Sosyal refah devleti ve emekli maaşları

Yeni bütçe yılında öne çıkan konuların başında emeklilerin maaş artışı meselesi gelmektedir.

Bütçe disiplinini gözetmek ve sosyal güvenlik sisteminde aktüeryal sürdürülebilirlik ne kadar önemliyse sayısı her yıl artan emeklilerin yaşam standardını korumak da aynı derecede önemlidir.

Mevcut tabloda en düşük emekli aylığının belirli bir tabanda sabitlenmesi kuşkusuz kısa vadede sosyal devlet ilkeleri açısından önemli bir koruma kalkanıdır.

Ayrıca, emekliler gibi sabit gelirlilerin satın alma gücünü korumak, sadece bir sosyal koruma meselesi olmadığı gibi aynı zamanda makroekonomik dengelerin ve iç talebin canlı kalmasının da ön koşuludur.

Dolayısıyla, emekliler gibi sabit gelirlilerin satın alma gücünü korumak, sosyal adaleti ve sosyal riskin azaltılmasını sağladığı gibi ekonomik ve siyasi güvenliğin sigortasıdır.

Bu nedenle, son dönemde taban maaş, refah payı ve seyyanen zam gibi farklı yöntemlerle emekli maaşlarının güncellenmesi ile ilgili formüllerin gündeme gelmiş olması nedeniyle, bu alanda yeni yol haritasına olan ihtiyacı da arttırdığı görülmektedir.

YENİ DÖNEMDE YOL HARİTASI NE OLMALI?

Emekliler için atılacak adımlarda aktüeryal denge ile sosyal adalet arasında yeni bir formül bulunması sosyal riskin azaltılması açısından önem arz etmektedir.

Aktüeryal denge ile sosyal adalet birbirinin alternatifi değil birbirinin tamamlayıcısı olarak bakmak elzemdir.

Çalışma hayatı boyunca yüksek matrahtan yıllarca prim ödeyen ve prim ödeme gün sayısı yüksek olan sigortalı ile tabandan prim ödeyen bir sigortalının farklılaştırılması sisteme prim ödeme motivasyonunu olumlu anlamda değiştirecektir.

Diğer yandan, düşük aylık artışlarını tüm kesimlere yeknesak bir biçimde yaymak yerine, başka hiçbir ek geliri olmayan ve gerçekten dezavantajlı emeklileri gelir tamamlayıcı mekanizmalar ile desteklemek daha etkin sonuçlar doğurabilir.

Hedef kitleye ulaşılması ve gelirleri tamamlamak için gerekli hedefleme mekanizmaları kullanmak kısa sürede daha etkin sonuçlar verebilir.

Bir gün çalışan herkesin emekli olacağını düşünerek, emekliler için atılacak adımlar tüm toplumu ilgilendiren ve sosyal riski azaltan önemli bir meseledir.

Dolayısıyla, bu konuda kısa dönemde gelir adaletsizliğini ve yoksulluğu giderecek adımlara ihtiyaç olduğu gibi uzun dönemde de bütçe ve aktüeryal denge için emeklilik reformu gibi yapısal adımların atılması zorunlu bir tercih olduğu gibi sosyal devlet olmanın da asgari şartıdır.