Şemsiyeli genç kadın ile şemsiyesiz delikanlı

Eminönü’nde vapurdan indiğimizde o kadar şiddetli bir yağmur yağıyordu ki neredeyse herkes iskelenin çatı kenarına sığınmıştı.

Tam karşıda tramvay durağı vardı ama oraya kadar gitmeyi kimse göze alamadı. Yanımdaki genç, “Geç kaldım, yetişemeyeceğim” diyerek söyleniyordu.

Sağanak yağmurdan çatının duvar kenarındaki altına sığınanlar da gencin söylediklerini duyuyordu.

Onlardan bir tanesi çantasına uzandı içinden bir şemsiye çıkardı ve delikanlıya dönerek, “Başıyla “gel” diye işaret etti.

Genç hiç beklemeden şemsiyenin altına girdi.

Birbirini hiç tanımayan şemsiyeli genç kadınla şemsiyesiz nereye gecikiyorsa geciken o delikanlı aynı şemsiyenin altında tramvay durağına geçtiler.

Gencin sözlerini duyan herkes onları izliyordu.

Kadın tramvay durağının akbil basılan yerine kadar geldi.

Genç delikanlı cebinden çıkardığı akbili basarak içeri geçti.

Kadın teşekkür bile beklemeden geri döndü ve ikinci caddeden Yeni Cami tarafına geçmek için yol kenarında yeşil ışığın yanmasını beklemeye başladı.

Ne onlar birbiriyle konuştu ne onları izleyenler aralarında yorum yaptı.

Gözümüzün önünde muhteşem bir insanlık gerçekleşti.

*

Türkçeye Arapçadan geçen şemsiye kelimesi “güneş” anlamına gelen Şems’ten türetilmiş ve “güneşlik” anlamını taşır.

Fransızcada parasol olarak adlandırılan eski şemsiyelerdeki sol kelimesi “güneş” anlamına gelirken para kelimesi ise “kesen” anlamında kullanılır.

*

Şemsiyenin ilk kez nerede, ne zaman ve kim tarafından icat edildiği tam olarak bilinmiyor.

Ancak arkeologlar ve tarihçiler basit şemsiyelerin Eski Mısır’da icat edildiğini düşünüyor.

Bugün herkesin sahip olabildiği ve çoğunlukla yağmurdan korunmak için kullanılan şemsiyeler eskiden seçkin devlet ve din adamları tarafından güneşten korunmak amacıyla kullanılırdı.

Bir çubuğa bağlı palmiye yaprağı ve papirüslerden yapılan bu şemsiyeler hizmetliler tarafından tutulur ve yöneticiler için bir otorite sembolü olarak görülürdü.

*

Uzun yıllar boyunca bir grup insan tarafından kullanılan şemsiyeler 1500’lü yıllarda Avrupa’da piyasaya sürüldü ve kısa sürede kadınlar arasında moda hâline geldi.

1700’lü yıllara kadar kadınlar şemsiyeyi bir aksesuar aracı olarak gördü ve yüzlerini güneşten korumak için küçük, zarif ve renkli şemsiyeler kullandılar. Hatta Paris’te son şemsiye modellerinin sergilendiği moda gösterileri bile yapıldı.

İngiliz gezgin ve yazar Jonas Hanway, 1750’lerde, kadınlara ait bir aksesuar olarak görülen şemsiyeyle Londra sokaklarında dolaşmaya başladı.

İnsanlar tarafından başlangıçta alaya alınsa da bu düşüncesinden vazgeçmeyen Hanway şemsiyenin erkekler arasında da popüler olmasını sağladı.

Öyle ki bir dönem şemsiyelerden “Hanway” olarak söz edildi.

*

Çinlilerin yağmurdan korunmak için yaptığı ilk şemsiyeler hayli ağırmış.

İngiliz Samuel Fox; 1852 yılında çelik iskelete sahip, diğerlerine göre çok daha hafif ve kullanışlı bir şemsiye icat etmiş.

1928 yılında ise Alman Hans Haupt, Fox’un tasarımını geliştirip katlanabilen ve çantada taşınabilen ilk portatif şemsiyeyi tasarlamış.

Günümüzde halen bunlar kullanılıyor.

*

Şemsiyeyi sadece yağmurdan korunmak amacıyla ilk kullananlar Çinlilermiş.

İkincisi de biziz herhalde.

Güneşli havalarda başımızı sıcaktan korumak için şapka kullanırız, şapka yoksa elimizde çanta veya herhangi bir şey varsa sık sık onu başımızın üstünde tutarız ama şemsiye kullanmayız.

Güneşli havalarda şemsiye kullananları da garipseriz.

Mersinliler hariç.

Mersin’de yazın şemsiye kullanma alışkanlığı bayağı yüksek.

Yazın sıcağına karşı şemsiye kullanan milletler arasında Japonlar önde galiba.

Ya da biz Türkiye’de sık sık şemsiyeli turist olarak Japonları gördüğümüz için de böyle düşünüyor olabiliriz.

*

Ne zaman böyle savrulduk bilmiyorum ama yağmurlu havalarda ne kadar fırsatçı olduğumuz da çıkar ortaya.

Şemsiye fiyatları fırlar birdenbire yaz yağmuru gibi.

Bazı ülkelerde tam tersi durum varmış.

Aniden başlayan yaz yağmurlarında vatandaş mağdur olmasın diye bazı marketler ince yağmurluk ve şemsiye fiyatlarını indiriyorlarmış.

Yağmurda aniden ortaya çıkan satıcıların elindeki kapış kapış giden o şemsiyeler de tek kullanımlıktır genelde.

Yağmur bittikten sonra hepsi çöpe atılır.

Ve gün sonunda anlık kurtarıcılarımızın hepsi çöp olur.