Mesai saatlerinde küresel dönüşüm: Türkiye'de 45 saatlik düzen değişecek mi?

Gelişmiş ülkelerde emeğin miktarından ziyade niteliğini öne çıkaran yeni bir döneme girilirken, çalışma sürelerinin yıllar içindeki değişimi dikkat çekiyor. İsa Karakaş'ın yazısında aktardığı verilere göre dünyadaki başlıca yasal düzenlemeler şu şekilde gelişti:

Tarihten günümüze çalışma süreleri

• 1919 (ILO): Günde 8, haftada 48 saat sınırı getirilerek ilk uluslararası standart çizildi.

• 1935 (ILO): 40 saatlik çalışma hedefi küresel bir tavsiye kararı olarak benimsendi.

• 1936 (Fransa): Haftalık 40 saatlik çalışma yasal güvenceye kavuştu.

• 1938 (ABD): Haftalık sınır 40 saat olarak tescillendi.

• 1998-2000 (Fransa): Haftalık çalışma süresi 35 saate çekildi.

• 2015-2019 (İzlanda): Haftalık 35-36 saatlik uygulama denendi; verimin düşmediği ve çalışan sağlığının düzeldiği gözlemlendi.

• 2021-2026 (Kolombiya): Haftalık 48 saatlik mesai adım adım 42 saate indirildi.

• 2023 (Şili): 45 saatlik sürenin kademeli olarak 40 saate düşürülmesi yasalaştı.

• 2026 (Meksika): 48 saatin kademeli olarak 40 saate indirilmesi süreci başlatıldı.

• 2026 (Brezilya): Çalışma süresi maaş kesintisi olmadan 44 saatten 40 saate düşürüldü ve haftada 2 gün dinlenme hakkı tescillendi.

Ülkelere göre çalışma saatleri karşılaştırması 

Küresel çapta çalışma saatleri 40 saatin altına doğru bir eğilim gösterirken, Türkiye'de 4857 sayılı İş Kanunu’nun 63. maddesi gereği haftalık çalışma süresi en çok 45 saat olarak uygulanıyor. Ülkelere göre mevcut çalışma saatleri ise şöyle sıralanıyor:

• Avrupa Birliği ülkeleri: 35-40 saat aralığı

• İzlanda: 35-36 saat

• Avustralya: 38 saat

• Japonya, Güney Kore, Şili ve Brezilya: 40 saat

• Türkiye: 45 saat

Yeni mesai düzeninin sağlayacağı avantajlar 

Çalışma saatlerinin optimize edilmesinin sadece çalışana değil, işverene ve ekonomiye de pek çok katkı sağlayabileceği belirtiliyor. Uzmanlar, gelişen teknoloji ve yapay zekânın iş süreçlerini hızlandırdığı günümüzde, mesai saatlerinin yeniden düzenlenmesinin üretim çarklarını daha verimli döndürebileceğini vurguluyor. Karakaş'ın analizine göre, çalışma sürelerinin kısaltılmasının getireceği başlıca avantajlar şunlar:

• Sağlıklı bir toplum: İş stresi ve bedensel yorgunluğun azalması.

• Yüksek verimlilik: Kısa sürede daha kaliteli ve odaklanmış üretim sağlanması.

• İş kazalarında düşüş: Yorgunluğa bağlı hataların en aza inmesi.

• Güçlü aile yapısı: Bireylerin çocuklarına ve kişisel gelişimlerine zaman ayırabilmesi.

• Sürdürülebilir ekonomi: Hastalık izinleri ve iş gücü kaybı maliyetlerinin düşmesi.