Kurban ve hikmet

Geçen kurbanda yazdıklarımı tekrarlamadan kurbanın bazı hikmetlerine değineceğim:

Önce bilmeliyiz ki, ibadetler pozitif, yani görünür dünyevi faydaları için değil, ibadet olduğu için, Allah öyle emrettiği için yapılır. Her ibadette olduğu gibi kurbanda da safi Allah için yapıyor olma önemli bir ilk şarttır. Bu yüzden büyükbaş kurban ortaklarından birinin sırf et almak maksadıyla kurbana katılmış olması, tamamının kurbanını makbul olmaktan çıkarır. Çünkü niyet bölünemez. Bozuk bir niyet diğerlerini de bozar.

Ayrıca ibadet koyma, onun şeklini, zamanını, miktarını belirleme Mabud"un hakkıdır. O nasıl öğretmişse biz öyle yaparız. İbadetlere hiçbir ekleme ve çıkarma yapamayız. İbadetlerde ve akidede yapılan her türlü ekleme ve çıkarmalar bidattir ve her bidat cehenneme götürür. Çünkü ibadetler aklın alanı değildir. Bizden kurban kesmemiz istenmişse, onun yerine bedelini vermenin yeterli olmayacağını da biliriz.

Ama her ibadetin dünyaya bakan, bize dünyevi faydalar sağlayan yönleri de vardır. Bunlar, "yanında bir adet bedava" der gibi ilave faydalardır. İbadetlerde asıl hedef ise Allah"ın rızasıdır, öbür âlemdir.

Neden kurban keseriz?

Bir müminin bu soruya vereceği cevap; Allah öyle istiyor da ondan, şeklindedir. Ama Allah Hakîm"dir, her yaptığı işte pek çok hikmetler vardır ve biz bunların bazılarını görebiliriz. İşte bu açıdan baktığımızda kurban için isminden başlayarak diyebiliriz ki:

"Kurban" yaklaşma demektir. Akraba da aynı köktendir. Demek ki, kurbanın hikmetlerinden ya da hedeflerinden birisi mümini Allah"a yaklaştırmasıdır. Allah"ın verdiği malı, yine O"nun için feda edebilmek bir yaklaşma sebebidir. Aslında Allah insana şah damarından daha yakındır. Bu sebeple insanın ona yaklaşması, aynı zamanda O"nun kendisine çok yakın olduğunu hissetmesi anlamındadır. Tabir caiz ise, Allah"ı görür gibi bilmesidir. Bu aynı zamanda ihsan derecesidir. Ya da Allah"ın onu kendisine yakın kullarından, mukarrabûn"dan sayması demektir.

Tıpkı Hz. İbrahim gibi, o en sevgili varlığı olan İsmail"i bile Allah için feda edebileceğini gösterdi. Herkesin mutlaka bir İsmail"i vardır, yeri geldiğinde Allah için ondan geçebileceğini göstermesi, Allah"a yakın bir mümin olmasının alametidir.

İbrahim"in İsmail"i kurban etmek üzere yatırması sahnesinde her ikisinin teslimiyeti Kuranı Kerim"de "İslam" kelimesiyle anlatılır. "Ne zaman ki, ikisi de teslim oldular" anlamında, "ne zaman ki, ikisi de İslam oldular" denir. Yani gerçek anlamda İslam, böyle bir teslimiyetin gösterilebilmesidir. Bir yetişkinin teslimiyeti için Hz. İbrahim, bir gencin teslimiyeti için de Hz. İsmail örnek verilmiştir.

Aslında başta namaz olmak üzere bütün ibadetler birer kurbandır, yani Allah"a yaklaştıran sebeplerdir. Namazın müminin miracı olması da budur.

Kurban için Kuranı Kerim"de iki kelime daha kullanılır: Hedy ve Nüsük.

Hedy, aynı zamanda hediye demektir. Kâbe"yi, yani Beytullah"ı ziyarete gidenlerin bir bakıma Allah"a sundukları bir hediye olarak orada kesilmek üzere götürdükleri kurban hedy"dir. Allah"a götürülen hediye. Onun için hedy kurbanı süslenir püslenir, işaretlenir. Tıpkı bir hediye için özel paket yapılması gibi.

Nüsük de haccın bir parçası olarak kesilen kurbandır. Bu sebeple hacda kesilecek kurban Mekke dışında bir yerde kesilmez. Kuranı Kerim ifadesiyle o, "oraya ulaşması gereken bir hediyedir".

Ali Murat Daryal Hocanın teziyle, kurbanın insandaki kan akıtma duygusunu adeta topraklayıcı ve meşru yolla etkisiz hale getirici özelliğinin olup olmadığı düşünmeye değer. Çünkü gerçekten de Ali Şeriati"nin ifadesiyle insandaki Kabil Kompleksi, ya da Kabil damarı sanki insanı hep kan dökmeye iten bir özellik gibidir. Allah Hz. Âdem"i yaratacağını söylediği zaman meleklerin, "yeryüzünde fesat çıkaracak, kan dökecek birini mi yaratacaksın" demeleri de onların bu damardan haberdar olduklarına işaret ediyor. Daryal Hoca işte bu duygunun kurbanla nötrleştiğini ve kurban kesmenin, insanın haksız yere kan dökmekten vazgeçmesine yardımcı olduğunu demeye getiriyor. Düşünmeye değer. Belki bu yüzden Hz. Peygamber eşine, kesilen kurbanını görmesini söylemiştir. Ama bunu çocuklara teşmil etmemizin elbette bir delili yok. Eğer bunun sakıncaları ilmen tespit edilebiliyorsa onlar görmesinler denebilir.

Pazar günü birkaç noktaya daha değinelim inşallah.

Bayramınız mübarek olsun.