Müphemiyet

Ardahan Valisi Mehmet Fatih Çiçekli’nin görevden alınma biçimi, bir iletişim sorunu olarak gündemde.

İletişimin baş düşmanlarından biri, müphemiyettir. Eğer bir kilit mesajın, kararın ya da bir eylemin arkasındaki rasyonel gerekçe şeffaf ve net biçimde ifade edilmezse, orada kocaman bir ‘boş alan’ kalır ki, o boşluğu başkaları ‘kendi ajandasına göre’ doldurabilir.

Vali Bey’in katıldığı bisiklet festivalinde spor taytlı fotoğrafı CHP Kars Milletvekili İnan Akgün Alp tarafından TBMM kürsüsüne taşınmıştı. Ardından sosyal medyada eleştiriler yükseldi ve çok geçmeden, herhâlde birikmiş haklı gerekçelerle gece yarısı yayınlanan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Vali Bey görevden alındı. Sistem gereği kararnamede sadece hukuki maddeler yazıyordu. Oysa üstü kapalı dahi olsa bir açıklama yapması gereken İçişleri Bakanlığı’ndan gerekçeye dair ses çıkmadı. Tabii mesele sadece bisiklete taytla binmek değilse…

İşte iletişimin o acı gerçeği tam da burada devreye giriyor: “Susarak olayların üstü kapatılamaz.” Susarsanız, hedef kitle zihninde “Vali, bisiklete binerken tayt giydi diye görevden alındı” algısı kalır…

Ha, bunu istemiş olabilirsiniz. O zaman da hedef kitlenizin sizi hoşgörüsüzlük ve anti demokratik olmakla suçlaması riskini de kabul etmiş sayılırsınız.

Bu algı yerleşti mi de muhalefet için bulunmaz bir siyasi sermaye hâline gelir. Nitekim geldi de…

Halk TV başta olmak üzere muhalif medya organları, olayın üstüne atladılar. Medyanın bu refleksi elbette eleştirebilir… Ancak iletişim penceresinden baktığınızda onlara bu alanı açan, karar vericilerin sessizliği olduğu da unutulmamalı...

Mucize mi, strateji mi?

“Kader gayrete aşıktır” derler… İşte bazen de kader, doğru kurumsal iletişim stratejilerine âşık oluyor galiba…

Malum Dünya Kupası futbolda sahibini buldu. Kupaya damga vuran en ilginç fotoğraflardan biri, hiç şüphesiz Lionel Messi-Lamine Yamal ikilisine ait olandı.

Bir tarafta futbol tarihinin yaşayan efsanesi Messi, diğer tarafta ise henüz birkaç aylık, bir leğenin içinde banyo yaptırılan Yamal. Yıl 2007. Bugün kupada harikalar yaratan o çocuk, meğer daha bebekken Messi’nin ellerinde “kutsanmış!”

Herkesin aklında, “Bu bir tesadüf mü, yoksa ilahi bir dokunuş mu?” tarzı sorular…

İletişim dünyasında buna, “Doğru kurgulanmış bir kurumsal sosyal sorumluluk projesinin, yıllar sonra gelen muazzam marka geri dönüşü” denebilir. Elbette bir şans faktöründen bahsedilebilir, ancak tesadüften çok daha fazlası da söz konusu.

O dönem UNICEF ve Katalan gazetesi Diari Sport, Barcelona FC kulübüyle birlikte bir yardım takvimi hazırlamış. Kulübün genç yeteneği Messi, UNICEF’in çekilişi sonucu seçilen Yamal ailesinin bebeğiyle yan yana gelmiş. Yani ortada ne bir kehanet var ne de önceden planlanmış bir “veliaht seçme” operasyonu. Tamamen hayırseverlik odaklı bir ‘Kurumsal Sosyal Sorumluluk Projesi’.

Barcelona FC ve UNICEF, 19 yıl önce samimi, insana dokunan ve toplumsal fayda gözeten bir iş birliğine imza atmışlar. O gün ekilen vizyoner tohum, bugün dünya futbolunun zirvesinde milyarlarca dolarlık bir PR (Halkla İlişkiler) anıtına dönüştü. Markalar ‘varoluş nedenleri’ne uygun stratejilerle ve buna yönelik toplumsal fayda içeren adımlarla yürürlerse, Messi-Yanal vakasında olduğu gibi, meyvelerini 10’larca yıl sonra dahi toplayabilirler. Başka bir deyişle, 19 yıl sonra ortaya çıkan bu ‘iletişim mucizesi’, aslında stratejik aklın ve iletişimin doğru yönetilmesinin paha biçilemez bir örneği…

Bu 19 rakamı da işe mana katmak, hikâye ve duygu yönünü güçlü tutmak için başka bir verimli toprak… Fotoğraf 19 yıl önce çekilmiş. Messi o gün 19 yaşındaymış ve Barcelona’da 19 numaralı formayı giyiyormuş. Bugün 19 yaşında olan Yamal da 19 numaralı formayı giyiyor…

Hep söylenir, hikâyesi olmayan marka kalıcı etki sağlayamaz. UNICEF, Diari Sport, Barcelona FC, Messi ve Lamal’ın hikâyeleri zaten büyüktü, şimdi bu fotoğrafla birlikte “efsane” katına yükseldiler.

Acıların insanı olmayın!

İktisat teorilerinde yüzyıllar boyunca insan, hep rasyonel ve mantıkla karar vermesiyle tanımlandı. Oysa hayatın pratiklerine bakıldığında bambaşka bir tablo görülebiliyor.

Çoğu zaman duygular ve genetik kodlarla alınan kararların söz konusu olduğu da ispatlandı. Nedeni ise, insan beyninin kazanmanın coşkusundan ziyade kaybetmenin acısına göre programlanmış olmasıymış… Bu tespitten yola çıkan, İstanbul Üniversitesi ve İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa’nın teknokenti olan Entertech İstanbul Teknokent, “MentorTech Programı”nı hayata geçirmiş.

Davranışsal ekonominin kurucuları Daniel Kahneman ve Amos Tversky, yarım asır önce “Beklenti Teorisi” ile bu durumu bilimsel olarak kanıtladılar. Bugün “kayıptan kaçınma” (loss aversion) denilen bu olguya göre, cepten çıkan 100 TL’nin şiddeti, havadan kazanılan 100 TL’nin verdiği mutluluğun tam iki katı imiş. Yani acı, hazza baskın geliyor, denebilir.

İstanbul Üniversitesi’ndeki programın felsefesi net ve rasyonel: “Girişimciye sadece iş modeli öğretmek yetmez; ona karar alma süreçlerinde kendi zihninin oynayacağı oyunları, o bilişsel tuzakları da fark ettirmek gerekir.” Deneyimli mentorların rehberliğinde firmaların ihtiyaçları tek tek analiz ediliyor, doğru eşleşmeler yapılıyor ve en önemlisi, girişimcinin “kaybetme korkusuyla” anlık reaksiyonlar vermesi değil; veriyle, analize dayalı ve uzun vadeli bir stratejiyle soğukkanlı hareket etmesi sağlanıyormuş.

Entertech’in bu mentorluk hamlesi, direksiyon hakimiyetini korumak adına kıymetli bir vizyon olarak dikkati hak ediyor.