Düşünce Günlüğü AK Partinin yargı paketi yeni sistem öneriyor

AK Parti''nin yargı paketi yeni sistem öneriyor

Bütünlük içerisinde tahlil edildiğinde, AK Parti''nin yargıya ilişkin Anayasa önerisinin, radikal nitelikte olumlu değişiklikler içerdiğini söyleyebilmek mümkündür. Bu öneriler, 150 yıldır uygulanan Kara Avrupası''nın ''yargı ayrılığı'' yerine, Anglosakson ülkelerindeki ''yargı birliği'' sistemine geçişi hedefliyor. Bu önerilerle birlikte AK Parti yargıda yapısal bir değişikliğin yolunu açmış bulunuyor.

Abone Ol Google News
Adnan Küçük Yeni Şafak
Türkiye''de son yıllarda yeni Anayasa yapımı ile alakalı tartışmalar yaşanmaktadır. Bu amaca yönelik olarak TBMM''de bir Anayasa Uyum Komisyonu teşkil olundu ve Komisyon ağır aksak da olsa çalışmalarını sürdürüyor. Fakat Komisyonun neler yaptığı konusunda kamuoyunun çok fazla malumatı olmuyor. Her ne kadar TBMM''de Uyum Komisyonu bünyesinde yeni Anayasa yapımına yönelik çalışmalar yürütülmekte ise de, Komisyona üye veren siyasi partilerin büyük ekseriyetinin yeni Anayasa konusunda bütünlük arz edecek şekilde neleri önerdikleri kamuoyu tarafından pek bilinmemektedir. Ne diyelim, belki de AK Parti dışında kalan siyasi partilerin hiçbirisinin bu konuda bir metinleri yoktur. Bu durumun, sağlıklı olduğunu söyleyebilmek pek mümkün değildir. AK Parti de, kendi önerilerini bir bütünün parçaları olarak taksit taksit kamuoyunun bilgisine deklare etmektedir.

AK Parti yakın geçmişte ''hükümet sistemi'' ile alakalı önerisini başkanlık sistemi başlığı altında TBMM Başkanlığına sunmuştu. Şimdi de yargıya ilişkin mevcut sisteme göre radikal değişiklikler öngören bazı önerileri Uyum Komisyonuna sunmuştur.

YARGIDA SİSTEM DEĞİŞİYOR

Türkiye''de ilk defa baştan sona yeni bir Anayasa yapılmamaktadır; yaklaşık 150 yıllık bir Anayasa tecrübesi mevcuttur. Bu dönem içerisinde beş defa yeni baştan anayasa, çok sayıda da Anayasa değişikliği yapılmıştır. Bu tecrübe ortamında çok sayıda anayasal sorunlar yaşanmıştır. Hele ki 1982 Anayasası zamanında anayasal sorunların en derin ve kapsamlı olanı yaşanmıştır. Yaşanan bu sorunların, yeni Anayasa önerilerini etkilememesi mümkün değildir. AK Partinin yargıya ilişkin önerisinin, tepkiselliğe ilave unsurları da ihtiva edecek şekilde çok daha radikal olduğunu söyleyebilmek mümkündür.

AK Parti''nin yüksek yargıya ilişkin değişiklik önerisi, son 150 yıldan fazla süredir var olan yüksek yargı sistemini esaslı bir şekilde değiştirmeyi amaçlar niteliktedir. Değişiklik önerisiyle, bu dönem içerisinde uygulanmakta olan, Kara Avrupası''nda cari ''İdari Yargı-Adli Yargı'' ayrılığı sistemine askeri yargı ayrılığının da eklendiği ''yargı ayrılığı'' sistemi yerine, Anglosakson ülkelerinde cari olan yargı sistemine yaklaşır şekilde yüksek yargı düzeyinde ''yargı birliği'' sisteminin önerildiği söylenebilir. İlk dönemlerde yaşanması muhtemel bazı sorunlara rağmen, orta ve uzun vadede bu sistemin olumlu sonuçlar meydana getireceği kanaatindeyim. Yüksek yargıya ilişkin belki de en radikal değişiklik, Askeri yüksek yargıya son verilmesidir.

ASKERİ YARGI SONA ERİYOR

Bu değişikliğin, salt yargı birliğinin sağlanmasından çok daha öte bir anlamı bulunmaktadır. Esasen askeri yüksek yargı, hem askeri vesayeti sürdürmenin, hem de ''askeri özerkliği'' muhafaza etmenin aracı olarak işlev görmekte idi. Oysa bir demokratik hukuk devletinde askeri vesayet ve özerkliğin kabulü mümkün değildir. Artık bu öneri ile askeri yargı da sivil yargı ile bütünleştirilmiş olmakta, bu şekilde askeri yargı, demokratik hukuk devletinin bütünü içerisindeki yerini almış olmaktadır.

