Avrupa donuyor, Türkiye ısınıyor: Gaz krizinde Ankara’nın fırsatı

Uluslararası Enerji Ajansı’nın 2026 yılı Gaz Piyasası 2. Çeyrek Raporu küresel doğalgaz piyasalarındaki depremi belgeliyor. Raporun satır araları ise Türkiye için son derece önemli bir mesaj içeriyor. İran’ın Hürmüz Boğazı’nı Mart ayı başlarında fiilen kapatmasıyla birlikte, dünya LNG arzının %20’si birden piyasadan çıkmış oldu. Enerji fiyatları birkaç hafta içinde iki katına çıkarken; Avrupa fiyatı TTF 18/mmbtu’ya ve Asya fiyatı olan JKM de 21 dolar/mmbtu’a fırladı. Bu fiyatların 2022 ve 2023’te Rusya’nın doğalgazı bir silah olarak kullandığı dönemden bu yana görülen en yüksek fiyatlar olduğunu not edelim.

Devam eden arz sorunu ve artan fiyatlar Avrupa Birliği için süreci daha da kaygı verici bir noktaya sürüklüyor. Bu kış depolarını sadece %28 doluluk seviyesi ile kapatabilen Avrupa’nın bir sonraki kışa hazırlık için depoları doldurabilmek adına yazı zor geçireceği aşikar. Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre bu yaz AB’nin geçen yılın üzerine 14 milyar metreküp ek gaz bulması gerekecek. Rusya hattının nerdeyse tamamen kapandığı, Kuzey Deniz’indeki düşen üretim miktarı ve savaş nedeni ile Katar’dan tedarik imkanının azalması işleri zorlaştırmış durumda.

Peki Türkiye ne durumda? Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol’un ifadesiyle tarihin en büyük enerji arz krizlerinden birisini yaşıyoruz. Böylesi bir dönemde Türkiye her ne kadar fiyat hareketlerinden etkilense de arz sorunu yaşamayan ülkelerin başında geliyor. En pahalı enerjinin olmayan enerji olduğunu düşündüğümüzde Türkiye’nin tarihin en büyük enerji arz krizlerinden birisini en az zararla atlatmak üzere olduğunu ve bunun gözlerden kaçmaması gereken çok büyük bir başarı olduğunu unutmayalım!

Arz krizinin derinleştiği bu dönemde Türkiye’ye İran gaz akışında bir azalma yok. Azerbaycan’dan gelen gazda kısıtlı da olsa bir artış var. Tanap-Tap artan bir kapasiteyle işliyor. Sakarya sahasının devreye alınmaya başlaması ile Türkiye’deki doğalgaz üretimi de %15 civarında artmış görünüyor. Sistemine bir yandan spot gaz alabilen Türkiye’nin devam eden uzun vadeli boru gazı sözleşmeleri arz güvenliği için ilave bir koruma sağlıyor.

Öte yandan sahip olduğu tüm bu imkanlar ve potansiyel projelerle her ne kadar ört bas edilmeye çalışılsa da Türkiye’nin Avrupa’nın enerji arz güvenliği için sahip olduğu kritik rol ortada. Elbette Yunanistan’ın ve GKRY’nin akıl dışı savları ile Türkiye’nin Avrupa Birliği müzakere süreci tam da enerji başlığına geldiğinde durduruldu. Yani Avrupa’nın enerji arz güvenliğine yüksek düzeyde katkı sağlayacak yegane ülke olan Türkiye’nin bugüne kadar görmezden gelinen rolü ABD, İran ve İsrail savaşı ile daha da belirgin hale gelmiş durumda.

Tüm bu gelişmelere ek olarak Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar’ın izlediği enerji diplomasisi stratejisi büyük fırsatları da beraberinde getiriyor. Elbette tüm bu konuların realize olması hemen olacak bir iş değil ancak Türkiye’nin doğru yolda olduğu ve yakın tarihte tüm bu fırsatların hayata geçirileceğini biliyoruz.