Amerikan seçimlerinde son durum

3 Kasım seçimlerine artık günler kala yayınlanan son anketler Demokratların Kongre’nin her iki kanadının kontrolünü ele geçirebileceklerini gösteriyor. Temsilciler Meclisi’nin kontrolünün Demokratlara geçmesine kesin gözüyle bakılırken Senato’nun kontrolünü ele geçirmelerinin de mümkün ama kolay olmadığı görülüyor. Ülke çapında şimdiye kadar 39 milyon seçmen oyunu vermiş durumda ve bunların %47’si Demokrat, %35’i Cumhuriyetçi ve geri kalanı bağımsız olarak kayıtlı. Bu istatistikler ve birçok eyaletteki rekor oy verme oranları Demokrat seçmenin motivasyonunun yüksek olduğunu gösterirken, seçim günü Cumhuriyetçilerin sandığa gitme oranlarının kritik rol oynaması bekleniyor. Ülke çapındaki popülaritesi oldukça düşük olan Başkan Trump’ın Cumhuriyetçi eyaletlerdeki seçmeni motive etmeye çalışmasının ne kadar işe yarayıp yaramadığını anlamak ancak seçim gününde mümkün olacak. Kritik eyaletlerde kendi tabanını ikna edip sandık başına getirebilirse, en azından Senato’nun kontrolünü Cumhuriyetçilerin elinde tutması mümkün.

MICHIGAN İLK MÜSLÜMAN SENATORÜ SEÇECEK Mİ?

Michigan eyaletindeki anketler Demokratların adayı Abdul el-Sayed’in Cumhuriyetçi aday Mike Rogers’ın %3 gibi bir farkla önünde olduğunu gösteriyor. Michigan’daki yarış bu seçim döneminin Texas’taki yarışla birlikte en öne çıkan kampanyasına şahit oldu. Trump’ın son günlerde İslamofobik saldırılarına da muhatap olan el-Sayed, ilerici kanadın adayı olmakla birlikte Obama’nın ve Kamala Harris’in de desteğini alarak merkeze yakın Demokratları da yanına çekmiş durumda. Demokrat Parti içindeki desteğini %95 seviyesine çıkarmayı başaran el-Sayed, kendinden emin söylemleriyle Trump ve Başkan Yardımcısı J.D. Vance’i doğrudan hedef alarak ulusal medya önünde son derece rahat ve güçlü mesajlar vermeyi başarıyor. Seçilmesi durumunda ülkenin ilk Müslüman senatörü olacak olan el-Sayed’in başarısı, Demokratların Senato çoğunluğunu ele geçirmesi için olmazsa olmaz nitelikte.

TEXAS’TA DEMOKRATLARIN ŞANSI VAR MI?

Texas eyaleti otuz yılı aşkın süredir herhangi bir Demokrat senatör seçmedi ve bu eyaletin kazanılması Demokratlar açısından çok büyük bir siyasi zafer olacak. Demokrat James Talarico, Cumhuriyetçi rakibi Ken Paxton karşısında anketlerde %2.7 civarında bir farkla önde görünüyor. Talarico’nun Cumhuriyetçi seçmen arasındaki kabul edilebilirliği Paxton’ın Demokratlar arasındaki kabul edilirliğinin çok ötesinde. Talarico Demokrat olmasına rağmen Cumhuriyetçilerin kalelerinden biri kabul edilen Texas’ta bu konumda olması, Trump’ın Paxton gibi Cumhuriyetçiler arasında popülaritesi düşük bir adaya destek vermesinin de bir sonucu. Talarico Texas’taki Cumhuriyetçi hakimiyeti kırabilirse, özellikle Trumpçı siyasetin geleneksel Cumhuriyetçi siyasete zarar verebildiğini gösterecek. Başarılı olması durumunda, Talarico’nun görece muhafazakâr profili Demokratların ilerici kanadının dinamizminin genel seçimleri kazanmak için yetmeyeceği ve Texas gibi Cumhuriyetçi eyaletlerde merkez adaylarının tercih edilmesi gerektiği mesajını verebilir.

SENATO ÇOĞUNLUĞU MÜMKÜN MÜ?

