
Önceki yazımda İsrail’de eğitimli, seküler genç Yahudilerin önemli bir kesiminin Avrupa’ya göç ettiğinden söz etmiştim. Bu kesim İsrail’de kendilerine güvenli bir gelecek görmüyor. İsrail dışındaki ülkelerde yaşayan genç Yahudiler arasında da Siyonizm’den kopuş yaşanıyor. Siyonizm’den boşanmanın önemli sebeplerinden biriyse Filistinliler’in soykırıma uğratılması. ABD başta gelmek üzere Batı’da önemli sayıda Yahudi, İsrail’le özdeşleştirilmek istemiyor.
Benzer bir gelişme İsrail’in hamisi ABD’de de yaşanıyor. ABD’nin küresel algısı da İsrail gibi diplerde seyrediyor. ABD’de etkili haber sitelerinden “Salon”un Yayın Yönetmeni Andrew O’Hehir’in 31 Mayıs tarihli yazısının başlığı “Amerikalılar, dünyanın bizden ne kadar nefret ettiğini gerçekten biliyor mu?” idi. O’Hehir’in verdiği bilgilere göre son birkaç yılda ABD’de yabancı ülke vatandaşlığı başvurularında patlama yaşandı. Kendisinin de İrlanda pasaportuna sahip olduğunu belirten O’Hehir 2025’de yaklaşık 20 bin Amerikalının İrlanda vatandaşlığı için başvurduğuna dikkat çekiyor. Binlerce Amerikalı ise İngiliz vatandaşlığı için başvurmuş.
Keza binlerce Amerikalı ise Kanada’yı tercih ediyor imiş. Avrupa kökenli Amerikalılardan çok sayıda kişiyse ailelerinin geldiği ülkelerde kendilerine yeni bir hayat kurmanın peşindeler. Sosyolog Kristin Surak’ın ABD’den kaçmak isteyen Amerikalıları “Armageddon Americans (Kıyamet Günü Amerikalıları)” olarak tanımladığına dikkat eken O’Hehir şöyle diyor:
“Bu yazıyı okuyanlar için, bizim ömrümüz boyunca iyileşme belirtisi göstermeyen Amerika’nın devasa iç bölünmesinin, yeterli imkânlara ve esnek bir yaşam tarzına sahip giderek artan sayıda insanı seçeneklerini değerlendirmeye ittiği artık bir sır değil. Son birkaç yıl içinde en az üç eski iş arkadaşım ailelerini toplayıp işlerini değiştirerek yurtdışına taşındı. Daha da önemlisi, bu konuyu hiç düşünmemiş kimseyi tanımıyorum.”
Yazıda ABD’ye gelen turist sayısının 2025 yılında 72 milyondan 77 milyona çıkacağı tahmin edildiği, ancak sayının 68 milyonda kaldığı belirtiliyor. Özellikle Kanada, Fransa ve Almanya’dan gelen ziyaretçi sayısında dramatik düşüşler yaşanmış. Bu yaz “FIFA Dünya Kupası”nın büyük bir kısmının ABD’de yapılacak olmasına rağmen ziyaret tahminleri de beklentilerin altında kalmış. Nisan ayında ziyaretçi sayısı geçen yıla göre yüzde 14 düşmüş.
O’Hehir, NATO eski Genel Sekreteri Anders Fogh Rasmussen’in Danimarka’da kurduğu “Demokrasiler İttifakı Vakfı”nın 98 ülkede yaptığı ankete dikkat çekiyordu. “Demokrasi Algı Endeksi”ne göre ABD’nin küresel net algısında 38 puanlık düşüş yaşandı. O’Hehir geçen ay yayınlanan anketin ABD medyası tarafından büyük ölçüde görmezden gelindiğini belirtiyor.
“Demokrasiler İttifakı Vakfı”nın söz konusu anketini gerçekleştiren Nira Data’nın CEO’su Dr. Nico Jaspers ise anket sonuçlarıyla ilgili değerlendirmesinde, “ABD’nin imajındaki düşüş ve dünyanın en büyük tehdidi olarak algılanmasının giderek yaygınlaşması — Avrupa’nın bazı bölgelerinde yaygın olan karamsarlıkla birleştiğinde — son derece endişe vericidir” diyor.
Ankete göre ABD, dünyada en olumsuz algılanan beş ülke arasında yer alıyor. İlk sırada ise “İsrail” yer alıyor. Ankette Çin’in 2022’den bu yana küresel algısının iyileştiğine de dikkat çekiliyor. ABD, Çin ve Rusya arasında sadece “Çin” net pozitif küresel imaja sahip. Avrupa’da, ankete katılan 23 ülkeden 20’sinde Çin, ABD’den daha olumlu görülüyor, sadece Fransa, Polonya ve Ukrayna ABD’yi tercih ediyor. Daha da ilginci, düzenli aralıklarla gerçekleştirilen “Demokrasi Algı Endeksi” anketlerinde ilk kez ABD Rusya’dan daha olumsuz algılanıyor.
Ankette dikkat çeken bir diğer husus ise ABD’nin deniz aşırı askerî üsleriyle ilgiliydi. ABD’nin dünyanın dört bir tarafında 800 civarında askerî üssü var. Ankette katılımcılara kendi ülkelerinde ABD askeri üssü olup olmaması gerektiğine dair sorular da soruldu. Ankete katılan 97 ülkeden sadece Porto Riko, Polonya, İsrail ve Güney Kore Amerikan üslerini destekliyor. Dominik Cumhuriyeti, Romanya, Japonya ve Filipinler’de ise katılımcılar eşit olarak bölünmüş durumda. Kalan 86 ülkede ise çoğunluk Amerikan üslerine sıcak bakmıyor.
Yazısında ‘Amerikan Rüyası’nın sönümlendiğine dikkat çeken “Salon” yazarı Andrew O’Hehir dünyanın Amerika’ya hayranlığının yıllar önce bozulmaya başladığını ve artık gelinen noktada dünyanın ABD’den boşanmaya hazır olduğunu söylüyor. Hiç kuşkusuz ABD’nin küresel algısının diplerde seyretmesinde İsrail’e verdiği kayıtsız şartsız destek de önemli rol oynuyor.
BIST isim ve logosu "Koruma Marka Belgesi" altında korunmakta olup izinsiz kullanılamaz, iktibas edilemez, değiştirilemez. BIST ismi altında açıklanan tüm bilgilerin telif hakları tamamen BIST'e ait olup, tekrar yayınlanamaz. Piyasa verileri iDealdata Finansal Teknolojiler A.Ş. tarafından sağlanmaktadır. BİST hisse verileri 15 dakika gecikmelidir.