Cumhuriyet bir mana meselesidir

Bugün, Cumhuriyetimizin 103. yaşını kutluyoruz. Her yıl kendimize, özellikle gençlerimizle birlikte birinci dereceden sormamız gereken soru şu olmalı herhalde: “Biz 29 Ekim’de bir tarihi mi kutluyoruz, yoksa bir manayı mı?”

Pearce ve Cronen’in Eşgüdümlü Mana Yönetimi (CMM) kuramı, insanların aynı olaya hangi bağlamı öne alırlarsa ona göre anlam yüklediğini söyler. 29 Ekim de böyledir. Kimi için bir tatil günü, kimi için bir ideolojinin bayrağı, kimi içinse bir hesaplaşma vesilesi… Oysa 1923’te ilan edilen şey, bir milletin “Ne için varım?” sorusuna verdiği cevaptı: İstiklal için!.

Gazi Mustafa Kemal Atatürk, Bandırma’dan Samsun’a yola çıkarken bunu en yalın hâliyle söylemişti: “Biz, Anadolu’ya ne silah ne cephane götürüyoruz; biz ideali ve imanı götürüyoruz.” Rahmetli Halit Refiğ Usta, Cumhuriyet’in neden bir başka toplum ya da meslek kesimine değil de gençliğe emanet edildiğini çok güzel özetlerdi: “Mülkiyet duygusu en az gelişmiş kesim gençliktir; maneviyatı maddiyatın önünde tutar.”

Yani Cumhuriyet, maddi bir düzen değil, manevi bir şekillenmedir.

Atatürk’ün Afet İnan’a söylediği söz de aynı yere çıkar: “Cumhuriyetin temeli kültürdür.” Kültür burada süs değildir; Algılama Yönetimi’nde ortak ruhi şekillenme dediğimiz millî değerler zeminidir. Bu zemin sağlam olmadıkça kurumların sesi ne kadar yüksek çıkarsa çıksın, mana kayar.

Son dönem gelişmelere bu gözle bakmak gerekiyor.

Terörsüz Türkiye süreci, 10 Ağustos’ta 467 milletvekilinin oyuyla kabul edilen yasayla hukuki çerçevesine kavuştu. TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, Eylül’de “Türkiye’de artık bundan sonra terör kelimesi gündeme gelmeyecek” dedi. Bu, Cumhuriyet’in 103. yılında kurucu manaya dönüş için tarihî bir fırsattır. Çünkü Cumhuriyet’i kuranlar, Anadolu’nun her köşesinden gelen insanların aralarındaki ahenkli ilişkiyle aynı ideal ve imanda buluşmasıyla zafer kazandılar.

Öte yandan bir ilişkiyi ayakta tutan, kuruluş günündeki heyecan kadar, her gün yeniden verilen ve tutulan sözdür. Vatandaş ile devlet arasındaki ilişki de 103 yıldır her gün yeniden kurulur; adalette, eğitimde, kültürde… Ve tabii ki millî bağımsızlık ve hâkimiyet adına yapılan alt yapı yatırımlarıyla. Ve bunu tüm dünyaya ifade etme becerisiyle…

Türkiye’nin, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın liderliğinde son 24 yılda dünyanın şapka çıkardığı Yumuşak ve Sert Güç (Soft - Hard Power) alanlarında geldiği nokta, Cumhuriyet edinimleri olarak algılanmalıdır. Özellikle, Sayın Cumhurbaşkanı’nın işaret ettiği, daha gidecek yolumuz olduğunun altını çizdiği kültür ve eğitim (öğrenim değil) alanlarına ağırlık vermesi, Cumhuriyet ilkeleri hususunda ‘ahde vefa’nın en anlamlı örneklerinden biridir.

Özetle 29 Ekim, bir ritüel değil, bir “anlamlayan pratik”tir. Bir toplumun kendini, kendine ve dünyaya anlattığı andır. O gün sorulacak soru “Nasıl kutlayacağız?” değil, “Neyi yaşatıyoruz?” olmalıdır.

