Mekke Anlaşması komisyondan geçti
15:49, 27/10/2026, SalıG: Güncelleme: 16:01, 27/10/2026, Salı
Yeni Şafak
Mekke Anlaşması'nın onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun teklifi TBMM Dışişleri Komisyonunda görüşüldü
Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan 16 maddelik Mekke Ortak Savunma Anlaşması, TBMM Dışişleri Komisyonunda oy çokluğuyla kabul edildi.
Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın uygun bulunduğuna ilişkin Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş’un imzasını taşıyan yasa teklifi, TBMM Dışişleri Komisyonu’nda görüşüldü.
Mekke Ortak Savunma Anlaşması AK Parti Ankara Milletvekili Fuat Oktay başkanlığında toplanan TBMM Dışişleri Komisyonu'nda kabul edildi.
Orta Doğu'da ortak savunma kalkanı
Komisyonun açılışında konuşan Fuat Oktay, Orta Doğu'daki gelişmeler, Rusya-Ukrayna savaşı, Kafkaslar, Balkanlar ve Kuzey Afrika'daki hassasiyetlerin bölgesel güvenliği doğrudan etkilediğini belirtti.
Türkiye'nin krizlerin çözümünde diplomasiye öncelik verdiğini vurgulayan Oktay, şu ifadeleri kullandı:
"Savaşın kazananı, adil bir barışın kaybedeni olmaz.' inancıyla, krizlerin sonlandırılması için tüm diplomatik imkanlarımızı kullanmaktayız. Çevremizdeki tüm coğrafyalarda, 'bölgesel sahiplenme' ilkesiyle güvenliği ve refahı artırmayı hedefliyor; meselelere ayrıştırıcı değil, birleştirici bir vizyonla yaklaşıyoruz. Zira sorunların dış müdahalelerle değil, bölge ülkelerinin kendi meselelerinde ortak sorumluluk üstlenmesiyle çözüleceğine inanıyoruz."
Mekke Anlaşması'nın bu anlayışın somut bir sonucu olduğunu belirten Oktay, "İşte bugün Komisyonumuzda görüşeceğimiz "Türkiye Cumhuriyeti, Pakistan İslam Cumhuriyeti ve Suudi Arabistan Krallığı Arasında Ortak Savunma İçin Mekke Anlaşması", bahsettiğim bu bölgesel sahiplenme irademizin ve coğrafyamızda caydırıcılığı artırarak barışı tahkim etme kararlılığımızın somut ve son derece önemli bir adımını oluşturmaktadır." dedi.
Orta Doğu'nun uzun yıllardır dış müdahaleler ve vekalet savaşları nedeniyle ağır bedeller ödediğini ifade eden Oktay, bölge ülkelerinin kendi güvenlikleri konusunda daha fazla sorumluluk üstlenmesi gerektiğini söyledi.
Oktay, "Yıllardır Orta Doğu ve çevre coğrafyalar, dışarıdan dayatılan müdahalelerin, ithal güvenlik formüllerinin ve vekalet savaşlarının bedelini ağır bir şekilde ödemiştir. Bu gidişata dur denilmesi ve bölgenin sorunlarına bizzat bölge içerisinden çözümler üretilebilmesi büyük önem taşımaktadır." ifadelerini kullandı.
Dün Tahran'da gerçekleştirilen görüşmelerin önemine de değinen Oktay, Mekke Anlaşması ile stratejik diyaloğun, karşılıklı güvenin ve birlikte çalışma kültürünün geliştirilerek Orta Doğu'da kolektif caydırıcılık kalkanı oluşturulmasının hedeflendiğini belirtti.
"Üçüncü ülkelere karşı bir ittifak değil"
Türkiye'nin imzaladığı savunma anlaşmalarının herhangi bir ülkeye karşı saldırı veya yayılmacılık amacı taşımadığını vurgulayan Oktay, şunları söyledi:
"Ülkemizin imzaladığı ve taraf olduğu anlaşmalar, bir saldırı, yayılmacılık ya da üçüncü ülkelere karşı bir bloklaşma ittifakı değildir. Tam aksine ülkemiz, caydırıcılığı artıracak, coğrafyamızı tahkim edecek, barışı ve istikrarı hedefleyen savunma anlaşmalarının tarafıdır. Bu bağlamda, Mekke Anlaşması'nın dışlayıcı bir güvenlik mimarisi önermemesi ve bölgesel barış ve istikrar vizyonunu paylaşan diğer aktörlerin katılımına imkan tanıması bağlamında kıymetlidir."
Yeni üyeler için Türkiye'nin onayı şart
Anlaşmanın diğer bölge ülkelerinin katılımına açık olduğunu belirten Oktay, ittifakın genişleme sürecinin kontrolsüz ilerlemeyeceğinin altını çizdi.
Oktay, "İttifakın büyümesi ve yeni üyelerin kabulü, çekirdek tarafların ve dolayısıyla ülkemizin onayına, rızasına ve stratejik filtresine tabi olması doğal olarak büyük ehemmiyet taşımaktadır." dedi.
Mekke Anlaşmasının üç temel hedefi
Oktay, anlaşmanın üç temel unsur üzerine kurulduğunu belirterek bunları müşterek savunma, terörizmle kararlı mücadele ve savunma sanayisinde yerli imkanların geliştirilmesi olarak sıraladı.
