‘Sözde’ namus olsun!

Ankara’daki NATO Toplantısı vesilesiyle Sayın Cumhurbaşkanı ve Eşi, konuklarını Beştepe’nin kapısında Yeniçeri ve Mehter Takımı eşliğinde karşıladılar. Pek çok kişi; “Laik Türkiye Cumhuriyeti’nin ev sahipliği yaptığı resmî törende Yeniçerilerin ne işi var?” diye düşünmüş olabilir.

Açıkça itiraf etmeliyim ki, ilk gördüğümde ben de bazı konuk başbakanlar gibi hafiften şaşırdım. Sonra, bu düzenleme hangi kilit mesaja işaret ediyor, diye düşündüm. Yardımıma 20 yıllık dostumuz, Yeminli Mali Müşavir Abbas Yüksel Bey yetişti. Bir mesajla görüşünü ifade etmiş:

“Bir kısım zevat ‘Ayol, Osmanlı’ya dönüyoruz!’ demiyor mu? Bunlar, ABD söz konusu olduğunda ise ‘Siz kimsiniz, daha dünkü devletsiniz!’ de diyorlar! E, işte ben de onlara derim ki: ‘Sen aslını inkâr edersen, 103 yıllık olursun, öbürü de 250 yıllık. Ne demeye onlara daha dünkü devletsin diye atarlanırsın!..’ Yani, ‘sözde’ namus olsun; ya ABD’ye dünkü devletsin deme ya da aslını inkâr etme!”.

Demek ki, Yeniçeri ve Mehter Takımı’nın taşıdığı ve bütün dünyaya iletilen kilit mesaj, Devletimizin kökleri ile ilgili. Kuruluşu, 29 Ekim 1923 olarak mı alacağız, yoksa Anadolu İrfanı dahil ortak ruhî şekillenmemizin belirlenmesinde derin etkileri olan Osmanlı Devleti’nin kuruluşunu mu?

Bilindiği üzere o tarihle ilgili iki görüş var. Geleneksel kabul, Selçuklu Sultanı II. Gıyaseddin Mesud’un Osman Gazi’ye bağımsızlık alameti olan tuğ, alem ve tabıl (davul) gönderdiği yıl olan 1299’dur. Rahmetli Prof. Dr. Halil İnalcık Hoca’nın çalışmalarına göre ise Osmanlı’nın resmi kuruluş tarihi, Koyunhisar Savaşı sonrası 1302’dir.

Hangisini kabul ederseniz edin, köklerimiz 1302’ye göre 724, 1299’a göre de 727 yıllık. Öte yandan, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın konuşmasında belirttiği gibi Kara Kuvvetleri’nin kuruluşu olarak Mete Han’ın tahta çıkışı, düzenli, disiplinli ordu teşkilatını kurduğu yıl olan M.Ö. 209 yılı kabul edilir. Yani Kara Kuvvetleri de 2.235 yıllık askerî kültürel bir birikime sahiptir.

Sayın Yüksel’e katılmamak mümkün değil… Devletimizi 103 yıllık olarak kabul ediyorsak ya 250 yıllık ABD’yi köksüzlükle etiketlemeyeceğiz ya da köklerimize sahip çıkacağız.

Beştepe’deki resmî karşılamadaki Yeniçeri sembolünün açılımı budur.

‘Bahşiş’ deyip geçmeyin…

Yaklaşık 1 trilyon TL büyüklüğe ulaşmış ve 2 milyon kişiye istihdam sağlayan, tarımdan turizme, gıdadan lojistiğe kadar onlarca sektörü besleyen Türkiye’nin yeme-içme alanında yaşanan servis ücreti yani ‘bahşiş’ sorunu hâlâ çözüm bekliyor.

Bahşiş deyip geçmeyelim, rakamlara bir göz atalım.

Turizm Restoran Yatırımcıları ve Gastronomi İşletmeleri Derneği’ne (TURYİD) göre 2025 yılında yaklaşık 65 milyar dolar turizm geliri elde edilmiş ve bunun %21’i, yani 13,5 milyar doları, yeme-içme harcamalarından oluşuyormuş. Bu harcamaların 5,4 milyar dolarlık bölümü ise oteller hariç, restoran, kafe ve diğer yeme-içme işletmelerinde yapılıyormuş. Ve bu rakamın içinde servis ücretinin payı %10-12 civarında imiş.

