81 ilde akıllı şehir dönemi başlıyor: Trafikten afet yönetimine kadar 50 yeni uygulama

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, "2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı"na ilişkin, belediyecilik, trafik sistemleri, atık yönetimi başta olmak üzere hemen her alanda vatandaşların hayatını kolaylaştıracak 50 akıllı şehir uygulamasını hayata geçirecekleri düzenlemelerin Resmi Gazete'de yayımlandığını belirtti.

Bakan Kurum, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, şunları kaydetti:

2026 sonuna kadar 81 ilde akıllı şehir stratejileri ve yol haritaları hazırlanacak

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından yapılan açıklamaya göre de Türkiye Yüzyılı vizyonu doğrultusunda hazırlanan "2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı" ile şehirleri değiştirecek 5 yıllık yol haritası belirlendi.

Eylem planında uygulamaya, izlemeye ve ölçmeye odaklanan 4 stratejik amaç, 8 hedef, 32 eylem ve 297 uygulama adımı yer aldı. Yeni stratejiler, 2020-2023 döneminde kazanılan tecrübe ve kurumsal kapasitenin üzerine gelişmiş bir yönetim çerçevesi olarak inşa edildi.

İleri teknoloji, sürdürülebilir ve dirençli dünya vizyonuyla hareket eden yeni yol haritası yapay zeka, büyük veri, nesnelerin interneti ve dijital ikiz gibi teknolojilere odaklanacak. Kentsel dönüşüm, iklim krizi ve afet yönetimi alanında erken uyarı ve kriz anı yönetim mekanizmaları devreye alınacak.

Eylem planı kapsamında gelecek 5 yıllık süreç ayrıntılı olarak düzenlendi. Buna göre, 2026 sonuna kadar 81 ilin tamamında akıllı şehir stratejileri ve yol haritaları hazırlanacak. Her belediyede özel akıllı şehir birimleri kurulacak ve mekansal planlamada semantik planlama modeline geçilmesi zorunlu olacak.

50 yeni uygulama geliyor

2027'de büyükşehirlerin ardından 187 ilçe belediyesi sürece dahil edilecek ve 268 belediyede Coğrafi Bilgi Sistemi tabanlı gelişim planları hazırlanacak. 2028 itibarıyla en az 50 akıllı şehir uygulaması sahada hayata geçecek.

Kurulacak teknoloji kümelenmeleriyle yerli çözümler dünyaya ihraç edilecek. 2029'a gelindiğinde tüm illerde trafikten çevre temizliğine kadar hizmetlerin tek noktadan takip edileceği Dijital Şehir Yönetim Merkezleri kurulacak. Koordinasyonu Bakanlık bünyesindeki Ulusal Akıllı Şehir Merkezi sağlayacak.

2030'da ise akıllı şehir teknolojilerinde en az yüzde 80 yerli üretim şartı aranacak. Sektörde dünya ile yarışacak 500 girişimci şirket desteklenecek ve sürecin hukuki altyapısını oluşturan Akıllı Şehir Kanunu yürürlüğe girecek.

Erken uyarı ve kriz anı yönetim mekanizmaları ile afetlere hazırlık

Yeni planla, kurumların birbirinden kopuk sistemler kurarak kaynak israfına yol açmasının engellenmesi için veri yönetişimi ve birlikte çalışabilirlik ilkeleri merkeze alındı. Şehirlerin teknoloji çöplüğüne dönüşmemesi için tüm teknolojiler yakından izlenecek. Şehirlere en uygun olanı tespit edilip sadece vatandaşa doğrudan fayda sağlayacak çözümler uygulanacak.

Bu kapsamda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı yerel yönetimlere rehberlik etmek için 50 uygulamaya ait fizibilite raporu ve 15 bin sayfalık eğitim dokümanı havuzu oluşturdu.

Yeni yol haritası kapsamında, erken uyarı ve kriz anı yönetim mekanizmalarıyla afetlere hazırlık güçlendirilecek. TOKİ, kentsel dönüşüm ve yeni konut projelerini doğrudan "Akıllı Bölgeler" yaklaşımıyla bütünleştirecek. Yeni yaşam alanları yeşil enerjiyle çalışacak, su ve enerji kayıplarını sensörlerle anlık tespit eden çevreye duyarlı tasarımlara sahip olacak.

Yeni stratejiyle sokaktaki vatandaşın yaşam kalitesinin artırılması hedefleniyor. Gerçek zamanlı trafik yönetim sistemleriyle yollarda kaybedilen zaman en aza inecek.

Atık toplama araçları doluluk oranına göre rota çizecek ve akıllı sokak aydınlatmalarıyla devasa enerji tasarrufu sağlanacak. Vatandaşlar mahallelerindeki sorunları mobil uygulamalar üzerinden doğrudan ilgili birimlere ileterek şehir yönetiminde söz sahibi olabilecek.

Bununla birlikte, Akıllı Şehir Olgunluk Değerlendirme Modeli ile her şehrin ihtiyacı ayrı ölçülecek. Hizmetler yaşlılar, engelliler ve dijital hizmetlere erişimde dezavantajlı grupları kapsayacak şekilde adil dağıtılacak.

Türkiye, yerli ve milli birikimini Türk Devletleri Teşkilatı başta olmak üzere yakın coğrafyadaki ülkelere de ihraç ederek uluslararası alanda işbirliği geliştirecek.