Cevap ise Samsun’a giden o gemidedir: ‘İdeal ve iman’…

Cumhuriyet Bayramımız kutlu olsun.

Özel bir kuşağın arkasından…

Fransa’daki Lille Üniversitesi’nde yüksek makine mühendisliği eğitimini devlet bursuyla tamamladıktan sonra Türkiye’ye dönen rahmetli babam Nihat Saydam Bey’e, ünlü bir holding sahibi “Burs borcunu devlete ödeyelim sana da ciddi yükseklikte bir maaş verelim gel” diyerek iş teklif etmiş… Babam da “Devlete maddi borcumu ödeyebilirsiniz, manevi borcumu nasıl ödeyeceksiniz” sorusuyla karşılık verip teklifi reddetmiş. Annem şaka yollu kızardı babama, “Hayatımız değişecekti” derdi...

Millî Eğitim Bakanlığı Bursa’daki bir sanat okuluna teknik resim hocası olarak atamış kendisini. Hiçbir zaman şikâyet ettiğine tanık olmadım. Meslek yaşamını kültür ataşeliği dahil aldığı çeşitli üst düzey görevlerden sonra müsteşarlığa kadar yükseldiği Millî Eğitim çatısı altında tamamlamıştı.

Atatürk’ün “Sizi birer kıvılcım olarak gönderiyoruz; gür alevler olarak dönmelisiniz.” dediği bir kuşaktandı Nihat Bey.

İşte o kuşağın vatanseverliğini, idealizmini ve ülkemizin gelişimine katkılarını anlatan bir sergi düzenlenmiş. Küratörlüğünü İzzeddin Çalışlar ve Hülya Öz’ün üstlendiği “Bir Neslin Yükselişi: Erken Cumhuriyet’te Yurtdışı Eğitim Seferberliği” Sergisi, İş Sanat Kibele Sanat Galerisi’nde açılmış.

Cumhuriyetin inşasında büyük rol ve sorumluluk almış olan o kuşağın emeğine ve mirasına bir saygı duruşu olarak, çocuklarının ve aile üyelerinin sakladığı anılarla hazırlanan serginin tasarımını ise Burçak Madran yapmış.

Liyakat ve memleket sevgisi ile dolu bir kuşağın; sanayiden akademiye, sanattan madenciliğe kadar Genç Türkiye’nin temellerini atan isimsiz kahramanların hikâyesini merak edenler sergiyi 7 Mart 2027 tarihine kadar ücretsiz gezebilirler.

Derimod, Azerbaycan’a da yerleşti

Son dönemde Azerbaycan’la diplomatik pürüzler ve dönemsel sıkıntılar yaşanıyor, herkesin malumu. Ancak politik konjonktür ne olursa olsun, iki ülke arasındaki bağ tarihîdir ve hep söylenildiği gibi, Türkiye ile Azerbaycan “İki devlet, tek millet”tir.

İşte bu yüzden, İstanbul Erkek Lisesi’nden kardeşim, sınıf arkadaşım Ümit Zaim’in kurduğu ve 50 yılı geride bırakan Derimod’un Azerbaycan’da yaptığı yatırım; ticari bir girişimin ötesinde o omuz omuza duruşa ve kardeşliğe katkı sağlayacak bir hamle olarak nitelendirilebilir. Kıymeti ve zamansallığı paha biçilemez bir adım…

Türkiye’de 100’e yakın, yurt dışında ise 15 mağazası bulunan Derimod, Bakü’de aynı anda 4 mağazayı birden açıyor… Uluslararası büyüme hamlesi stratejisini sorduğum Zaim, “Biz temsilcilikler vererek markamızın kaderini başkalarının eline teslim etmiyoruz… Kendimiz yönetiyoruz. Bu sayede mağaza seçimi ve pazarlama konusunda daha etkili hareket edebiliyoruz” dedi… Zaim, Azerbaycan operasyonlarını Gürcistan, Kazakistan ve Özbekistan hattındaki potansiyel fırsatlar açısından da stratejik bir merkez olarak değerlendiriyor.

Kardeş toprağında atılan bu adımın önü açık, bereketi bol olsun.