Kendi kaderini tayin hakkına ilişkin yarım kalmış bir vaat: Keşmir kara günü

Bugün, Hindistan’ın Keşmir’i hukuka aykırı olan işgalinin 80. yılına işaret etmektedir. 27 Ekim 1947’de Hindistan işgal güçleri Srinagar’a çıkarak Cammu ve Keşmir’in işgalini başlatmıştır. Bu gelişme, Hindistan ile Pakistan arasında ilk geniş çaplı savaşa yol açmış ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin konuyu ele almasıyla sonuçlanmıştır. Konsey, kararlarıyla Keşmir halkının kendi kaderini tayin hakkını, BM gözetiminde yapılacak özgür ve adil bir halk oylaması yoluyla kullanmasını teyit etmiştir.

80 YILLIK BİR ZULÜM

Keşmirliler açısından 27 Ekim 1947, yerine getirilmeyen vaatlerin ve baskıcı uygulamaların hüküm sürdüğü uzun bir dönemin başlangıcı olmuştur. Bu süreç, Hindistan’ın 5 Ağustos 2019’da Cammu ve Keşmir’in “özel statüsünü” ortadan kaldıran, Cammu ve Keşmir ile Ladakh’ı iki ayrı “Birlik Bölgesi”ne ayıran tek taraflı kararlarına kadar uzanmıştır. Hintli liderlerin “Nihai Çözüm” olarak nitelendirdiği bu politika; BM Şartı’nı, ilgili Güvenlik Konseyi kararlarını ve Dördüncü Cenevre Sözleşmesi’ni açıkça ihlal etmiştir.

Hindistan, 2019’dan bu yana bölgenin demografik yapısını değiştirme çabalarını yoğunlaştırmıştır. Keşmirli olmayan Hindistan vatandaşlarına yerleşim belgeleri verilmiş, arazi düzenlemeleri ve seçim bölgelerinin sınırları değiştirilmiş, Yeni Delhi tarafından atanan sözde Birlik Bölgesi Vali Yardımcısı'nın idari yetkileri artırılmıştır.

Bugün Keşmir, dünyanın en yoğun askerî işgal altındaki bölgelerinden biridir. Yerli halkı baskı ve gözetim altında tutmak amacıyla bölgede 900 binden fazla Hindistan askeri konuşlandırılmıştır. Son seksen yılda Keşmirlilerin dolaşım, din ve ifade özgürlükleri acımasızca bastırılmıştır. Keşmirli siyasi liderler hapsedilmiş, kadınlar ve çocuklar dâhil binlerce genç gözaltına alınmış, protestolar şiddetle bastırılmış, mahalleler ve köyler “toplu cezalandırma” kapsamında yıkıma uğratılmıştır.

HALK ÜZERİNDEKİ BASKILAR YOĞUNLAŞTI

Hindistan, ağır baskıcı yasalar, devlet destekli baskı ve zulüm, işgal altındaki bölgede düzenlendiği ileri sürülen terör saldırıları ve uluslararası yükümlülüklerin göz ardı edilmesi yoluyla Cammu ve Keşmir üzerindeki hukuka aykırı hâkimiyetini pekiştirmiştir. Bölge halkının din özgürlüğü de ciddi biçimde kısıtlanmaktadır. Tarihî Srinagar Ulu Camii’nde toplu namazların yasaklanması, dinî eğitim kurumlarının kapatılması ve dinî toplantılara getirilen kısıtlamalar bunun örnekleridir.

Nisan 2025’te, işgal altındaki Cammu ve Keşmir’de Hintli sivillerin hayatını kaybettiği Pahalgam olayının ardından baskılar daha da yoğunlaşmıştır. Hindistan, bölgede onlarca yıldır kontrolü elinde bulundurmasına rağmen olaydan Pakistan’ı sorumlu tutmuştur. Gazeteciler, öğrenciler, akademisyenler ve insan hakları savunucuları dâhil yaklaşık 4.500 kişi, uzun süre suçlama veya yargılama olmaksızın gözaltında tutulmaya imkân veren Yasadışı Faaliyetleri Önleme Yasası (UAPA) kapsamında gözaltına alınmıştır.

Pahalgam saldırısının ardından Hindistan, Pakistan’daki çeşitli sivil altyapı tesislerine saldırmıştır. Pakistan’ın karşılığı, ülkenin sınırlarını savunma kapasitesini bir kez daha göstermiştir. Bu gelişmeler, bölgenin kırılganlığını ortaya koymuş ve kalıcı barışın ancak Keşmir halkının kendi kaderini tayin hakkının tanınmasıyla mümkün olabileceğini hatırlatmıştır. Nükleer silahlara sahip Hindistan ile Pakistan arasındaki çatışmalar, Cammu ve Keşmir ihtilafının ilgili BM kararları ve Keşmir halkının iradesi doğrultusunda barışçıl biçimde çözülmesinin aciliyetini ortaya koymuştur.

İNDUS SULARI ANLAŞMASI BÖLGESEL İSTİKRAR İÇİN ELZEMDİR

Mayıs 2025’te Pakistan ile yaşanan çatışmanın ardından Hindistan, 1960 yılında imzalanan İndus Suları Antlaşması’nı tek taraflı olarak askıya aldığını açıklamıştır. Savaş dönemlerinde dahi yürürlükte kalan bu tarihî anlaşma, bölgesel istikrarın temel dayanaklarından biridir. Antlaşmanın tek taraflı askıya alınması, uluslararası hukukun ciddi bir ihlali olup insani, çevresel ve güvenlik alanlarında ağır sonuçlar doğurma riski taşımaktadır.

Pakistan, bu kararı kesin bir dille reddederek hükümsüz ve hukuki sonuç doğurmaktan yoksun olduğunu vurgulamaktadır. İndus Suları Antlaşması her iki taraf için de yürürlükte ve bağlayıcı olmaya devam etmektedir. Pakistan’a ait nehirlerin akışına müdahale edilmesi, ülkenin ekonomik yaşam damarını ve milyonlarca insanın varlığını tehdit edecektir.

Pakistan, uluslararası toplumu bağlayıcı anlaşmaların bütünlüğünü korumaya çağırmaktadır. Ortak kaynakların korunması ve antlaşma yükümlülüklerine saygı gösterilmesi, barış ve istikrar için ortak küresel sorumluluklardır. Devletleri, uluslararası kuruluşları, medyayı ve sivil toplumu İndus Suları Antlaşması’nı açıkça savunmaya davet ediyoruz.

Her yıl 27 Ekim’de dünyanın dört bir yanındaki Keşmirliler, Keşmir Kara Günü’nü anarak uluslararası topluma Cammu ve Keşmir halkına karşı üstlendiği yükümlülükleri hatırlatmaktadır. Keşmirlilerin kendi kaderini tayin hakkının tanınması ve Hindistan’ın bölgedeki işgaline son verilmesi gerekmektedir.

Pakistan, bu vesileyle Keşmir meselesinin BM Güvenlik Konseyi kararları doğrultusunda adil ve barışçıl çözümüne yönelik diplomatik ve siyasi kararlılığını bir kez daha teyit etmektedir. Cammu ve Keşmir meselesi, Hindistan alt kıtasının bölünmesinden ve sömürgeciliğin sona erdirilmesinden geriye kalan, henüz çözüme kavuşturulmamış bir meseledir.

Uluslararası toplumun bu yükümlülükleri yerine getirmesi, Keşmir halkının temel haklarının korunması ve bölgede kalıcı barışın sağlanması bakımından büyük önem taşımaktadır.