Bu devasa ekosistemin, sektör çalışanından işverenine, misafirinden kamuya kadar tüm tarafları etkileyen önemli bir sorunla, hukuki bir belirsizlikle karşı karşıya kaldığı, 30 Ocak 2026’da kaldırılan servis ücreti uygulaması (bahşiş) yerine henüz yeni bir yasal çözüm getirilmemiş olduğu TURYİD tarafından dile getiriliyor.

Nakit taşıma alışkanlığının hayli azaldığı günümüzde, dijital altyapı yetersizliği yüzünden, emekçinin bahşiş geliri %2’lere düşmüş. Yetkililer, neredeyse maaşa eş değer ikinci bir gelir kaynağı olarak tanımlanan bahşişin yasal olarak kaldırılmasının, yaklaşık 150 bin işletmedeki personeli ve dolayısıyla hizmet kalitesini olumsuz etkilediğini söylüyorlar. Anlaşılan, sadece çalışan değil, devlet de kaybediyor.

TURYİD, “Bahşiş tamamen gönüllü olsun, dijital olarak kayda girsin; çalışanın cebinden tek kuruş vergi kesilmesin, doğacak %10’luk stopaj yükünü de biz işverenler olarak üstlenelim!” diyerek yeni bir model öneriyor: Dijital Gönüllü Bahşiş Sistemi.

Turizmde küresel ve jeopolitik riskler nedeniyle hassas bir dönemden geçildiği açık. İşverenin vergiyi üstlenmeye hazır olduğu, çalışanın emeğinin korunacağı, kamunun ise kayıtlı gelir elde edebileceği çağdaş ve dijital ödeme modelinin ele alınması, yasalarla çözüme kavuşturulması, sadece ekonomik değil, geniş kitleleri ilgilendirmesi nedeniyle de siyasidir.

Cumhurbaşkanımızın konuya el atacağına inanan TURYİD, başta yabancı turistlerin alışık olduğu dijital bahşiş imkânının sunularak hizmet kalitesinin ve çalışan bağlılığının yeniden yükseltilebileceği, böylece ülkemiz turizmine büyük katkı sağlanacağı görüşünde.

Peşini bırakmayın!..

Geçenlerde sponsorluk meselesine değinmiş, ‘Ver-Kurtul-Peşini Bırak’ yaklaşımının ne kadar yanlış olduğunun altını çizmiştik. Halkbank ile Habitat Derneği’nin birlikte yürüttükleri “Bilim Kızlarla Gelecek (BİGE)” projesi ‘sponsorluk’ kavramına örnek teşkil edecek bir çalışma. Bilim, teknoloji, mühendislik ve matematik (STEM) alanlarında kız öğrencilerin kendilerini geliştirmeleri ve girişimcilik ekosistemine adım atmalarını hedefleyen BİGE projesi bu yıl ikinci kez yapılıyormuş.

Yarışmaya Türkiye genelinde 1.317 öğrencinin yer aldığı 562 takım başvurmuş. Düzenlenen ön eleme sonucu 46 öğrenciden oluşan 20 takım Hackathon’a davet edilmiş.

27-28 Haziran’da İstanbul’da yapılan etkinlikte takımlar, yapay zekâdan iklim krizine kadar küresel ve toplumsal sorunlara yönelik sürdürülebilir çözümler üretmek için yarışmış. 48 saat süren teknoloji maratonunda jüri üyeleri tarafından belirlenen en başarılı 10 takım, Hızlandırma Programı’na katılmaya hak kazanmış. BİGE projesinin final etkinliği, Demo Day, 26 Eylül’de Banka’nın merkez binasında düzenlenecek ve dereceye giren ilk üç takım, projelerini hayata geçirebilmeleri için nakdi ödül almaya hak kazanacaklarmış.

Sponsorlukta bu tür derinlikli stratejik yaklaşım, kurumları sıradan bağışçı etiketinden korur.