Beynin vitamini aktif bir yaşam

22 Temmuz Dünya Beyin Günü, modern dünyada giderek artan nörolojik hastalıklar ve beyin sağlığını koruma yollarına dikkat çekmek için büyük bir fırsat sunuyor. Medipol Acıbadem Bölge Hastanesi Nöroloji Uzmanı Doç. Dr. Buse Çağla Arı, beyin sağlığının temellerinin çocukluk çağında atıldığını belirterek, özellikle artan demans ve Alzheimer vakalarına karşı uyardı.

BİLİŞSEL REZERV OLUŞTURULMALI

Beyin yaşlanmasının yaşam boyu süren bir yolculuk olduğunu belirten Arı, gençlik yıllarında edinilen zihinsel ve sosyal kazanımların, ileri yaşlarda beyni koruyan devasa bir kalkan oluştur-duğunu ifade etti. Arı, şunları söyledi: “Bilişsel rezervi, beynin yaşlanmaya veya Alzheimer hastalığı gibi patolojik süreçlere karşı dayanıklılık kapasitesi olarak düşünebiliriz. Eğitim, öğrenme, zihinsel olarak aktif bir yaşam ve sosyal etkileşim bu rezervin oluşmasına katkıda bulunur. Bu nedenle çocukluk ve genç erişkinlik döneminde kazanılan alışkanlıkların etkisini onlarca yıl sonra görebiliyoruz.”

Doç. Dr. Buse Çağla Arı

DEMANS VAKALARININ YÜZDE 45’İ ÖNLENEBİLİR

2024 Lancet Demans Komisyonu raporuna da değinen Doç. Dr. Arı, “Düşük eğitim düzeyinden hipertansiyon, yüksek LDL kolesterol, işitme ve görme kaybına kadar 14 değiştirilebilir risk faktörünün yaşam boyunca ele alınmasıyla demans vakalarının yaklaşık yüzde 45’inin önlenebileceği veya geciktirilebileceği tahmin ediliyor. Dolayısıyla ileri yaşta ortaya çıkan bilişsel sorunların bütün nedenleri erken yaşlara dayanmasa da beynin ileriki yıllardaki dayanıklılığının önemli bir kısmı çok daha erken dönemlerde şekilleniyor” bilgisini verdi.

KALP İÇİN İYİ OLAN BEYİN İÇİN DE İYİDİR

Dünya genelinde yaklaşık 57 milyon kişi demansla yaşarken, her yıl 10 milyon yeni demans vakası teşhis ediliyor. Nüfusun yaşlanması ve tanı olanaklarının gelişmesi bu artışın arkasındaki temel etkenler. Peki, riskleri nasıl azaltabiliriz? Doç. Dr. Arı, bütünsel bir yaklaşıma odaklanılması gerektiğini söylüyor: “Genetik yatkınlığı ve yaşı değiştiremiyoruz ancak yaşam tarzıyla risk faktörünü değiştirebiliriz. Özellikle orta yaş dönemindeki damar sağlığının ileri yaşlardaki beyin sağlığı açısından çok önemli olduğunu biliyoruz. Bir anlamda ‘Kalp için iyi olan, beyin için de iyidir’ diyebiliriz. Beynin en iyi vitamini genel sağlığınızı korumaktır. Düzenli hareket edin, tansiyonunuzu takip edin, sigara içmeyin, yeterli uyuyun, işitme ve görme sorunlarını ihmal etmeyin, yeni şeyler öğrenmeye devam edin ve sosyal ilişkilerinizi koruyun.”

İşitme kaybı ve uyku apnesi demansa yol açabilir

• Hareketsizlik, sigara, kontrolsüz tansiyon ve diyabet beyin sağlığını olumsuz etkileyen başlıca riskler arasında yer alıyor. Doç. Dr. Buse Çağla Arı, ancak işitme kaybı ile kalitesiz uykunun da demans riskini artırabileceğine dikkat çekti: “İşitme kaybı çevreyle iletişimi azaltabilir ve beynin daha fazla çaba harcamasına neden olabilir. Ayrıca uyku bozukluklarının da bilişsel sağlığı olumsuz etkilediğine yönelik bulgular giderek artıyor."

Sudoku çözmek yetmez

• Zihni aktif tutmanın yalnızca bulmaca ya da sudoku çözmekten ibaret olmadığını belirten Doç. Dr. Buse Çağla Arı, “Bulmaca çözmek kişiyi o konuda geliştirir ancak genel bilişsel koruma üzerindeki etkisi fiziksel aktivite kadar güçlü değildir. Beyin için en faydalı zihinsel egzersiz, sizi biraz zorlayan, yeni şeyler öğrenmeyi gerektiren ve mümkünse sosyal etkileşim içeren aktivitelerdir. Yeni bir hobi edinmek de bu açıdan önemli katkı sağlar” dedi.

Hayat

Türkiye’de bir ilk: Dünyanın en yeni kalp kapak teknolojisi G5 MitraClip hastalarla buluşturuldu

Hayat

Bu belirtiler diyabetin habercisi olabilir

Hayat

Elektronik sigara kullananlar dikkat: O hastalığı tetikliyor