Ruhani''den Şam''a ilk destek

İran''da Mahmud Ahmedinejad''ın 8 yıllık iktidarının ardından cumhurbaşkanlığı koltuğunu devralanan reformcu Hasan Ruhani''nin yeni dönem dış politikası da şekillenmeye başlıyor. Reformcu olarak nitelendirilse de aslında ılımlı bir muhafazakar olan Ruhani''nin, ülkenin nükleer politikası, Batı dünyasıyla ilişkiler ve Suriye konusu gibi önemli meselelerde köklü değişiklikler yapmayacağı ifade ediliyor. Yaptığı ilk basın açıklamasında Suriye''ye müdahale konusunda uluslararası kamuoyunu uyaran Ruhani, ''Suriye krizini Suriye halkı çözmeli. İç savaş ve yabancı müdahalesi konusunda endişeliyiz. Dünyanın ve bölgedeki ülkelerin de yardımıyla barış ve huzurun Suriye''ye geri geleceğini umuyoruz'' dedi.

İran''ın lideri ayrıca, ''Suriye yönetimine (Beşşar Esed), 2014''teki seçimlere kadar diğer ülkeler saygı göstermeli ve seçim insanlara bırakılmalı'' diye konuştu. İran, Hizbullah ile birlikte Esed rejimine verdiği destek nedeniyle eleştirilirken, Ruhani''nin nasıl bir yol izleyeceği merakla bekleniyordu.

Öte yandan seçim kampanyası döneminde Batı ile diyalog içinde olacağı sinyalini veren Ruhani''nin çıkışına ABD''nin cevabı gecikmedi. Reformcu liderin cumhurbaşkanı ilan edilmesi sonrası Beyaz Saray''dan gelen ilk açıklamalarda Tahran yönetimi ile doğrudan diyalog kurulmasına vurgu yapıldı. Açıklamada, ''Uluslararası kamuoyunun İran''ın nükleer programıyla ilgili diplomatik çözümden yana olduğu'' ifade edildi. İsrail ise, İran''ın nükleer programının cumhurbaşkanının değil, dini lider Ayetullah Ali Hamaney''in kararına bağlı olduğunu bildirdi. İsrail Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Yigal Palmor, ''Seçimden sonra İran''da değişen bir şey olmayacak. Hem nükleer hem de terör alanındaki faaliyetlerine devam edecektir'' dedi.

İran''n yeni lideri Hasan Ruhani, Londra merkezli yayın yapan El Hayat''a verdiği demeçte ''ülkesinin nükleer çalışmalarına dair daha şeffaf olacağını'' söyledi, ancak şu an için uranyum zenginleştirme faaliyetlerini askıya alamayacaklarının altını çizdi. Ruhani, ''Nükleer programımız tamamen şeffaf. Ancak daha da şeffaf olmaya hazırız'' ifadelerini kullandı. Wall Street Journal gazetesi, ABD''nin ve AB üyesi müttefiklerin nükleer müzakere takvimini ağustos ayına çekmek için baskı yaptığını yazdı.

İranlılar açısından artan fiyatlar ve işsizlik büyük bir sorun olmakla birlikte, birçoğunun yeni cumhurbaşkanından en acil talebi siyasi tutukluların serbest bırakılması. Seçim kampanyası sırasında düzenlenen gösterilerde de bu talep öne çıkıyordu. Guardian gazetesinin verilerine göre bugün İran''da 800 siyasi tutuklu bulunuyor. Bunlar arasında en çok bilinenler, son iki yıldır mahkemeye çıkarılmaksızın ev hapsinde tutulan muhalif Yeşil Hareket lideri Mir Hüseyin Musavi, eşi Zehra Rahnavard ve bir diğer muhalif aday olan Mehdi Kerrubi.

Gazi Üniversitesi öğretim üyesi Doç. Dr. Mehmet Şahin, Ruhani''yi bekleyen yönetim sınavına dikkat çekti. Şahin, ''Ruhani''nin bence en büyük sorunu şu olacak: Rejimi mi, yani dini lider Ali Hamaney''i mi mutlu edecek, yoksa kendisine oy verenleri mi mutlu edecek? Ruhani cumhurbaşkanı olsa da en son kararları dini liderler verir, bu kişi de Ali Hamaney oluyor. Peki Ali Hamaney bu konuda Ruhani''yi rahat bırakacak mı? Ruhani''yi çok ciddi ve zor günler bekliyor'' dedi. Şahin ayrıca, nükleer programların dini lider önderliğinde yürütüldüğüne işaret etti.

Washington''da yaşayan Ulusal İran-Amerikan Konseyi Başkanı Dr. Trita Parsi, muhafazakarların zafer kazanması için gösterilen tüm çabalara rağmen, tek reformcu aday Ruhani''nin kazanmasını ''baş döndürücü bir zafer'' olarak niteledi. Parsi, bu durumun alışılagelmiş ''İran gerçekleri''nin sorgulanması gerektirdiğini söyledi. Ruhani''nin orta yoldan gitmeye ve birleştirici bir başkan olmaya çalışacağını ifade eden Parsi, ''Yeşil Hareketin liderlerini serbest bırakabilir. Bunu yaparsa inkar edilemez bir değişim getirmiş olur'' dedi.