ANAYASA MEHKMESİ''NDEKİ TELMEL DEĞİŞİKLİKLER

Bir diğer radikal değişiklik önerisi Anayasa Mahkemesi''ne (AYM) ilişkin olanıdır. Üye seçiminde TBMM ile Başkan''a yetki verilerek mevcut sistemden esaslı bir şekilde ayrılmış olunmaktadır. Bu öneriyle, negatif yasayıcı olarak işlev gören AYM ile demokratik temsiliyet ilişkisi kurulmuş olmaktadır. Bu öneriyi bu yönü itibariyle olumlu bulmaktayım. Diğer yandan 1982 Anayasası zamanında Anayasada açıkça yasaklanmış olmasına rağmen, AYM, tabiri caiz ise Anayasayı takmaksızın iptal kararlarını kamuoyuna açıklamakta, bu Anayasaya aykırı tutumunu, yine anayasa ve kanunlarla yetkilendirilmediği halde, Anayasaya aykırı olarak verdiği ''yürürlüğün durdurulması'' kararları ile taçlandırmakta idi. Bu öneri ile, AYM''nin kararlarının gerekçeli halinin Resmi Gazetede yayınlanmasından önce açıklanması, bu konuda kamuoyuna bilgi verilmesi ve yürürlüğü durdurma kararı verme yetkisi çok daha ayrıntılı, kesin ve net bir şekilde men edilmektedir. Bu öneride geçmişte yaşananlara yönelik tepkiselliği çok açık ve net bir şekilde görmek mümkündür.

YARGIDA İDEOLOJİK BAKIŞ SONA ERECEK

Bir diğer radikal değişiklik de, Anayasa değişikliklerine ilişkin anayasallık denetimine son verilmesidir. Bu öneride de geçmişte yaşananlara tepkiyi sezinlemek mümkündür. Asli Kurucu İktidar, 1961 ve 1982 Anayasaları döneminde Anayasallık denetiminin kapsamını ''şeklilik'' ile daraltmaya çalıştığı halde, AYM''nin şekilden dolanarak amaç eksenli ideolojik içerikli esastan denetim yapma geleneğini sürdürmesi, geçmişte ciddi sorunlar yaşanmasına sebep olmuştur. Ben AYM''nin, Anayasa değişiklikleri hakkında anayasallık denetimi yapmasının demokratik kurucu iktidar telakkisi ile uyumlu olmadığı kanaatindeyim. Çünkü yasama organı anayasa değişikliği ile asli kurucu iktidarın iradesinde bir değişiklik yaptığı için, AYM tarafından yapılacak bir Anayasallık denetiminin, demokratik kurucu irade ile bağdaşırlığı bulunmamaktadır. Bu vesileyle bu önerinin de olumlu olduğu kanaatindeyim.

Hatta AK Parti''nin önerisinde yer verilmeyen bir öneride de ben bulunmak istiyorum. AK Partinin önerisinde, AYM''ne bütün kanunlar hakkında hem şekli hem de esastan denetimi yetkisi verilmektedir. Ben bir adım öteye giderek, AYM''nin, bazı kanunlar hakkındaki denetim yetkisinin sadece şekli denetimle sınırlandırılması, temel hak ve hürriyetlere ilişkin kanunlar hakkında ise hem esastan hem de şekli denetim yetkisi ile donatılması gerekir. Çünkü AYM''leri anayasal demokrasilerde ancak temel hak ve hürriyetleri koruyucu yönde karar vermeleri halinde, demokratik meşruiyet kazanırlar. Ayrıntı gibi görünse de, çok önemsediğim bir diğer değişiklik önerisi de üye seçilecekler arasında Anayasa Hukuku, Kamu Hukuku ve Siyaset Bilimi alanında uzman olan öğretim üyelerine önemli bir kontenjanın ayrılmış olmasıdır. Anayasallık denetimi yapan bir kurumda Anayasa ve Kamu Hukuku alanlarında uzman olan öğretim üyelerinin hiç olmaması ya da çok az sayıda olması, bu kurumun anayasallık denetimini layıkı veçhiyle yapabilmesini büyük ölçüde zorlaştırmakta idi. Bu önerinin de önemli ve olumlu olduğu kanaatindeyim.

