Trump Cumhuriyetçi çoğunluğu koruyabilir mi?

Kasım ayındaki ara seçimlere iki ay kala Cumhuriyetçilerin Kongre’nin hem Temsilciler Meclisi hem de Senato’daki çoğunluğunu koruması çok zor görünüyor. Hayat pahalılığı ve İran savaşının ekonomik etkilerinden duyulan memnuniyetsizlik, Trump’ın 2024’teki seçim başarısında kilit rol oynayan Cumhuriyetçi koalisyonun heyecanının tekrar edilmesini zora sokuyor. Başkanın MAGA tabanı üzerindeki etkisi devam etse de bunun Cumhuriyetçi adayları zafere taşımak için yeterli olmayacağı açık. Demokratların Temsilciler Meclisi’nde avantajlı olduğu ve Cumhuriyetçilerin de Senato’da seçim haritasına güvendiği mevcut tabloda, Trump’ın partisi üzerindeki hakimiyetiyle bağımsız seçmeni ikna kapasitesi arasındaki fark ara seçimlerin sonucunu belirleyecek derecede etkili olabilir.

İKTİDARA TEPKİ, MUHALEFETE GÜVENSİZLİK

Cumhuriyetçilerin bazı eyaletlerde seçim haritası mühendisliğine girişmesine rağmen Demokratların Temsilciler Meclisi’ndeki çoğunluğu büyük ihtimalle ele geçireceği tahmin ediliyor. Buna karşın Senato yarışının belirsizliğini koruduğunu ve Cumhuriyetçilerin kıl payı farkla da olsa çoğunluğu koruma ihtimallerinin olduğunu vurgulamak gerekiyor. Anketler Demokratların Kongre oy tercihlerine bakıldığında beş puan önde olması ve seçmenlerinin sandığa gitme konusunda daha istekli görünmesi, Trump’ın popülaritesinin düşüklüğünün Cumhuriyetçilere maliyet çıkaracağı yönünde ciddi uyarılar olarak öne çıkıyor. Demokratların kendi liderlik ve programları etrafında geniş bir toplumsal destek oluşturduğunu söylemek zor ancak seçmenin muhalefete duyduğu güvenden ziyade iktidara duyduğu tepkinin güçlendiği söylenebilir.

Trump’ın halihazırdaki olumsuz gidişata tepkisi ise kendini daha da fazla kampanyanın merkezine yerleştirmek oldu. Adayların belirlenmesi, destek açıklamaları ve ekonomiye dair mesajlara kadar birçok süreci yönetmeye çalışan başkan, ön seçimlerde bazı güçlü Cumhuriyetçi adaylara karşı MAGA adaylarını destekleyerek kendi tabanının oyunun yeteceğini düşünür bir görüntü verdi. Cumhuriyetçi adaylar Trump’ın tabanının oyuna ihtiyaç duydukları için kendisine karşı duramıyor ancak Trump’ın kendisinin aday olmadığı bir seçimde yüksek motivasyon üretmesi de kolay değil. Diğer bir deyişle, Trump’ın desteklediği adaylar ön seçimlerde başarılı olarak daha merkeze yakın adayları alt etse de Trump’ın oy pusulasında yer almayacağı ara seçimlerde bağımsız seçmeni ikna etmekte zorlanabilir. Yerel sorunları gündeme getiremeyen ve Trump üzerinden bir referandum kampanyası yürütmek zorunda kalan adaylar, başkana karşı tepkinin maliyetini ödemeye mecbur kalabilirler.

EKONOMİ VE İRAN, CUMHURİYETÇİLERİN BAŞINA BELA

Hayat pahalılığı meselesi, Trump üzerinden siyaset yaparak MAGA tabanının oyuna güvenme stratejisinin sınırlarını ortaya koyuyor. Ağustos ayında yapılan bir Reuters/Ipsos anketinde seçmenlerin yüzde 36’sı geçim maliyetleri konusunda Demokratları, yüzde 28’i ise Cumhuriyetçileri tercih ettiklerini söylüyor. Yüzde 37’lik bir kesimin ise iki partiden birine açık destek vermemesi, muhalefetin ikna edici bir ekonomik alternatif sunamadığına işaret ediyor. Buna karşın seçim öncesinde halkın ekonomi konusundaki sorularının muhatabı olan Cumhuriyetçi adaylar, Trump’ın vergi indirimlerini ve ekonomik başarı anlatılarını kullanmakta güçlük çekiyor. Seçmenin günlük hayatında hissettiği enflasyon baskısı, Beyaz Saray’ın ekonomi anlatısıyla çeliştikçe kampanya mesajlarının etkisi de azalıyor.

