refah boyutunu tamamlıyor. Ancak bu desteklerin kalıcı refaha dönüşebilmesi, üretimin ve verimliliğin artmasına bağlı. İşte bütçenin dönüşüm hedefi tam da burada anlam kazanıyor. Daha verimli tarım, yüksek katma değerli sanayi ve enerji bağımlılığını azaltan yatırımlar, gelecekteki refahın da temelini oluşturuyor.

PETROL FİYATLARI ENFLASYONUN SEYRİNİ DEĞİŞTİREBİLİR

2027 yılına ilişkin beklentilerimizi değerlendirirken küresel enerji piyasalarını göz ardı edemeyiz.

Petrol fiyatlarının 100 doların üzerinde seyrettiği enerji şokuna rağmen enflasyonun yüzde 30’un altına gerilemesi önemli bir gelişme. Üstelik bütçe sunumunda savaş kaynaklı gelişmelerin enflasyona yaklaşık 7 puanlık ilave baskı oluşturabileceği hesaplanıyor.

Dolayısıyla petrol fiyatlarının 70 dolar seviyelerine geri çekilmesi, enerji maliyetlerini hafifletirken bütçenin enerji destekleri üzerindeki baskıyı da azaltabilir. Böyle bir gelişme, enflasyonda öngörülenden hızlı bir gerilemenin kapısını aralayabilir.

Mevcut baz senaryoda dahi 2027 yılının nisan-mayıs aylarında yüzde 24 seviyelerinde bir enflasyon görmemizin mümkün olduğu kanaatindeyim. Enerji fiyatlarında normalleşmenin gerçekleşmesi halinde yıl sonu için öngörülen yüzde 21 hedefi de ulaşılabilir görünüyor.

Elbette petrol fiyatlarındaki düşüşün tüketici fiyatlarına ne ölçüde yansıyacağı döviz kuruna, vergi politikalarına ve fiyatlama davranışlarına bağlı.

ASIL KRİTİK EŞİK: ÜCRET ARTIŞLARI

Enflasyonun seyri kadar önemli olan bir diğer mesele, 2027 yılı ücret artışlarının nasıl şekilleneceği.

Asgari ücrete yapılacak zam yalnızca asgari ücretliyi ilgilendirmiyor. Asgari ücret, onun üzerinde gelir elde eden milyonlarca çalışanın ücret pazarlıklarında da önemli bir referans oluşturuyor. Dolayısıyla belirlenecek artış oranı, hanehalkının refah algısını doğrudan etkileyecek.

Burada hassas bir denge kurulması gerekiyor. Bir taraftan çalışanların geçmiş enflasyon karşısında aşınan alım gücünün desteklenmesi, diğer taraftan ücret artışlarının yeni bir fiyatlama dalgasına dönüşmesinin önlenmesi şart.

Özellikle ocak ve şubat ayları bu bakımdan kritik. Ücret artışlarını gerekçe gösteren, gerçek maliyet değişimleriyle açıklanamayan fırsatçı fiyatlamaların önüne geçilmesi, piyasa denetimlerinin güçlendirilmesi ve rekabet ortamının korunması gerekiyor. Aksi halde ücretlerde sağlanan iyileşme, kısa sürede fiyat artışlarıyla eriyebilir.

Peki, 2027’de vatandaşın cebi gerçekten rahatlayacak mı?

Kanaatimce 2027, uzun süredir enflasyonun baskısını hisseden hanehalkı açısından bir toparlanma yılı olabilir. Enflasyonun yüzde 20’ler seviyesine gerilemesi, ücret artışlarının doğru belirlenmesi ve enerji maliyetlerindeki olası düşüşün fiyatlara yansıması halinde vatandaşın satın alma gücünde hissedilir bir iyileşme başlayabilir.

Üstelik bütçede öngörülen konut, enerji ve sosyal destekler de ailelerin harcanabilir gelirini koruyarak bu iyileşmeyi destekleyebilir.

Ancak belirleyici olan, enflasyon oranının kaç puan düştüğünden çok, vatandaşın gelirinin hayat pahalılığı karşısında ne ölçüde güçlendiği olacak.

2027’nin gerçek başarısı, yalnızca fiyat artışlarını yavaşlatmak değil, yıllardır enflasyon karşısında aşınan alım gücünü yeniden yükselişe geçirebilmek olacaktır.

Kısacası, 2027 vatandaşın cebinin rahatlamaya başladığı yıl olabilir. Bunun gerçekleşip gerçekleşmeyeceğini ise enflasyon rakamlarından önce, vatandaşın ay sonunda cebinde kalan para gösterecek.