Demokratların hem Michigan hem de Texas’ı kazanması durumunda dahi kritik görünen beş Cumhuriyetçi eyaletin ikisini daha kazanmaları gerekiyor. Bunlar Maine, Alaska, Iowa, Kansas ve Ohio gibi ya Trump’ın rahat kazandığı ya da Cumhuriyetçilere yakın eyaletler. Cumhuriyetçi seçmenin seçim günü Demokratlar kazanmasın diye veya Trump’ın kampanyasının etkisiyle sandığa gitmeleri Demokratların işini daha da zorlaştıracak. Maine eyaletinde bir önceki Demokrat adayın bir skandala kurban gitmesi sonucunda Cumhuriyetçi Susan Collins’in şansı artmış durumda. Demokratlar arasındaki kabul edilirliği de çok kötü olmayan Collins, zaman zaman Trump’tan ayrıştığı için görece daha bağımsız bir profil sunuyor ancak Trump’a fazla yakın olduğu veya daha sert tavır almadığı için eleştirenler de var. Tarımsal ekonomisi yüzünden benzin fiyatlarının ve enflasyonun daha fazla etkilediği eyaletlerden biri olan Maine’de Demokratların bu avantajlara rağmen işi zor görünüyor.

Alaska’da ise aktivist bir bağımsız adayın Cumhuriyetçi adayla isim benzerliği seçim sonuçlarının mahkemeye taşınması sonucunu doğurabilir. Cumhuriyetçiler şimdiden dava hazırlığında ve sonuçlar Demokratlar lehine olursa mahkemelik olabilirler. Senato çoğunluğunu belirleyecek sandalye Alaska olursa, işler daha da karışabilir ve 2020 seçimlerinde olduğu gibi Trump seçim sonuçlarını kabullenmeyi reddedebilir. Elbette bu noktaya gelinmesi için Demokratların Michigan, Texas ve Maine eyaletlerini kazanması gerekiyor. Senato çoğunluğunu kazandıkları senaryo, ‘Demokrat dalga’ tabir edilen büyük bir zafer anlamına gelecek ve Trump’ın son iki yılı oldukça zor geçecek. Hem Trumpçı siyasetin Cumhuriyetçileri gerilettiği hem de Trump sonrasının siyaseti tartışma gündeminin ilk sıralarına oturur. Demokratlar Kongre hakimiyetlerini hem Trump yönetiminin alanını sınırlandırmakla hem de kendi ajandalarını gerçekleştirmeye yönelik yasa tasarıları sunmakla değerlendirmeye çalışacaktır.

Demokratların Senato çoğunluğunu alamadığı durumda ise, Trump’ın işi daha kolay olacak zira kendisine karşı ciddi bir soruşturma yürütülmesi pek mümkün olmayacak. Kongre’nin sadece alt kanadının Demokratlarda olması, Trump yönetimiyle uğraşmaktansa Demokrat seçmeni memnun edecek yasa tasarılarını hazırlayarak Trump’la müzakere etmeye çalışma stratejisine dönmelerine neden olabilir. Her iki kanadın da Demokratlara geçtiği senaryoda ise yasa tasarılarının Kongre’den geçirilerek Trump’ın imzasına gitmesi ve Trump’ın da veto gücünü kullanmak zorunda kalması anlamına gelebilir. Bir yandan soruşturmalarla kuşatılma ihtimali yüksek olan bir bağlamda, Trump’ın defans oynadığı bir senaryo ortaya çıkabilir.

Seçim anketleri Demokratları avantajlı gösteriyor ancak kritik eyaletlerde anketlerin Cumhuriyetçi oy depolarını yansıtmayabileceğini unutmamak gerekiyor. Anketlere cevap vermeyen ve medyada pek sesi çıkmayan Trumpçı tabanın Trump’tan memnuniyetsizliğinin ne kadar büyük olup olmadığını seçim günü göreceğiz. Bu itibarla Demokratlar avantajlı görünse de büyük bir dalga yaratmayı başaramazlarsa Temsilciler Meclisi’nin çoğunluğuyla yetinmek zorunda kalabilirler. 2028 başkanlık seçimlerinin siyasi dinamiklerini de belirleyecek olan Kasım seçimleri, İran savaşının etkileri ve İsrail tartışması yüzünden Amerika’nın dış politikasının da etkili olduğu bir seçim olarak tarihe geçecek. 2024’te Gazze meselesi Demokratları bölmüştü, 2026’da ise İran meselesinin Cumhuriyetçileri ne kadar Trump’tan uzaklaştırıp uzaklaştırmadığı meselesi kritik bir etken olarak öne çıkıyor.