HSYK''NIN ÜÇE AYRILMASI

Önemli bir değişiklik de HSYK''nun yapısına ilişkin olanıdır. Kurul üç daire şeklinde örgütlenmekte, hâkimler kurulu ile savcılar kurulu ayrı dairelere ayrılmakta, disiplin işleri için ayrı bir daire öngörülmektedir. Bu, kısmi bir revizyon önermektedir. Belki hâkimler kurulu ile savcılar kurulu tamamen birbirinden ayrılabilirdi. Fakat kısmi de olsa bu öneri de olumludur. Kurula yönelik esaslı bir değişiklik de üye seçimine ilişkin olanıdır. Bu kapsamda TBMM''ne üye seçme yetkisinin verilmesi de, demokratikleşme bağlamında önemli bir değişikliktir.

Bütünlük içerisinde tahlil edildiğinde, AK Parti''nin yargıya ilişkin Anayasa önerisinin, radikal nitelikte olumlu değişiklikler içerdiğini söyleyebilmek mümkündür. Yukarıda kısmen değindiğim bazı önerilerle tamamlandığı zaman bu önerinin çok daha pozitif yönde donanımlı olacağı kanaatindeyim. Türk Medeni Kanunu ve Türk Ceza Kanununda olduğu gibi, Anayasa alanında yapılacak esaslı değişiklikler de, kısa vadede bazı sorunların yaşanmasına sebep olabilecektir. Zamanla yaşanacak her bir anayasal sorun akabinde yapılacak değişikliklerle bu sorunların izale edilmesi ve bu şekilde anayasal sistemin yerleşmesi mümkün olabilecektir. Fakat kısa vadede yaşanacak bu sorunlara takılmamak gerekir. Önemli olan orta ve uzun vadede ortaya çıkacak olumlu sonuçlardır.

İki ilin sınırınailişkin yeni karar

İki ilin sınırına
ilişkin yeni karar

​Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın imzası ile yayımlandı.
Ağ atıp balık tutmaya çalıştı

Ağ atıp balık tutmaya çalıştı

​CHP'li Edirne Belediyesi'ne vatandaştan altyapı tepkisi.
Stokçunun malına el koyacağız

​Cumhurbaşkanı Erdoğan, fahiş fiyata neden olan stokçuları sert bir dille uyardı.
Arkadaşa<br>naklen yayın

Arkadaşa
naklen yayın

Lüks araçla takla attı, hiçbir şey olmamış gibi canlı yayın yaptı.
İzmir'de<br>faciadan dönüldü

İzmir'de
faciadan dönüldü

​İki apartmandaki 88 daire hızla boşaltıldı.
MTV'de indirim geldi

MTV'de indirim geldi

​Motorlu Taşıtlar Vergisi Değerlendirme Oranı % 36.2'den % 25'e düşürüldü.

​Üreticiden bakkal/markete uzanan stok zinciri fahiş fiyatlara yol açıyor.
Stokçuluk İslam ahlakına uymaz

Stokçuluk İslam ahlakına uymaz

​Diyanet İşleri Başkanı Ali Erbaş, stokçuluğa İslam'da yer olmadığını söyledi.
Gümrük kapıları vızır vızır

Gümrük kapıları vızır vızır

Uzayan TIR kuyrukları ihracatta yeni rekorun habercisi.
CHP'liler Meclis'i karıştırdı

CHP'liler Meclis'i karıştırdı

​Kavganın fitilini CHP'lilerin Bakan Soylu'ya sataşmaları ateşledi.
Putin Biden'dan garanti istedi

Putin Biden'dan garanti istedi

​"NATO doğuya doğru genişlemesin."
'Eleman bulamıyorum diyen kalmayacak'

'Eleman bulamıyorum diyen kalmayacak'

​Bütün OSB'lere Mesleki Eğitim Merkezleri kurulacak.
Hindistan'ı sarsan kaza

Hindistan'ı sarsan kaza

Genelkurmay Başkanı helikopter kazasında öldü.
Afrika da 'Dünya 5'ten büyüktür' dedi

Afrika da 'Dünya 5'ten büyüktür' dedi

​54 ülke BM'de yok sayılıyor.
Yalçıner’e veda

Yalçıner’e veda

​Gazeteci Yılmaz Yalçıner son yolculuğuna uğurlandı.
Cani babaya 20 yıl istendi

Cani babaya 20 yıl istendi

Yunus Göç hakkında 'nitelikli öldürmeye teşebbüs' suçundan dava açıldı.

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunundaki amaçlar ile sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerezler kullanılmaktadır. Detaylı bilgi için çerez politikamızı inceleyebilirsiniz.