İran savaşının ekonomik sonuçları, İran meselesinin seçmen tarafından sadece bir dış politika sorunu olarak görülmesini engelliyor. Savaşın enerji maliyetleri üzerinden seçmenlerin ev bütçelerine yansıması, dış politika tercihlerini doğrudan bir iç siyaset meselesine dönüştürdü. Trump’ın askeri güç gösterisi ve kararlılık vurguları seçmende karşılık bulmazken çatışmanın maliyetiyle birlikte yeni bir bitmeyen savaş haline geleceği algısı İran’ı Cumhuriyetçilerin negatif hanesine yazdırıyor. Trump yönetiminin başarı olarak sunduğu gelişmeler, içerde ekonomik rahatlama yaratmadıkça siyasi kazanca dönüşmüyor. Trump’ın meseleyi Cumhuriyetçilerin yalnızca başarılarını yeterince anlatamamak olarak görmesi, seçmendeki memnuniyetsizliğin kaynağını tam olarak okuyamadığı hissi veriyor.

ÇOĞUNLUK HESAPLARI

Temsilciler Meclisi’ndeki 50 civarındaki yarışın çekişmeli olduğu belirtiliyor ve Demokratların toplamda üç net sandalye kazanması durumunda çoğunluk kendilerine geçecek. Cumhuriyetçilerin finansman gücü ve seçim bölgesi mühendisliği sayesinde kazandığı yapısal avantajlar var. Koordineli kampanya harcamaları ve indirimli reklamlarla ilgili yargı kararları da Cumhuriyetçilerin işlerini kolaylaştırıyor ancak ülke çapındaki genel memnuniyetsizliğin telafi edilip edilemeyeceği belirsiz. Bazı adayların koltuğunu korumasına yetecek kaynaklar yerel başarılar kazandırabilir ancak meclis genelindeki çoğunluğu korumaya yetmeyebilir. Trump’ın çoğunluğu korumak için lokal seçim yarışlarına müdahil olması seçim bölgelerinin özel dengelerine göre hem pozitif hem de negatif işleyebilir ancak ekonomi ve İran konusunda doyurucu bir cevap üretmesi gerekiyor.

Senato’da ise Demokratların işi daha zor zira toplamda dört net sandalye kazanmaları gerekiyor. Üç sandalyelik kazanç halinde bile Cumhuriyetçiler kontrolü devam ettirebilecek. Bazı eyaletler Demokratlara fırsat sunarken bazı eyaletlerde yarışın seyrini tamamen değiştirmeleri ve üç sandalyelerini de firesiz savunmaları gerekiyor. Bu aritmetik Cumhuriyetçiler için iyi haber olsa da geleneksel olarak Cumhuriyetçi olan bazı eyaletlerdeki kırılganlık anketlere yansıyor. Trump faktörünün negatif etkisinin Senato yarışındaki Cumhuriyetçileri zorladığı bir denklemde, Demokratların çoğunluk için umutlanmaları da bu yüzden. Ancak kazanmaları gereken dört sandalyeden ikisi Maine ve North Carolina’da başarılı olsalar bile Alaska, Iowa, Ohio ve Texas gibi Trump’ın rahat kazandığı eyaletlerden ikisinde de başarılı olmaları gerekiyor. Üstelik Georgia, Michigan ve New Hampshire’daki Demokrat sandalyelerden de fire vermemeleri gerekiyor.

Temsilciler Meclisi’nde Demokrat ve Senato’da Cumhuriyetçi çoğunluk tablosu ortaya çıkarsa, Trump’ın yasama gündemi zorlaşacaktır. Demokratlar iki kanadı da ele geçirirse bu sefer yargı ve üst düzey atamaları zora girecektir. Dar bir Kongre çoğunluğu, Trump’ın veto yetkisini aşmaya veya başkanı görevden almaya yetmeyecektir. Ara seçimlerin temel sonucu, Trump’ın kalan iki yılında ne kadar Kongre desteği sağlayabileceği ve 2028 başkan adaylarının nasıl bir profilde olacağını belirleyecektir. Trump parti üzerindeki hakimiyetini Kongre çoğunluğunu koruyacak bir seçmen desteğine dönüştüremezse, Cumhuriyetçiler başkanın siyasetinin maliyetini tartışmak zorunda kalacaktır. Başa baş bir yarış olmadığı ve Demokratların süpürdüğü bir senaryoda ise Trump sonrası Cumhuriyetçi siyasetin yönü hızlıca tartışılmaya başlanacaktır. Kasım sonuçları bu itibarla hem Trump’ın topal ördek dönemindeki siyasi gücünün sınırlarını hem de 2028 başkanlık seçimlerinin gündemini belirleyecektir.