Ortak savunma hükümlerinin otomatik olarak uygulanmayacağını vurgulayan Oktay, alınacak kararların taraf ülkelerin anayasal yükümlülükleri, milli mevzuatları ve yetkili makamlarının tasarrufları çerçevesinde hayata geçirileceğini söyledi.
16 maddelik anlaşma: Birine saldırı hepsine yapılmış sayılacak
Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasındaki ortak savunma mekanizmasının hukuki temelini oluşturan Mekke Anlaşması, 16 maddeden oluşuyor.
Ortak tatbikat, teknoloji paylaşımı ve lojistik destek
Dışişleri Bakan Yardımcısı Levent Gümrükçü, anlaşmanın üç ülke arasındaki dostluk ilişkilerinin yanı sıra bölgesel güvenlik konusunda ortak sorumluluk üstlenme anlayışını yansıttığını belirtti.
Gümrükçü, anlaşmanın operasyonel düzeyde kolektif caydırıcılığın güçlendirilmesini, uluslararası güvenlik konularında düzenli istişareler yapılmasını ve silahlı kuvvetler arasındaki iş birliğinin artırılmasını öngördüğünü söyledi.
Bu kapsamda taraf ülkeler arasında karşılıklı askeri personel değişimi, ortak eğitim programları ve tatbikatlar gerçekleştirilebilecek.
Savunma sanayisinde ortak üretim ve teknoloji paylaşımı desteklenirken, terörle mücadelede müşterek faaliyetler artırılacak. Taraflar ayrıca anlaşmanın uygulanması kapsamında birbirlerine lojistik destek sağlayabilecek.
"Anlaşma herhangi bir ülkeyi hedef almamaktadır"
Mekke Anlaşması'nın bölgesel kamplaşma amacı taşımadığını belirten Gümrükçü, şu ifadeleri kullandı:
"Tamamen savunma odaklı olan Mekke Anlaşması herhangi bir ülkeyi hedef almamaktadır. Bölgesel barış ve güvenliğin sağlanması hedefini gözeten ve devletlerin egemenliği ve toprak bütünlüğüne saygı, meşru müdafaa hariç güç kullanmama ve içişlerine müdahale etmeme ilkeleri başta olmak üzere, uluslararası hukuka saygı gösteren tüm bölge ülkelerinin katılımına açıktır."
Gümrükçü, anlaşmanın bölgedeki sorunlara dışarıdan çözüm beklemek yerine, bölge ülkelerinin ortak sorumluluk üstlenmesini sağlayacak bir güvenlik mimarisinin ilk adımı olduğunu ifade etti.
Anlaşmanın en önemli hükümlerinden biri, taraf ülkelerden herhangi birine yönelik silahlı saldırının diğer taraflara da yapılmış sayılması.
Bu kapsamda ülkeler, Birleşmiş Milletler Şartı'nın 51. maddesinde düzenlenen meşru müdafaa hakkı çerçevesinde, saldırıya uğrayan tarafa askeri imkan ve kabiliyetler dahil destek sağlayabilecek.
Ancak bu destek mekanizması, taraf ülkelerin anayasal süreçleri ve ulusal mevzuatları doğrultusunda işletilecek.
NATO yükümlülükleri devam edecek
Mekke Anlaşması'nın Türkiye'nin mevcut uluslararası savunma yükümlülüklerini ortadan kaldırmadığını vurgulayan Gümrükçü, anlaşmanın NATO başta olmak üzere Türkiye'nin üyesi olduğu çok taraflı güvenlik platformlarını tamamlayıcı nitelikte olacağını belirtti.
Böylece Türkiye'nin Avrupa-Atlantik güvenlik sistemi içerisindeki yükümlülükleri devam ederken, Orta Doğu'daki bölgesel savunma iş birliğinin de güçlendirilmesi hedefleniyor.
Anlaşma en az 10 yıl geçerli olacak
Mekke Anlaşması'nda taraf ülkelerin ittifaktan ayrılmasına ilişkin hükümler de bulunuyor.
Buna göre Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan, anlaşmanın yürürlüğe girmesinden itibaren ilk 10 yıl boyunca anlaşmadan çekilemeyecek.
Bu sürenin tamamlanmasının ardından ise taraflar, en az 3 ay önceden yazılı bildirimde bulunarak anlaşmadan ayrılabilecek.
Alt komisyon önerisi reddedildi
Komisyonda Oktay'ın konuşmasının ardından Eskişehir Milletvekili Utku Çakırözer, Mekke Anlaşması'nın TBMM Milli Savunma Komisyonunda da görüşülmesi gerektiğini dile getirdi.
Oktay ise Milli Savunma Komisyonuna çalışma yapması ve rapor hazırlaması için yazı gönderdiklerini ancak kendilerine "herhangi bir çalışma ve raporlama yapılmayacağının" bildirildiğini aktardı.
Ardından komisyonda Yeni Parti'nin, anlaşmanın Milli Savunma Komisyonu'nda görüşülmesi ile detaylı incelenmesi için Alt Komisyon kurulması önerisi, AK Parti ve MHP'nin oylarıyla reddedildi. Komisyon toplantısı milletvekillerinin anlaşmanın tümünü ilişkin lehte ve aleyhte görüşleriyle devam ediyor.
Gündem
Beştepe'de sürpriz zirve: Cumhurbaşkanı Erdoğan MHP Lideri Bahçeli ile görüştü
