15 Temmuz sonrası

17-25 Aralık ve 15 Temmuz darbe girişiminin ekonomik ve sosyal etkileri çok ağır oldu.

15 Temmuz öncesi, 17-25 Aralık müdahalesiyle de hükümet değiştirilmeye çalışılmış, yapılan operasyonlarla ekonomik açıdan ülkeye zarar verilmek istenmişti.

Burada başarısız olununca, 15 Temmuz 2016’da askeri darbeye başvuruldu. Türk halkının basireti ve vatanseverliği sayesinde bu girişim de başarısız oldu ancak yaşanılanların ekonomik açıdan faturası, darbe sonrası dönemde makro göstergelere olumsuz yansıdı.

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşları Standard & Poor’s, Moody’s ve Fitch’in kalkışmanın hemen ardından not indirimine gitmeleri ve Türkiye’nin yabancı yatırımcının gözünde daha da riskli bir ülke haline getirilme çabaları oldu.

**

Bazı akademisyenlere göre hedef sadece siyasi iktidar değil, aynı zamanda Türkiye ekonomisiydi.

Onlara göre darbe girişiminin hedefinde sadece mevcut siyasi istikrar değil, istikrarlı bir şekilde büyüyen Türkiye ekonomisinin de olduğu vurgulandı.

Bu akademisyenler neden böyle düşündüklerini de şöyle izah ediyorlar:

15 Temmuz öncesinde, 2016 yılının ilk altı ayı büyüme oranı yüzde 4,9, bütçe açığının GSYH oranı yüzde 1’in bile altında, AB Tanımlı Genel Yönetim Borç Stokunun GSYH’ye oranı yüzde 27,1, cari açığın GSYH oranı yüzde 3,5, işsizlik oranı yüzde 10,2, enflasyon oranı yüzde 7,64, USD/TL kuru 2,87, iki yıllık gösterge faiz oranı yüzde 8,7 civarında, Türkiye’nin CDS oranı 221,31 seviyesindeydi.

Bu tarihte Türkiye’nin notu ise yatırım yapılabilir not düzeyindeydi”.

Darbe girişiminin dolar kur dengelerini de negatif olarak değiştirdiğinin altını çizen ekonomi uzmanları finansal etkileri şöyle sıralıyor:

“Dolar kuru, darbe girişiminin gerçekleştiği gün itibariyle 2,88 TL iken hemen ertesi gün dolar kuru yükselişe geçerek dört gün içinde yaklaşık 3,10 TL seviyesine çıktı. Artış oranı yüzde 7,6 oldu.

Bu gösterge 11 Temmuz’da 215 iken 20 Temmuz 2016’dan itibaren yükselerek yaklaşık olarak 290’a çıktı.

Buradaki artış oranı yüzde 34 oldu ancak hemen ertesi gün düşüşe geçti.

2 Yıllık Devlet Tahvili yıllık faiz oranı 11 Temmuz 2016’da yaklaşık yüzde 8,4 iken 21Temmuz’da yüzde 9,4’e yükseldi.

Avrupa Birliği’nde bu oranın normalde yüzde 1’ler civarında seyrettiği dikkate alındığında bunun ekonomimiz üzerindeki etkisinin ne kadar büyük olduğu ve dış borç stokumuzu ne kadar olumsuz etkilediği anlaşılacaktı.

5 Temmuz tarihinde yaklaşık 83.000 düzeyinde olan borsa endeksi darbeden hemen sonra 22 Temmuz’da 71.000’e düşerek çok kısa süre içinde yüzde 15 civarında değer kaybına uğradı”.

**

15 Temmuz darbe girişimi turizm sektörünü de etkiledi.

Turizm gelirleri özellikle 15 Temmuz 2016 darbe girişimden en çok etkilenen sektör oldu.

Turist sayısı 2015 yılında 41 milyon kişi iken 2016 ortalarından itibaren azalarak, turist sayısı aynı yılda 31 milyona düştü. Bu yılda turist sayısı yaklaşık 10 milyon kişi azalırken, turizm gelirleri bir önceki yıla göre yaklaşık 10 milyar dolar azalma gösterdi.

**

Yapılan tahminlere göre eğer Türkiye 2013 ve 2016’da yaşadığı bu iki talihsiz süreci yaşamasaydı, kişi başına düşen milli gelir 2018 yılında 15 bin dolar seviyesinde olacaktı.

**