Yazı tura atılarak fiyatlar belirleniyor

Akaryakıt sektöründeki fiyat oynaklığı üzerine 'tavan fiyatı' açıklaması yapan Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'na karşılık, serbest fiyatın kanuna uygunluğunu savunan akaryakıtçılar arasındaki tartışmalar büyüyor. Akaryakıt sektöründe 47 tane firmanın olduğunu ve bu firmalardan 5'inin kendi aralarında tröst oluşturduğunu belirten Tüketiciler Birliği Genel Başkanı Nazım Kaya, "Piyasada hakim güç olabilirsin ama bu gücü piyasanın yararına kullanmalısın. Bu firmalar fiyatlandırma konusunda o kadar rahat davranıyorlar ki tabiri caizse yazı gelirse zam yaparız tura gelirse yapmayız diyorlar" dedi.

Benzin fiyatlarının yüksek olmasının sadece akaryakıt firmalarından kaynaklanmadığını ifade eden Kaya, vergilerin yüksekliğine de dikkat çekti. Benzinin pompaya geliş fiyatının 83 kuruş, vergisiz satış fiyatının ise 1.25 TL olduğunu belirten Nazım Kaya şunları dile getirdi: "Dağıtım firmasının bu işlemden kârı 42 kuruş. Dağıtım firmaları yüksek kâr elde ediyor fakat vergilere de tepki göstermemiz gerekiyor. Verginin litre başına 2 TL olması kabul edilemez."

Kaya, EPDK'nın bugüne kadar akaryakıt piyasasına hiçbir müdahalede bulunmadığını ve yıllardır gevşek politika izlediğini belirtti. Rekabet Kurulu tarafından açıklanan akaryakıt sektörü raporunda rekabeti engelleyici hususların olduğunun ve hakim durumun kötüye kullanıldığının belirtildiğini ifade eden Kaya sözlerini şöyle sürdürdü:

"Bu hususlar 4054 sayılı kanunun 4. ve 6. maddesi ile açıklanmıştır. Aynı kanunun 16. maddesi ile de bu şirketlerin bir önceki yılki cirolarının yüzde 10'una kadar ceza uygulaması öngörülmüştür. Rekabet Kurulu'nun raporuna rağmen bu şirketlere ceza uygulanmadı. Akaryakıt şirketlerinin 2008 cirolarının 75 milyar dolar olduğu göz önüne alındığında 7.5 milyar dolarlık ceza verilmemiş oldu" dedi.

EPDK, fiyat politikalarında değişiklik yapılması için akaryakıt şirketlerine 20 Haziran'a kadar süre tanımıştı. Dağıtım şirketleri bu süreye kadar durumlarını düzeltmemeleri halinde EPDK tarafından şirketler hakkında soruşturma açabileceği gibi, kurum Türkiye çapında akaryakıt dağıtım ve bayi satışlarına yönelik tavan fiyat belirleyebilecek. Bununla beraber de piyasada Akaryakıt Dağıtıcıları Derneği de dahil olmak üzere birçok firmada panik başladı.

EPDK'nın geçtiğimiz günlerde kaçak akaryakıt kullanan şirketler için ceza kestiğini hatırlatan Nazım Kaya sözle-rine şu şekilde devam etti: "Bu cezanın ardından EPDK'dan bu şirketlerin hangi şirketler olduklarını söylemelerini istedik. Fakat EPDK 'bu bir ticari sırdır' di-yerek talebimizi geri çevirdi. Neyin ticari sırrı? EPDK'nın öncelikli üç görevinden biri tüketici haklarını korumaktır. Fakat EPDK bunu hiçbir zaman gerçekleştirmemiştir."

Başbakan Tayyip Erdoğan da geçtiğimiz aylarda, petrol fiyatlarının yükseldiği dönemlerde değişikliği fiyatlara yansıtan petrol istasyonlarının fiyatlar düştüğünde yansıtmadığından şikayet ederek, Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nun gerekli izahatı yapamaması durumunda konuyu yargıya götüreceklerini dahi söyledi. Başbakan'ın bile şikayet ettiği bir konuda uluslararası piyasalarda neredeyse üçte bir oranında düşen petrolün, Türkiye'de pompaya yansımamasına feryat eden vatandaş ise ne yapacağını bilemiyor. Öte yandan, piyasada bulunan 47 akaryakıt firması içinde sektöre hakim olan 5 şirket ise şu şekilde sıralanıyor: Petrol Ofisi: Yüzde 34, Shell: Yüzde 23.5, BP: Yüzde 15.6, Opet: Yüzde 9.7, Total: Yüzde 7.2.

ÜLKE KBMG LİTRE FİYAT ($)

TÜRKİYE 10 bin $ 1 2.073

ABD 45 bin 600 $ 1 0.98

FRANSA 40 bin $ 1 2.039

İTALYA 35 bin $ 1 2.065

İSPANYA 31 bin $ 1 1.67

KBMG: Kişi Başı Milli Gelir n Hesaplama 2008 yılı sonu itibariyle geçerli olan rakamlardır.